
داستان کوتاه
مامان، من زن میخواهم
نویسنده: مرتضی حبیباللهی یان
منیژه داشت سفرهی شام را میانداخت که صدای ناصر را از پشت سر شنید:
— مامان، من زن میخواهم.
دستش همانجا ماند. قاشق در هوا متوقف شد و سفره نیمهچیده باقی ماند. نمیدانست باید این جمله را جدی بگیرد یا آن را شوخی بداند.
برگشت. ناصر، پسر هفدهسالهاش، روبهرویش ایستاده بود.
چند لحظه چیزی نگفت؛ منتظر بود پسرش لبخند بزند و بگوید شوخی کرده است. اما جدیت چهرهی ناصر چنین برداشتی را ممکن نمیکرد.
منیژه با لحنی آرام گفت:
— ناصر، تو هنوز جورابهایت را پیدا نمیکنی، آنوقت میخواهی زن بگیری؟
ناصر اخم کرد.
— مامان، این دو تا چه ربطی به هم دارند؟
— خیلی هم ربط دارند. کسی که هر صبح دنبال یک لنگه جوراب میگردد، هنوز باید یاد بگیرد چطور از پسِ زندگی خودش برآید.
ناصر با اطمینان گفت:
— برای جورابهایم برنامه دارم.
— چه برنامهای؟
کمی مکث کرد.
— اگر پیدایشان نکردم، یک جفت دیگر برمیدارم.
منیژه آهی کشید.
— دیدی؟ اول همین یک جفت جوراب را مدیریت کن، بعد به فکر ادارهی یک زندگی دونفره باش.
ناصر زیر لب گفت:
— هیچکس تواناییهای آدم را باور نمیکند.
لحن منیژه نرمتر شد.
— چرا، من باور دارم؛ فقط هنوز مطمئن نیستم کسی که برای پیدا کردن جورابش به کمک مادرش احتیاج دارد، بتواند مسئول خوشبختی یک نفر دیگر هم باشد.
ناصر بدون اینکه از مادر فاصله بگیرد، گفت:
— مامان، من جدی میگویم.
منیژه قاشق را آرام روی سفره گذاشت.
— ناصر... تو فقط هفده سالت است.
— هفده سال کم است؟ برای رأی دادن گفتند به سن قانونی رسیدهام. برای نماز و روزه هم گفتند به سن تکلیف رسیدهام. پس چرا وقتی دربارهی زندگی خودم حرف میزنم، همه میگویند بچهام؟
— چون ازدواج با رأی دادن فرق دارد.
— میدانم.
— ازدواج شوخی نیست.
ناصر بیدرنگ پاسخ داد:
— من هم شوخی نمیکنم.
چند لحظه گذشت.
منیژه پرسید:
— با چه کسی میخواهی ازدواج کنی؟
ناصر برای نخستین بار سرش را پایین انداخت.
— الهام.
نام الهام برای منیژه غریبه نبود. دختر مریمخانم، همسایهی دیواربهدیوارشان، سالها کنار آنها بزرگ شده بود. دو خانه با فاصلهای اندک کنار هم قرار داشتند و کودکی ناصر و الهام در همان نزدیکی گذشته بود.
آن دو سالها پیش، گوشهای از حیاط را با دو تکه چوب و پتویی کهنه به خانهای خیالی تبدیل کرده بودند.
الهام بشقابی خالی وسط اتاق خیالی گذاشت و گفت:
— شام آماده است.
ناصر روبهرویش نشست و سینه را جلو داد.
— امروز خیلی کار کردم.
الهام پرسید:
— چه کاری؟
ناصر کمی فکر کرد.
— کارهای مهم.
— مثلاً؟
قاشق خیالیاش را در بشقاب خالی چرخاند.
— مثلاً همین شام خوردن.
هر دو با قاشقهایی خیالی، غذایی خیالی خوردند و از بازی خودشان راضی بودند.
چند روز بعد، الهام با همان جدیت کودکانه گفت:
— من زن تو میشوم.
ناصر جواب داد:
— من هم شوهر تو میشوم.
هیچکدام نمیدانستند بعضی حرفها، اگرچه در کودکی گفته میشوند، ممکن است سالها در دل آدم باقی بمانند.
آن شب، کاظم دیرتر از همیشه به خانه رسید. خستگی از چهرهاش پیدا بود. هنوز کفشهایش را درنیاورده بود که منیژه گفت:
— باید دربارهی ناصر با تو حرف بزنم.
کاظم متوجه جدیت همسرش شد.
— اتفاقی افتاده؟
— ناصر میخواهد ازدواج کند.
کاظم ایستاد.
— با چه کسی؟
— الهام.
نام الهام برای او آشنا بود؛ اما شنیدن آن در کنار واژهی ازدواج، موضوع را جدیتر میکرد. آرام نشست.
— او هنوز هفده سالش است.
— من هم همین را به او گفتم.
— چه گفت؟
منیژه گفتوگوی عصر را برایش تعریف کرد؛ از استدلال ناصر دربارهی سن قانونی و تکلیف گرفته تا اصرارش بر اینکه تصمیمش جدی است.
کاظم مدتی چیزی نگفت.
— تو چه فکر میکنی؟
منیژه پاسخ داد:
— به نظرم هنوز برای زندگی مستقل آماده نیست.
کاظم سر تکان داد.
— من هم همین نگرانی را دارم.
منیژه پس از لحظهای گفت:
— اما اگر الهام هم ناصر را دوست داشته باشد، چه؟
کاظم به سمت پنجره رفت.
— اول باید بدانیم خود الهام چه میخواهد. بهتر است با مریمخانم صحبت کنی.
منیژه پرسید:
— چرا من؟
— چون تو مادر ناصری. مریمخانم هم مادر الهام است. قبل از هر تصمیمی باید حرف خودشان را بشنویم.
روز بعد، منیژه به خانهی مریمخانم رفت.
مریمخانم از همان لحظهی دیدن منیژه فهمید که این دیدار، یک رفتوآمد معمولی نیست. پس از چند تعارف کوتاه، خودش سر صحبت را باز کرد.
— دربارهی ناصر آمدهای؟
منیژه کمی جا خورد.
— تو میدانی؟
— الهام با من حرف زده است.
— چه گفته؟
مریمخانم آرام گفت:
— گفته ناصر را دوست دارد.
منیژه لحظهای مکث کرد.
— ناصر هم همین را میگوید.
چهرهی مریمخانم جدی شد.
— محمود وقتی فهمید، خیلی عصبانی شد.
— الهام چه واکنشی نشان داد؟
مریمخانم دستهایش را در هم قفل کرد.
— گفت نمیتواند احساسش را با دستور از بین ببرد.
منیژه گفت:
— کاظم معتقد است این دو هنوز برای زندگی آماده نیستند.
مریمخانم سر تکان داد.
— من هم همین نگرانی را دارم.
چند لحظه هر دو چیزی نگفتند.
مریمخانم ادامه داد:
— اما شاید آماده نبودن برای ازدواج، با دوست نداشتن فرق داشته باشد.
منیژه آرام پاسخ داد:
— شاید باید مراقب باشیم نگرانی ما باعث نشود آنها یاد بگیرند احساسشان را پنهان کنند.
مریمخانم گفت:
— من هم از همین میترسم.
آن شب، وقتی خانه آرام شد، مریمخانم کنار الهام نشست.
— الهام، واقعاً ناصر را دوست داری؟
الهام سر پایین انداخت.
— بله.
— میدانی هنوز برای یک زندگی مستقل آماده نیستی؟
— بله.
تعجب در چهرهی مادرش پیدا شد.
— پس چرا میخواهی ازدواج کنی؟
الهام کمی مکث کرد و گفت:
— من نگفتم همین فردا ازدواج کنم. فقط نمیخواهم چون هنوز کوچکترم، مجبور شوم بگویم ناصر را دوست ندارم.
مریمخانم دست دخترش را گرفت.
— پس چه میخواهی؟
الهام پاسخ داد:
— میخواهم بزرگ شوم. درس بخوانم. چیزهای زیادی یاد بگیرم. اما در همین مدت، احساس خودم را هم انکار نکنم.
مریمخانم گفت:
— شاید دوست داشتن به این معنا نباشد که آدم همین امروز باید ازدواج کند.
الهام سر تکان داد.
