
این هفته کتاب مادام بواری رو تموم کردم. چند روزی اومدم چیزی دربارهش بنویسم اما هر بار احساس کردم اگه درست نتونم احساساتم رو بیان کنم در حق اِما و فلوبر خیانت کردم. هنوز نتونستم از دنیای این کتاب بیرون بیام و نمیتونم بفهمم چه چیزی از این داستان در وجودم مونده.
مادام بواری یکی از پرآوازهترین آثار فلوبره. فلوبر اثرش رو به گونهای خلق کرده که نه از اِما فرشته بسازه و نه تبدیل به هیولاش کنه. اون رو محکوم، تبرئه و محاکمه نمیکنه. نویسنده کنار ایستاده و بدون قضاوت راوی داستانه. هیچجا حضور مستقیم نویسنده حس نمیشه. اما در عوض شیفتگی نویسنده به اثرش در جایجای کتاب به طرز شگفتآوری مشهوده و در تکتک جملهها دیده میشه.
فلوبر پنج سال از عمرش رو صرف نوشتن این رمان کرد و آنقدر با پرسوناژهای داستان همدلی کرده که در جایی اظهار داشته مادام بواری خود من هستم و حتی هنگام نوشتن صحنهی مسموم شدن اِما، مزهی آرسنیک رو در دهانش احساس میکرده.
حالا اینجا باید به این نکتهی عمیق دقت کنیم که فلوبر بهعنوان یک مرد چطور تونسته احوالات و دگرگونیهای روانی و عاطفی زنی مثل اِما رو با این دقت و ظرافت موشکافانه به قلم بیاره. نویسنده به ذهن زنی راه پیدا کرده که نیازهاش، جهانش و رنجهاش با جهان خودش زمین تا آسمون فرق داره. و اینجاست که بهت یادآوری میشه فلوبر چقدر هنرمنده و حاضری برای این هنر عظیمش به پاش بیفتی.
اِما که دوران نوجوانیش رو با رمانها و داستانهای عاشقانه و رمانتیک و پرشور و افسانهای گذرونده و حالا با واقعیت زندگی روزمرهی زناشویی روبهرو میشه؛ زندگیای با شارل، همسری معمولی با درآمدی متوسط که نابغه و جاهطلب نیست و علاوه بر این، بیدستوپا و بیزرقوبرق و بدون تجملات خاصه، با جهانبینی متوسطی که از محدودهی کار و محیط زندگیش فراتر نمیره، اما مادام بواری رو دوست داره و به راه و روش خودش سعی میکنه خوشبختش کنه. مادام بواری نمیخواد این رو بپذیره و به دلیل خستگی و به امید اینکه شاید در کنار آدم دیگهای تجمل و عشق رو پیدا کنه و از این زندگی یکنواخت راحت شه، به آغوش عاشقان دیگه پناه میبره، اما هر بار بعد از فروکش کردن هیجانات اولیه با کشمکشهای روانی سر و کله میزنه و از اونها هم سرخورده میشه. هر رابطهای بعد از یه مدت بالاخره به زندگی واقعی میرسید و زندگی واقعی، با همهی جزئیات معمولی و تکراریش، چیزی نبود که اِما حاضر باشه بهش رضایت بده. بهنظر من تنها کسی هم که به مادام بواری تا آخرش وفادار میمونه و حتی بعد از مرگش هم با وجود آگاهی از خیانتهاش هنوز هم دوستش داشت، همسرش شارل بود.
اما در این میان، دلم بیشتر از همه برای برت کوچولو میسوزه؛ کودکی که هیچ نقشی در انتخابهای پدر و مادرش نداشته، اما باید تاوان سنگینترین بخش ماجرا رو بپردازه. نتیجهی یه ازدواج شکستخورده و ناموفق بیشتر از همه به پای این بچه گیر کرد. بچهای که زندگیش زیر سایهی انتخابهای پدر و مادرش به شکل بدی تغییر کرد.
من تا ابد دلم پیش اِما میمونه و با جرئت میتونم بگم شاید تأثیری که او روی ذهن من گذاشت، از تأثیر خیلی از آدمهای واقعی زندگیام بیشتر باشه. هیچوقت درد و رنج اِما رو فراموش نمیکنم. تلنگر اصلی این رمان برای من این بود که هیچوقت نسخه و تصویر خیالی زندگی دیگران رو با زندگی واقعی خودم مقایسه نکنم و خطر توهم این نوع زندگی کردن رو از خودم دور کنم. نمیخوام برای رسیدن به نسخهای خیالی از خوشبختی، چیزهایی رو که واقعاً الان تو زندگیم ارزشمندند نادیده بگیرم یا مدام زندگی خودم رو با چیزی مقایسه کنم که شاید از ابتدا هم وجود خارجی نداشته.
این چند خط آخر رو با اشک نوشتم.
آخ اِما، اِما، اِما….