چند روزیه که با مفهوم مرگ دست و پنجه نرم می‌کنم.
انقدر با شخصیت کتاب «ملال‌انگیز» همذات‌پنداری کردم که حسی شبیه مرگ دارم؛ انگار که می‌دونم دارم می‌میرم، اما هیچ کاری از دستم برنمیاد. تو این کتاب برای چند لحظه، مرگ رو از فاصله‌ی خیلی نزدیکی نگاه کردم و حالا نمی‌تونم نگاهم رو ازش بردارم.
داستان درباره‌ی پیرمردی فهیم، استاد و دانشمندی مشهور و شناخته‌شده‌ست که می‌دونه بیشتر از نیم سال به پایان عمرش باقی نمونده. چیزی که برای من توی این کتاب عجیب و تکان‌دهنده بود، خودِ مردن نبود؛ بلکه روندی بود که مرگ، کم‌کم با آدم می‌کنه.
پیرمرد رفته‌رفته نسبت به همه‌چیز بی‌تفاوت و بی‌اعتنا می‌شه. آدم‌هایی که تا دیروز براش عزیز بودند، حتی زن و بچه‌اش، دیگه براش همون آدم‌های سابق نیستند. احساس کردم آدم وقتی مرگ به زندگی نزدیک می‌شه، چیزهایی که تمام عمر براش معنا ساخته، یکی‌یکی معناشون رو از دست می‌دهند.
گویش کتاب عمیق و فلسفی و گاهی هم طنزگونه‌ست؛ طوری که، هر فصل رو با ولع بیشتری می‌خوندم.
یک جایی از کتاب می‌گه:
«بی‌هیچ دلیلی به گریه می‌افتم و سرم را زیر بالش پنهان می‌کنم. در این زمان می‌ترسم کسی وارد شود، می‌ترسم که ناگهان بمیرم، از اشک‌هایم خجالت می‌کشم و کلاً اتفاق تحمل‌ناپذیری در درونم می‌افتد… احساس می‌کنم بیش از این نه می‌توانم چراغم را ببینم، نه کتاب‌هایم را، نه سایه‌های کف اتاق را.»
نمی‌دونم چرا این قسمت این‌قدر به احساسات من نزدیک بود.
چون فکر می‌کنم ترس از مرگ همیشه برام ترس از مردن نیست. گاهی ترسم از اینه که یک روز دیگر نتونم چیزهایی رو ببینم که امروز بدیهی و ساده به نظر می‌رسن؛ مثل چراغ اتاقم، کتاب‌هام، سایه‌ی روی زمین، صدای آدم‌هایی که دوستشون دارم.
حتی زمان هم در این روزها برای پیرمرد معنا و مفهوم دیگری پیدا کرده.
می‌گه:
«آخرین ماه‌های زندگی‌ام، که به انتظار مرگ می‌گذرد، به نظرم بسیار طولانی‌تر از تمام عمرم می‌رسد… حالا می‌توانم تمام شب بی‌حرکت روی تخت دراز بکشم و با بی‌اعتنایی کامل به این فکر کنم که فردا هم شبی به همین درازی و بی‌فروغی خواهم داشت و پس‌فردا هم…»
فکر کردن به اینکه زمان همچنان ادامه داشته باشه، روزها یکی پس از دیگری بیان، اما تو دیگه اون آدم سابق نباشی و هیچ‌کدوم از چیزهایی که قبلاً برات معنا داشتن نتونن بهت برگردن.
پیرمرد حتی به این فکر می‌کنه که اگر هزار برابر مشهورتر بود، اگر قهرمانی بود که کشورش به او افتخار می‌کرد، اگر روزنامه‌ها هر روز از بیماری‌اش می‌نوشتند و هزاران نامه‌ی همدردی از طرف دوستان و شاگردانش به دستش می‌رسید، باز هم هیچ‌کدام نمی‌توانستند مانع این شوند که او در نهایت، روی تختی غریبه، اندوهناک و در تنهایی مطلق بمیرد.
و شاید این یکی از تلخ‌ترین قسمت‌های کتاب باشه؛ اینکه در نهایت، هیچ‌کدام از عنوان‌ها، شهرت‌ها، موفقیت‌ها و چیزهایی که تمام عمر برای به دست آوردنشان تلاش کردیم، نمی‌تونن جای خودِ زندگی رو بگیرن.
پیرمرد تمام عمرش رو صرف دانش کرده. برای فهمیدن، برای دانستن، برای اینکه بیشتر و بیشتر بدونه. اما در پایان، وقتی دخترخوانده‌ی محبوبش، کاتیا، به پاش می‌افته و از او می‌خواد راهی برای ادامه‌ی زندگی پیدا کنه، پیرمرد چنان از زندگی فاصله گرفته که در جوابش می‌گه:
«کاتیا، هیچی نمی‌دونم. حالا بیا با هم بریم صبحانه بخوریم، تا بعد.»
همین «تا بعد» شاید یکی از غم‌انگیزترین قسمت‌های کتاب باشه.
آدمی که تمام عمرش دنبال جواب بوده، دیگه حتی سؤال هم براش اهمیتی نداره. و به این فکر کردم که شاید مرگ گاهی خیلی زودتر اتفاق می‌افته و خودش رو بهمون نشون می‌ده؛ وقتی دیگه چیزی خوشحالمون نمی‌کنه، و آدم‌ها برامون بی‌تفاوت می‌شن و کم‌کم نسبت به خودِ زندگی هم بی‌اعتنا می‌شیم.
و در آخر تا باشد از این داستان‌های ملال‌انگیز آقای چخوف.
