ویرگول
ورودثبت نام
محمد تات
محمد تاتطراح،کارگردان،نویسنده و فعال هنری
محمد تات
محمد تات
خواندن ۶ دقیقه·۴ ماه پیش

«سی و پنج»؛ روایت یک شهر خیالی در مرز میان واقعیت و افسانه

نمایش سی و 5
نمایش سی و 5

نمایش سی و پنج برای من نقطه‌ای بود که جهان مالاتا، این شهر خیالی اما آشنا، از سطح یک فضای داستانی عبور کرد و تبدیل شد به یک زیست‌جهان کامل؛ شهری که قوانین خودش را دارد، تاریخ خودش را می‌سازد و شخصیت‌هایش در مرز میان واقعیت و افسانه نفس می‌کشند. در این اثر، من به عنوان طراح، نویسنده و مشاور کارگردان تلاش کردم خانواده مافیایی مالاتا را نه صرفاً به‌عنوان یک گروه خلافکار، بلکه به‌عنوان ساختاری بیمار، ریشه‌دار و تأثیرگذار بر روان جمعی شهر تصویر کنم؛ ساختاری که فساد را از سطح خیابان‌ها به عمق ذهن و رفتار مردم می‌کشاند. در طراحی این نمایش، هدف من خلق یک اکشن معمایی ایرانی بود؛ سبکی که کمتر در تئاتر ایران تجربه شده و معمولاً به دلیل دشواری‌های اجرایی، از آن پرهیز می‌شود. اما مالاتا ظرفیت آن را داشت. فضاهای تیره، کوچه‌های باریک، نورهای ضربه‌ای، و ریتم تند صحنه‌ها باعث شد مخاطب احساس کند در حال تعقیب و گریز واقعی در دل شهر است. طراحی صحنه بر اساس حرکت، تعلیق و ضرباهنگ شکل گرفت؛ هر عنصر باید به پیشبرد معما کمک می‌کرد، نه صرفاً زیبایی بصری. در متن نمایش، خانواده مافیایی مالاتا نماد یک قدرت فاسد خودساخته است؛ قدرتی که نه از بیرون، بلکه از دل مردم شهر رشد کرده و حالا همه چیز را می‌بلعد. روایت به‌صورت لایه‌لایه پیش می‌رود: لایه اول: داستان اکشن و تعقیب لایه دوم: معمای فساد لایه سوم: پرسش از مسئولیت فردی در برابر ساختارهای بیماراین چندلایگی باعث شد مخاطب فقط تماشاگر نباشد؛ بلکه درگیر شود، حدس بزند، تحلیل کند و در نهایت با پرسشی درباره نقش خودش در جامعه سالن را ترک کند. شخصیت‌های سی و پنج بر اساس تضادهای درونی ساخته شدند. مافیا در این نمایش صرفاً شر نیست؛ آن‌ها محصول ترس، بی‌اعتمادی و تاریخ پنهان شهرند. قهرمان‌ها نیز قهرمان مطلق نیستند؛ آن‌ها در مرز میان بقا و اخلاق حرکت می‌کنند. این خاکستری بودن شخصیت‌ها باعث شد مخاطب نتواند به‌سادگی قضاوت کند و همین امر، نمایش را از سطح یک اکشن صرف فراتر برد. یکی از مهم‌ترین بازخوردهایی که از مخاطبان گرفتم، جسارت تخیل بود. جوانان علاقه‌مند به تئاتر می‌گفتند که سی و پنج برایشان ثابت کرد می‌توان در ایران نیز جهان‌هایی ساخت که از نظر وسعت، ریتم و تخیل با آثار غربی رقابت کند. این نمایش برای بسیاری از مخاطبان تجربه‌ای تازه بود؛ تجربه قدم زدن در کوچه‌پس‌کوچه‌های شهری که وجود ندارد، اما حس می‌شود. سی و پنج نشان داد که تئاتر اکشن، اگر درست طراحی و اجرا شود، می‌تواند در ایران جایگاه داشته باشد. این اثر برای بسیاری از گروه‌های جوان الهام‌بخش شد تا به سراغ سبک‌هایی بروند که پیش‌تر کمتر تجربه شده بود. از نظر فنی نیز نمایش ثابت کرد که ریتم بالا، تعلیق مداوم و طراحی مبتنی بر حرکت می‌تواند با امکانات محدود صحنه‌های ایرانی سازگار شود. در زیر پوست این نمایش، پرسشی ساده اما عمیق وجود دارد: چه کسی شهر را فاسد می‌کند؟ مافیا؟ مردم؟ تاریخ؟ یا ترس؟ سی و پنج تلاش می‌کند نشان دهد فساد همیشه از بیرون نمی‌آید؛ گاهی از دل همان شهری رشد می‌کند که دوستش داریم. این نمایش درباره مسئولیت جمعی است؛ درباره اینکه اگر سکوت کنیم، شهرمان را از دست می‌دهیم. سی و پنج برای من تجربه‌ای بود که مرز میان تخیل و واقعیت را در تئاتر ایران جابه‌جا کرد. نمایشی که هم از نظر طراحی، هم نویسندگی، هم شخصیت‌پردازی و هم مفهوم اجتماعی تلاش کرد استاندارد تازه‌ای ارائه دهد. این اثر بخشی از مسیر جهان‌سازی مالاتا است؛ شهری که هر بار در نمایشی تازه، چهره‌ای دیگر از خود نشان می‌دهد.

