
مورچهای بود که تمام عمرش فقط کار کرده بود؛ صبح تا شب دانه میکشید و شب تا صبح، خوابِ دانه میدید. یک شب آنقدر خسته بود که هنوز سرش به بالش نرسیده، خوابش برد.
در خواب دید پادشاه مورچهها شده است.
صبحِ نخستین روز سلطنت، وزیر اعظم با تشریفات فراوان وارد شد و گفت:
ـ قربان! رعایا چشمانتظار فرمان ملوکانهاند.
شاه با وقار سری تکان داد و پرسید:
ـ همه آمدهاند؟
وزیر گفت:
ـ همه حاضرند... فقط یک مورچه نیامده است.
شاه اخم کرد.
ـ چرا؟
وزیر با خونسردی پاسخ داد:
ـ دیشب آنقدر خورده که هنوز از خواب بیدار نشده است.
شاه با ناباوری گفت:
ـ یعنی در این سرزمین، کسی آنقدر روزی دارد که از پرخوری خواب بماند؟
در همان لحظه، مورچهای پیر، لاغر و خمیده، از میان جمع پیش آمد و گفت:
ـ قربان، شما کجای کاری؟ اگر یکی از سیری خواب مانده، هزاران مورچه از گرسنگی خواب به چشمشان نمیآید.
شاه مات ماند.
رو به وزیر کرد و گفت:
ـ مگر انبارهای آذوقه پُر نیست؟
وزیر گلویش را صاف کرد و گفت:
ـ جانم به فدایت... چند هفتهای است که انبارها خالی شدهاند.
شاه با خشم گفت:
ـ پس چرا مرا باخبر نکردید؟
وزیر لبخند کمرنگی زد.
ـ خبر دادیم، قربان... اما با زبان گزارشها.
ـ یعنی؟
ـ نوشتیم: «ذخایر غذایی وارد مرحلهٔ مدیریت هوشمند مصرف شدهاند.»
شاه لحظهای سکوت کرد.
ـ ترجمهاش چیست؟
وزیر آهسته گفت:
ـ یعنی... چیزی نمانده است.
شاه بیدرنگ فرمان داد درهای قصر را بگشایند تا هرکس بیهراس سخنش را بگوید.
مورچهها یکییکی آمدند.
یکی گفت:
ـ هرچه بیشتر کار میکنیم، دانهها کمتر به سفرهها میرسند.
دیگری گفت:
ـ انبارها خالی است، اما دفترها هنوز از فراوانی مینویسند.
سومی گفت:
ـ هر وقت حقیقت را میگوییم، میگویند زیادی سیاه میبینید.
شاه هرچه بیشتر میشنید، سنگینیِ تاج را بیشتر احساس میکرد.
سرانجام برخاست و گفت:
ـ از امروز، هیچکس حق ندارد حقیقت را پشت واژههای زیبا پنهان کند. اگر انبار خالی است، بنویسید خالی است. اگر دردی هست، نامش را درد بگذارید. هیچ زخمی با عوض کردن نامش درمان نمیشود.
سکوتی سنگین بر جمع افتاد.
پیرمورچهای آرام گفت:
ـ قربان... گفتنِ حقیقت، شکمِ گرسنه را سیر نمیکند؛ اما دستکم دیگر کسی گرسنگی را با واژههای رنگین، جشن نمیگیرد.
شاه تاجش را از سر برداشت، نگاهی به آن انداخت و آهسته گفت:
ـ شاید نخستین وظیفهٔ یک تاج، سنگین بودنش باشد؛ تا صاحبش، رنجِ دیگران را از یاد نبرد.
در همین لحظه، مورچه از خواب پرید.
چشمهایش را مالید، از لانه بیرون آمد و دوباره همان صفهای همیشگی را دید؛ همان انبارها، همان گزارشهای پرزرقوبرق و همان لبخندهای آشنا.
لحظهای ایستاد.
با خودش گفت:
«عجیب بود...
در خواب، حقیقت را میشد گفت؛
اما در بیداری، هنوز واژهها از واقعیت سیرتر بودند.»
دانهای را روی دوشش گذاشت و در صف افتاد.
راه همان بود...
فقط فهمید گاهی خواب، راستگوتر از بیداری است.