— میدانم. یعنی آدم بداند دلش کجاست.
مریمخانم چیزی نگفت. آن شب برای نخستین بار احساس کرد دخترش دیگر همان کودک کوچکی نیست که روزی با یک بشقاب خالی، خانهبازی میکرد.
چند روز بعد، کاظم و منیژه به خانهی مریمخانم رفتند. محمود، پدر الهام، نیز در خانه بود.
پس از احوالپرسی کوتاه، هر چهار نفر در پذیرایی روبهروی هم نشستند.
صدای تیکتاک ساعت در اتاق میپیچید و هیچکس آغازگر گفتوگو نبود.
سرانجام کاظم گفت:
— من مخالف احساس ناصر و الهام نیستم. نگرانی من این است که ناصر هنوز مسئولیتهای زندگی را آنطور که باید نمیشناسد.
محمود پاسخ داد:
— نگرانی من دربارهی الهام هم همین است.
منیژه گفت:
— اما جدا کردنشان، لزوماً مشکل را حل نمیکند.
محمود دستهایش را به هم گره زد.
— پس چه باید کرد؟
پاسخی آماده وجود نداشت.
کاظم پس از کمی تأمل گفت:
— شاید بهتر باشد خودشان هم در این گفتوگو حضور داشته باشند.
محمود پذیرفت.
کاظم گوشیاش را برداشت و با ناصر تماس گرفت.
— ناصر، بیا خانهی مریمخانم.
— برای چه؟
— میخواهیم دربارهی موضوعی که خودت مطرح کردهای، با حضورت صحبت کنیم.
— میآیم.
مریمخانم هم الهام را صدا زد.
چند دقیقه بعد، الهام وارد اتاق شد و کنار مادرش نشست. کمی بعد، ناصر نیز رسید.
اکنون هر شش نفر در یک اتاق بودند؛ هرکدام با نگرانی مشترکی که از زاویهای متفاوت به آن نگاه میکردند.
کاظم رو به پسرش کرد.
— ناصر، من و مادرت میدانیم که الهام را دوست داری.
— بله.
— اما دوست داشتن، بهتنهایی برای ساختن یک زندگی کافی نیست.
ناصر پاسخ داد:
— میدانم.
کاظم پرسید:
— واقعاً؟
ناصر گفت:
— بله. من هنوز خیلی چیزها را بلد نیستم.
محمود پرسید:
— اگر روزی زندگی سخت شد، چه میکنی؟
ناصر کمی مکث کرد.
— یاد میگیرم.
— اگر نتوانستی؟
— دوباره تلاش میکنم.
الهام که تا آن لحظه چیزی نگفته بود، وارد گفتوگو شد.
— ما نمیگوییم آمادهایم همین امروز یک زندگی مستقل شروع کنیم. فقط میخواهیم فرصت داشته باشیم برای آن روز آماده شویم.
منیژه گفت:
— شاید مهم این باشد که در این مدت، به جای عجله، یاد بگیرید چطور برای آینده آماده شوید.
ناصر پرسید:
— یعنی چه؟
— یعنی اگر واقعاً همدیگر را دوست دارید، باید ثابت کنید این احساس فقط یک هیجان زودگذر نیست. باید رشد کنید، یاد بگیرید و مسئولیتپذیر شوید.
کاظم خطاب به محمود گفت:
— شاید بتوانیم راهی پیدا کنیم که نه احساسشان نادیده گرفته شود و نه بدون آمادگی وارد زندگی مشترک شوند.
محمود گفت:
— راهی بین عجله و جدایی.
ناصر پرسید:
— چه راهی؟
چند لحظه همه منتظر ماندند.
منیژه گفت:
— نامزدی.
الهام رو به ناصر کرد.
— یعنی تا وقتی بزرگتر و آمادهتر شویم، صبر کنیم؟
کاظم پاسخ داد:
— بله. این مدت فرصتی است تا خودتان را بهتر بشناسید و برای آینده آماده شوید.
مریمخانم دست دخترش را گرفت.
— در این مدت باید درس بخوانید، تجربه کسب کنید و بفهمید زندگی فقط دوست داشتن نیست؛ همراهی و مسئولیت هم هست.
ناصر به الهام نگاه کرد.
