
اگر تا الان فکر میکردید که فقط سایتها را هک میکنند یا در بهترین حالت بعضی از کسبوکارها رشد را هک میکنند، باید بگویم که چیزهای کیفی مثل فرهنگ را هم میشود هک کرد! Culture Hack عبارتی است که تازگیها در زبان انگلیسی مصداقهایی پیدا کرده اما به شکل دقیق "هکِ فرهنگ" خرده فرهنگی است که افراد را بهعنوان اجزای تشکیل دهنده جامعه تشویق میکند تا ساختارها و سیستمهای فکری را به نحوی خلاقانه به چالش بکشند و راه تازهای برای زندگی کردن در آینده پیدا کنند.
در اصل این روش کمک میکند تا طبقات نادیده گرفته شده بتوانند خواستههایشان را بشناسند و روی زندگی خود در این جهان اثر بگذارند و در نهایت سیستم حاکم را ناچار به تبعیت کنند.
راستش انگیزه نوشتن این سلسله یادداشت، با عنوان "هک کردن فرهنگ" با یک سرچ تفننی و یافتن یک NGO عجیب شروع شد. گروهی به نام The rules که سال 2011 فعالیتشان را شروع کردهبودند و سال 2019 درست قبل از اتفاقات عجیب جهان که با شیوع کرونا شروع شد، فعالیت خود را متوقف کردند.
حالا فقط از این گروه یک وبسایت پروپیمان باقی مانده با کلی دستورالعمل و موارد مطالعاتی که میشود روی هر کدامشان ساعتها وقت گذاشت و مطالعه و تفکر کرد. خودشان دلیل این ناپدید شدن در 2019 را خیلی ساده توضیح دادهاند: « وقتی TheRules در سال 2011 شکل گرفت، ما می دانستیم که می خواهیم روی یک چالش خاص تمرکز کنیم نه اینکه سازمان و دفتر دستک راه بیندازیم در اصل میخواستیم چیزی مستقل از اعضای گروه را خلق کنیم و از سال 2015 تا 2019 درگیر پایان دادن به این پروژه بودیم. ما باورداشتیم با این تصمیم به شیوهای زیرکانه تفکر خود را توسعه میدهیم و این یک تصمیم عالی بود.»
شاید باور نکنید ولی فقط یک جمله در این یک پاراگراف که تعطیلی فعالیت گروه را توضیح میداد، توانست من را متقاعد کند که باید این سایت را حسابی بکاوم! « یکی از مانتراهای ما توصیه راهنمایمان کارلوس کاستاندا بود: با مرگ بهعنوان مشاور خود زندگی کن! آگاهی به مرگ نه تنها به ما آزادی واقعی هدیه میکند بلکه مسئولیتپذیری در قبال زندگی و کار را نیز به ما میبخشد.»
شاید این یکی از خرافات من باشد اما کسی که متفکر مورد علاقه من را میفهمد حتما باید دغدغههایش شبیه به من باشد! و حداقل این بار کاملا درست تشخیص دادم!
همین چند خط باعث شد تا بروم حسابی در سایتشان بچرخم و بخوانم. حالا هم قصد کردهام درباره ایده جذاب این گروه بنویسم و یک امید واهی دارم به اینکه شاید یک نفر در ایران بخواهد از این دستورالعملها برای هک کردن فرهنگمان استفاده کند!
این "هک کردن فرهنگ" گام اولیهای برای ساخت جهان پست کاپیتالیسم است. یعنی دنیای بعد از سرمایهداری! دنیایی که ما الان در آن غوطهوریم و اگر عمیق تفکر کنیم میبینیم که چه بلایی سرمان آورده از فاجعههای زیست محیطی بگیر تا خلق نابرابری و فقر گسترده در همه جای دنیا!
اندیشهای که پشت فعالیتهای این گروه بوده، ایجاد تغییر در ساختار یا پلتفرمی است که از پیچوخم تاریخ به دست انسان معاصر رسیده و حالا این نسل متوجه شده که برای داشتن سعادت باید آن را تغییر بدهد. موضوعاتی که مورد توجه این گروه بوده اصلاح مجدد و مداخلات خلاقانه از موضع ضد سرمایهداری، ضد مردسالاری و ضد استعماری در جوامع مختلف است.
اولین فعالیت عملی که گروه TheRules مبتنی بر دستورالعملهای توصیه شدهاش انجام داده در منطقه Atenco مکزیک در حاشیه دریاچه باستانی Texcoco انجام شده و نتیجه نشان داده که این روشها میتوانند به یک تغییر پایدار و روایتی تازه منجر شوند.
فرآیند هک کردن فرهنگ همراه با گروهی از جوانان گواتمالا، به یک مداخله بزرگ در روند انتخابات این کشور تبدیل شد! این گروه با نشان دادن قدرت خود از زندگی زنان بومی این کشور و حق زندگی آنها سخن گفتند و اقدام کردند!

گروه TheRulesبرای هک کردن فرهنگ یک پروسه پنج مرحلهای تدوین کرده که شامل این مراحل است:
در هر یک از این مراحل گروه TheRules با کمک مردم و خردهفرهنگهای مختلف سعی کردهاند آنچه برای تغییر آینده لازم است را بفهمند و برای آن راهکار یا عملیاتی در نظر بگیرند.
***مطمئنم اگر تا اینجای یادداشت را خوانده باشید، ته دلتان گفتهاید از همان اقدامات براندازانه که در صداوسیما مدام دربارهاش حرف میزنند. انقلابهای مخملی و از این دست اصطلاحاتی که معمولا انواع مختلف حکومتها برای حفظ وضع موجود و هراس از تغییر با آن مبارزه میکنند! اما باید یک "نخیر" بلند بگویم و مطمئنتان کنم که هدف این گروه عمیقتر از این حرفهاست! تغییر ساختار جهان! نه یک کشور خاورمیانهای!***
منتظر بخش دوم باشید!