طراح و نویسنده محمد تات
طراح و نویسنده محمد تات

نمایش «سی و پنج» با خلق جهانی داستانی در شهر خیالی «مالاتا»، تلاش می‌کند تجربه‌ای متفاوت از تئاتر اکشن و معمایی را در فضای تئاتر ایران ارائه دهد؛ اثری که در آن طراحی صحنه، روایت، شخصیت‌پردازی و مضمون اجتماعی در خدمت ساختن شهری قرار گرفته‌اند که اگرچه وجود خارجی ندارد، اما برای مخاطب آشنا و قابل لمس به نظر می‌رسد.

«سی و پنج» نقطه‌ای مهم در مسیر جهان‌سازی مالاتاست؛ شهری که در این پروژه از یک فضای صرفاً داستانی فراتر رفته و به زیست‌جهانی با تاریخ، قوانین، مناسبات اجتماعی و شخصیت‌های مستقل تبدیل شده است. در این نمایش، خانواده مافیایی مالاتا نیز صرفاً به‌عنوان یک گروه خلافکار معرفی نمی‌شود، بلکه بخشی از ساختار بیمار و ریشه‌دار شهر است؛ ساختاری که فساد را از سطح خیابان‌ها به ذهن و رفتار مردم منتقل می‌کند.

در شکل‌گیری این اثر، طراحی، نویسندگی و مشاوره کارگردانی با هدف تجربه یک اکشن معمایی ایرانی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند؛ ژانری که به دلیل دشواری‌های اجرایی، کمتر در تئاتر ایران تجربه شده است.

فضاسازی نمایش بر پایه کوچه‌های باریک، فضاهای تیره، نورهای ضربه‌ای، حرکت و ریتم سریع شکل گرفته است. در این طراحی، عناصر صحنه صرفاً جنبه زیبایی‌شناسانه ندارند، بلکه در پیشبرد داستان، ایجاد تعلیق و شکل‌گیری معما نقش ایفا می‌کنند. هدف آن است که مخاطب تنها شاهد یک داستان نباشد، بلکه خود را در جریان تعقیب‌وگریزها و اتفاقات شهر مالاتا احساس کند.

روایت «سی و پنج» در چند لایه پیش می‌رود. در سطح نخست، مخاطب با یک داستان اکشن و تعقیب مواجه است؛ در لایه دوم، معمای فساد و ساختار قدرت شکل می‌گیرد و در لایه سوم، نمایش پرسشی درباره مسئولیت فردی در برابر ساختارهای بیمار مطرح می‌کند.

شخصیت‌های نمایش نیز بر اساس تضادهای درونی طراحی شده‌اند. مافیا در «سی و پنج» صرفاً نماد شر نیست، بلکه محصول ترس، بی‌اعتمادی و تاریخ پنهان شهر است. در مقابل، قهرمانان نیز شخصیت‌هایی کاملاً سفید و بی‌نقص نیستند و در مرز میان بقا، انتخاب و اخلاق حرکت می‌کنند. همین نگاه خاکستری به شخصیت‌ها، مخاطب را از قضاوت‌های ساده و دوگانه دور می‌کند.

یکی از ویژگی‌های مورد توجه مخاطبان، گستردگی جهان تخیلی نمایش عنوان شده است؛ جهانی که تلاش می‌کند نشان دهد تئاتر ایران نیز می‌تواند به سراغ روایت‌هایی با مقیاس بزرگ، ریتم بالا و فضای سینمایی برود، بدون آنکه الزاماً به امکانات گسترده وابسته باشد.

«سی و پنج» همچنین تجربه‌ای در زمینه استفاده از حرکت، ریتم و تعلیق در صحنه است و تلاش می‌کند نشان دهد که تئاتر اکشن، با وجود محدودیت‌های اجرایی، می‌تواند با زبان و امکانات صحنه ایرانی سازگار شود.

در زیرلایه اجتماعی نمایش، پرسشی محوری مطرح می‌شود: چه کسی شهر را فاسد می‌کند؛ مافیا، مردم، تاریخ یا ترس؟

«سی و پنج» در پاسخ به این پرسش، فساد را پدیده‌ای صرفاً بیرونی نمی‌داند؛ بلکه آن را ساختاری می‌بیند که می‌تواند از دل جامعه و سکوت افراد شکل بگیرد و گسترش پیدا کند. از این منظر، نمایش علاوه بر روایت یک داستان اکشن و معمایی، درباره مسئولیت جمعی و نقش افراد در برابر ساختارهای آسیب‌زا نیز صحبت می‌کند.

این اثر بخشی از پروژه جهان‌سازی «مالاتا» است؛ شهری خیالی که قرار است در آثار مختلف، چهره‌ها و روایت‌های تازه‌ای از خود نشان دهد و بستری برای تجربه گونه‌های متفاوت داستان‌گویی در تئاتر باشد.

«سی و پنج» در نهایت تلاشی است برای نزدیک کردن تئاتر ایران به تجربه‌ای متفاوت از ژانر اکشن و معما؛ تجربه‌ای که در آن تخیل، طراحی و روایت اجتماعی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند تا شهری ساخته شود که روی نقشه وجود ندارد، اما در ذهن مخاطب می‌تواند واقعی به نظر برسد.

نمایش سی و 5
نمایش سی و 5

سیهنرتئاتر
۰
۰
محمد تات
محمد تات
طراح،کارگردان،نویسنده و فعال هنری
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید