هفته‌ی دوم اردیبهشت‌ماه هم گذشت. تا حالا خاطره‌ی پررنگی از این ماه زیبا نداشتم! جز زیبایی ذاتی خودش که ابتداش گرگ‌ومیش و انتهاش گرگه! به هر حال گرگ هم زیباست دیگه! امسال از قصد دنبال ساختن خاطره‌ای بودم! اما داستانی پیش اومد که نیاز به تلاش من نداشت. کافی بود که براش اسم بذارم! حتی این‌جوری شاید تبدیل به یه سنّت هم بشه!!
ما مازندرانی‌ها غذاهای جذاب و همه‌گیر زیاد داریم. یه غذای جذابی هم داریم که مثل تنوع لهجه‌های زبون تبری از شرق تا غرب مازندارن، پر از لهجه‌های مختلفه! لهجه‌ی خانوادگی ما توی این غذا رو براتون شرح می‌دم که مطلبم صرفاً یه روزمره‌ی معمولی نباشه و بتونید ازش چیزی هم یاد بگیرید. البته اگه مازندارنی نباشید و یا اگه هستید، بلدش نباشید!
اسم این غذای خوشمزه‌ی ترش و تیره به لهجه‌ی فارسیِ مازندرانی «تِرشِ‌پِلا» یا همون پلو تُرش هست. غذای ترش خوردن کمی سخته. به مزاج همه سازگار نیست حتی به مزاج خیلی از مازنی‌ها! تِرشِ‌پِلا پر از سبزی و حبوبات و ترشیه! شرح پختش رو نمی‌دم. برای آشپزهای باتجربه مشخصه که سبزی و حبوبات چقد باید بپزن که بشه بهشون گفت پخته. نه اونقدی که خام بمونن و نفهمی زیر دندونت حبوبات می‌جَوی، نه اونقدی که بسوزن. موقع و ترتیبِ اضافه‌کردن هر کدوم از مواد رو هم می‌دونن! مثلاً می‌دونن ترشی‌های مخصوص غذا نباید زیاد روی حرارت بمونن یا می‌دونن که اگه از یه مقدار بیش‌تر بریزی، دیگه غذا نیست، ترشیه! ریزی و درشتی سبزی‌ها هم سلیقه‌ایه. همین‌طور میزان نمک یا نوع ته‌دیگ غذا(خودِ این غذا به علت استفاده از ترشی‌ها، مثل بقیه‌ی انواع غذاهای پلویی ته‌دیگ یک‌دست و منسجم نمی‌زنه! فقط قسمت زیرین غذا برشته می‌شه.)
مواد رو بگم؟
سبزی‌ها:
نعنا، چوچاق(سبزی بهشتی!)، سیر
حبوبات:
عدس(که ما بهش می‌گیم مَرجی)، لوبیاچیتی(اگه چیتی نبود، با قرمز هم می‌شه، یا جفتش!)
سیب‌زمینی(نگینی)، مغزِ گردوی سابیده(که ما بهش می‌گیم آغوز یا اَغُز)
ترشی‌ها:
رب آلوچه(که ما بهش می‌گیم هَلی)، رب انار و قره‌قروت(که ما بهش می‌گیم سِرج[جهت استفاده‌ی دوگانه برای ترش‌شدن و خوش‌رنگ‌شدن غذا])
روغن و نمک
و...
برنج جذاب(که ما به خامِش می‌گیم بینج یا دونه و به پخته‌ش می‌گیم پِلا) که قراره تموم این بچه‌ها رو دور خودش جمع کنه و اسمش به عنوان موصوف بشینه سردر این غذا!
