چند وقت پیش یکی از دوستانم، که مادر یک پسر چهارساله است، با ناامیدی میگفت: «هرچی کتاب میخرم، پسرم دو دقیقه نگاه میکنه و میره سراغ تبلت. انگار اصلاً به کتاب علاقه نداره.»
این جمله را احتمالاً خیلی از پدر و مادرها با خودشان تکرار کردهاند. و نکتهی جالب اینجاست: در بیشتر موارد، مشکل از کودک نیست. علاقه به کتاب یک استعداد مادرزادی نیست که بعضیها داشته باشند و بعضیها نه؛ یک عادت است که ساخته میشود. و مثل هر عادت دیگری، روش ساختنش مهم است.
در این نوشته میخواهم چند نکتهی ساده و عملی را با شما در میان بگذارم که هم از تجربهی شخصی میآید و هم از چیزهایی که در این مسیر یاد گرفتهام.
خیلیها فکر میکنند کتابخواندن برای بچه از وقتی معنا پیدا میکند که او بتواند کلمات را بفهمد. ولی واقعیت این است که حتی یک نوزاد هم از شنیدن صدای آرام پدر یا مادرش لذت میبرد. در این سن، محتوای قصه اصلاً مهم نیست؛ چیزی که اهمیت دارد، حس امنیت و آرامشی است که کودک هنگام شنیدن صدای شما تجربه میکند. همین تجربهی خوشایند، بعدها در ذهن کودک با «کتاب» گره میخورد.
یکی از اشتباهات رایج این است که ما همیشه تصمیم میگیریم چه کتابی خوانده شود. ولی وقتی کودک حس کند خودش انتخاب کرده، مشارکتش کاملاً تغییر میکند. کافی است دو سه گزینه جلویش بگذارید و بگذارید خودش یکی را بردارد. همین حس کوچکِ «اختیار»، علاقهاش را چند برابر میکند.
این را بگذارید همینجا روشن کنم: خیلی از ما فکر میکنیم فقط خواندن از روی کاغذ «حساب» است. ولی گوشدادن به قصه هم دقیقاً همان مهارتهای زبانی، تمرکز و تخیل را در کودک تقویت میکند. مخصوصاً در موقعیتهایی مثل داخل ماشین، قبل خواب، یا وقتی خودتان خستهاید، یک قصهی صوتی میتواند نجاتبخش باشد.
من خودم این روزها بیشتر از منابع رایگان استفاده میکنم. مثلاً سایت قصهمون مجموعهی خوبی از قصههای کودکانه، لالایی و حتی صدای واقعی حیوانات دارد که میشود رایگان برای بچهها پخش کرد. همین تنوع باعث میشود کودک زودتر جذب دنیای داستان شود.
شاید مهمترین نکته همین باشد. لحظهای که کتابخواندن به یک «باید» تبدیل شود («تا نخونی نمیری بازی»)، جادویش را از دست میدهد. هدف این است که این لحظه برای کودک لذتبخش بماند، نه اجباری. حتی اگر روزی فقط پنج دقیقه شد، همان پنج دقیقهی خوشایند، ارزشش را دارد.
علاقه به کتاب یکشبه ساخته نمیشود؛ ولی با کمی صبر و ثبات، همین لحظات کوچک روزانه کمکم به یک عادت و بعد به یک عشق واقعی تبدیل میشوند. لازم نیست کامل باشید یا هر شب بهترین قصهگوی دنیا باشید. فقط کافی است کنار فرزندتان بنشینید و این در را برایش باز کنید.
اگر شما هم تجربه یا نکتهای در این زمینه دارید، خوشحال میشوم در کامنتها بشنوم.