— من قبول میکنم.
الهام گفت:
— من هم.
چند هفته بعد، خانوادهها مراسم کوچکی گرفتند. خبری از مهمانی بزرگ و تشریفات نبود؛ فقط نزدیکترین افراد دو خانواده دور هم جمع شده بودند.
ناصر و الهام کنار هم نشسته بودند.
کاظم رو به پسرش کرد.
— خب، آقای داماد آینده، حالا دیگر باید بیشتر از قبل درس بخوانی.
ناصر پاسخ داد:
— میدانم.
محمود هم رو به الهام کرد.
— تو هم حواست به درسهایت باشد.
— چشم.
بعد از رفتن مهمانها، ناصر و الهام کنار پنجره ایستادند.
ناصر گفت:
— الهام، راستش را بگو... آن روز که گفتی زن من میشوی، واقعاً برای عشق بود یا فقط چون من تنها همبازیات بودم؟
الهام با تعجب گفت:
— برای هیچکدام!
ناصر ابرو بالا انداخت.
— هیچکدام؟
— نه. برای این بود که آن روزها هر روز برایم آبنبات میآوردی و من فکر کردم تا آخر عمر آبنبات دارم.
ناصر گفت:
— یعنی اگر آبنبات نبود، هیچ شانسی نداشتم؟
الهام جواب داد:
— نه، خودت از آبنبات هم شیرینتری. فقط نمیخواستم آن موقع مغرور شوی.
ناصر گفت:
— سالها پیش فکر میکردم عشق یعنی هر طور شده به تو برسم. اما حالا میفهمم عشق یعنی کنار کسی ایستادن و با او قدم زدن؛ حتی اگر راه طولانی باشد.
الهام سرش را روی شانهی او گذاشت.
— و من همان دختری هستم که روزی به هوای آبنباتت میآمد... اما حالا برای خودت ماندهام.
ناصر پرسید:
— یعنی هنوز هم فکر میکنی من فقط آبنبات بودم؟
الهام گفت:
— نه. حالا فهمیدهام تو از آبنبات هم دردسر بیشتری داری.
ناصر گفت:
— دردسر؟ من؟
الهام پاسخ داد:
— بله. آن روزها فقط منتظر بودم ببینم چه آبنباتی میآوری. حالا باید ببینم فردا چه بهانهای برای دیر آمدن داری.
ناصر گفت:
— یعنی از همین حالا داری مرا متهم میکنی؟
— نه، دارم برای آینده آماده میشوم.
ناصر سرش را تکان داد.
— عجب! هنوز زندگی شروع نشده، پروندهی من تشکیل شد؟
الهام با شیطنت گفت:
— البته. یک پروندهی قدیمی هم داری.
ناصر پرسید:
— چه پروندهای؟
— پروندهی پسری که در کودکی قول میداد همیشه مراقب من باشد، اما هر وقت مادرش صدایش میزد، اول میگفت: «الهام، تو برو ببین چی کارم دارند!»
ناصر گفت:
— خب، من داشتم تو را برای مسئولیتهای آینده آماده میکردم.
الهام پاسخ داد:
— یعنی از همان بچگی میخواستی همسر داشته باشی، نه فقط همبازی؟
— نه. آن موقع فقط میخواستم یکی باشد که کارهای سخت را با او تقسیم کنم.
— پس خوشحالم که بزرگ شدی؛ چون بالاخره فهمیدی اسم این کار «همراهی» است، نه «واگذار کردن مسئولیت».
ناصر لبخندی زد و هر دو خندیدند.
دیوار کوتاه میان دو خانه هنوز همانجا بود؛ اما دیگر فقط مرز دو حیاط نبود. یادگار روزهایی بود که دو کودک، بیآنکه بدانند، نخستین قدمهای همراهی را برداشته بودند.
آنها حالا میدانستند دوست داشتن فقط رسیدن به یکدیگر نیست؛ گاهی یعنی صبر کردن، یاد گرفتن و آماده شدن برای روزهایی که هنوز نیامدهاند.
و شاید زیباترین بخشِ عشق همین باشد؛ اینکه دو نفر، نه فقط برای کنار هم بودن، بلکه برای بهتر شدنِ کنار هم تلاش کنند.
پایان