نتیجه‌ی زمانی که برای طبخ این غذا می‌ذارید یه پلوی خوش‌بوی ترش و تیره و خوش‌رنگه و اشاره کنم که از جمله غذاهاییه که مصداق «اگه بمونه خوشمزه‌تر می‌شه» هست! بسته به سلیقه و مزاج خودتون می‌تونید در کنار این غذا مثل دمپختک عزیز، نیمرو میل کنید یا با سیرابی و یکی دیگه از منوهای مازنی به نام قُرمه!(این، با قرمه‌سبزی و اینا فرق داره. روستایی‌ها و مخصوصاً دامدارها همیشه از گوسفندای خودشون قطعه‌های پخته‌شده از گوشت در کره‌ی محلی رو به مقدار فراوون نگهداری می‌کنن و هربار مقداریش رو با وعده‌ی غذایی میل می‌کنن یا حتی به عنوان غذایی جُدا.) پیشنهاد خودم نیز برای خوراکی جانبی ماست محلیه. خیلی می‌چسبه. به‌به!
مادرم این غذا رو در حجم یک تپه درست کرد! یه قابلمه‌ی بزرگ. در عکس بالا شاهد آخرین بازمانده‌های اون قابلمه(که ما بهش می‌گیم لَوِه) هستید!
و اما مقصود اصلی نگارش این متن
مادرم که زحمت کشید و این حجم از غذا رو ساخت، به‌جز یه وعده که با هم خوردیم تمامش رو برای منِ تنها گذاشت! خیال بد نکنید! گاو هم نمی‌تونه این مقدار غذا رو در یک وعده بخوره! هر روز برای وعده‌ی ناهار مقداری از غذا رو در قابلمه‌ی کوچیک‌تری گرم می‌کردم و می‌خوردم. یک هفته هرروز تِرشِ‌پِلا! دیگه معنای عنوان مطلب مشخص شد! اما این هفته‌ی خاص برای من صرفاً یه اسم نیست. ناهار من رو در این هفت روز از بهشت می‌آوردن! هربار فکر می‌کردم طعمش برام تکراری خواهد بود اما وقتی قاشق نخست رو می‌خوردم، غذای باقیمونده‌ی توی ظرف یه چشمک بهم می‌زد که یعنی: «دیدی بازم اشتباه کردی؟!»
خلاصه که بهونه‌ای پیدا کردم که اسم اردیبهشت زیبا رو هم در حافظه‌ی خاطراتم ثبت کنم! زین‌پس ترشیبهشت...! ببخشید! اردیبهشت برای من با تِرشِ‌پِلا تداعی می‌شه. به ویژه هفته‌ی دومش که اسمشو گذاشتم «هفتۀ تِرشِ‌پِلا»!
م.ق 🌻
نگارش: ساعات ابتدایی ۱۶ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۲ - کرج - جهنّم - کف اتاق
انتشار: ظهر ۱۶ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۲ - مازندران - روستامون - کنار چشمه - زیر درخت گردو!
نسخه‌ی صوتی(که ویرگول زحمت بسیار زیاد و قابل تقدیری کشید و حذفش کرد): ساعت ۲۳:۱۱ شب ۱۶ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۲ - کرج - جهنّم - کف اتاق! صدای آب چشمه رو براتون ضبط کردم و برگشتم به سمت اردک‌ها(که ما بهشون می‌گیم بیلی!) و از حضورم به صدا اومدن که دقیقاً خواسته‌ی من بود! مشکل صدایی که می‌شنوید به علت ورود آب دریا به گوشی هست! سه‌سال پیش، از امواج شبانه‌ی دریا در رادیودریای چالوس زیر نم بارون(که ما بهش می‌گیم شِ) در حال فیلم‌گرفتن بودم که یه موج من و گوشی رو سورپرایز کرد!
پ‌ن
سفر چندین ساعته‌ای که به مازندران داشتم نیز خاطره‌ی دیگه‌ای برای ثبت در اردیبهشت‌ماه شد! صبح کرج بودم و شب هم کرج اما بین صبح و شب مازندران بودم! انگار خیال بود. تجربه‌شو نداشتم.
🔻عکس‌هایی که همین دقایق و مخصوص وبلاگ و مخاطبین گرفتم. هنری نیستن. جهت تماشای محل.
