حسین روازاده که با عنوان «حکیم روازاده» شناخته میشود، یکی از چهرههای شناختهشده جریان موسوم به «طب سنتی و اسلامی» در ایران است. او پزشک عمومی است و سالها با حضور در رسانهها و شبکههای اجتماعی درباره تغذیه، بیماریها، داروهای گیاهی، طب سنتی و روشهای درمانی مختلف اظهارنظر کرده است.
اما نام روازاده فقط به دلیل فعالیتهایش در حوزه طب سنتی مطرح نشده است. در سالهای گذشته، اظهارات او درباره واکسن، کرونا، نمک یددار، داروها و برخی روشهای درمانی با واکنش جامعه پزشکی و نهادهای رسمی روبهرو شد. در نهایت نیز پرونده انتظامی او به صدور احکام محرومیت از اشتغال به حرفه پزشکی انجامید.
در این مقاله، ماجرای حسین روازاده را از ابتدا تا صدور حکم محرومیت دائم مرور میکنیم و میان اطلاعات رسمی، اظهارات شخص روازاده و ادعاهای رسانهای تفاوت میگذاریم.
قبل از ادامه، یک نکته مهم را روشن کنیم. اگر به طب سنتی و توصیههای آن باور دارید، این انتخاب شخصی شما قابل احترام است. اما در این مقاله قرار نیست بر اساس تجربههای فردی یا روایتهای شبکههای اجتماعی صحبت کنیم؛ قرار است ببینیم مراجع رسمی پزشکی کشور درباره پرونده حسین روازاده و ادعاهایش چه میگویند. همانطور که هنگام مصرف آنتیبیوتیک، واکسن یا درمان بیماریهای جدی به پزشکی مبتنی بر شواهد اعتماد میکنیم، منطقی است که درباره صلاحیت کسی که خودش را پزشک یا حکیم معرفی میکند هم به سراغ اسناد و احکام رسمی برویم، نه شایعات و ادعاهای بیمدرک.
این مطلب به نقل از سازمان نظام پزشکی کشور تهیه شده است.
بر اساس اطلاعیه رسمی سازمان نظام پزشکی، مطابق رای هیات عالی انتظامی این سازمان، «روازاده» از اشتغال به حرفه پزشکی و وابسته در کل کشور محروم شد. متن کامل این اطلاعیه را میتوانید در لینک زیر ببینید:
روازاده از اشتغال به حرفه پزشکی و وابسته در کل کشور محروم شد – irimc.org

حسین روازاده پزشک عمومی با شماره نظام پزشکی ۵۸۲۹۰ است. منابع معرفیکننده او نوشتهاند که مدرک پزشکی عمومی دارد و بخش مهمی از فعالیت حرفهای خود را در حوزه طب سنتی و اسلامی دنبال کرده است. در عین حال، درباره عنوانها و سوابق تخصصی او باید دقت کرد؛ «پزشک عمومی» با داشتن تخصص پزشکی یا مدرک دانشگاهی تخصصی در طب سنتی یکسان نیست.
او طی سالها با عنوان «حکیم دکتر روازاده» فعالیت رسانهای گستردهای داشته و کانالها و صفحات اجتماعی مختلفی نیز با نام او فعالیت کردهاند.
فعالیت روازاده باعث شد نام او در موضوعاتی مانند تغذیه سنتی، نمک دریا، داروهای گیاهی، حجامت و درمان بیماریها با روشهای موسوم به طب سنتی مطرح شود.
با این حال، بخش قابل توجهی از شهرت او در سالهای اخیر به دلیل اظهارنظرهای جنجالی درباره پزشکی مدرن و واکسیناسیون بوده است.
یکی از مهمترین اسناد موجود درباره پرونده حسین روازاده، اطلاعیه رسمی سازمان نظام پزشکی در خرداد ۱۴۰۰ است.
سازمان نظام پزشکی در تاریخ ۳۰ خرداد ۱۴۰۰ اعلام کرد که بر اساس رأی هیأت عالی انتظامی سازمان نظام پزشکی، حسین روازاده به یک سال محرومیت از اشتغال به حرفه پزشکی و حرفههای وابسته در سراسر کشور محکوم شده است.
در نامه معاون انتظامی سازمان نظام پزشکی به معاون درمان وزارت بهداشت نیز شماره رأی، شماره پرونده و تاریخ رأی ذکر شده و آمده است که اجرای حکم از ۱ تیر ۱۴۰۰ از طریق دانشگاههای علوم پزشکی و سازمانهای بیمهگر پیگیری شود.
بنابراین برخلاف برخی مطالبی که در شبکههای اجتماعی منتشر شده، اصل این حکم صرفاً یک شایعه رسانهای نبود؛ خود سازمان نظام پزشکی وجود حکم یکساله را به صورت رسمی اعلام کرده است.
در مورد جزئیات کامل پروندههای انتظامی روازاده، تمام متن آرای قضایی و مستندات پرونده به صورت عمومی منتشر نشده است. به همین دلیل نمیتوان با اطمینان گفت تمام مواردی که رسانهها درباره علت حکم مطرح کردهاند، عیناً در متن رأی قضایی آمدهاند.
با این حال، در سالهای مختلف شکایتها و پروندههایی درباره اظهارات و فعالیتهای او مطرح شده است.
یکی از محورهای مهم اختلاف، اظهارنظرهای او درباره بیماری کرونا و واکسنهای کووید-۱۹ بود.
در سال ۱۴۰۰، روازاده درباره واکسن کرونا مطالبی منتشر کرد که از سوی منتقدان و برخی نهادهای پزشکی، ضدواکسن و فاقد پشتوانه علمی تلقی شد.
فکتنامه نیز در بررسی یکی از ادعاهای او درباره واکسن کرونا گزارش کرد که ادعای افزایش خطر ابتلا به کرونا در افراد واکسینهشده، گمراهکننده و فاقد پشتوانه معتبر بوده است.
یکی از جنجالیترین بخشهای فعالیت رسانهای حسین روازاده به دوران همهگیری کرونا مربوط میشود.
او در مقطعی ادعاهایی درباره واکسن کرونا مطرح کرد که از جمله آنها این بود که افراد واکسینهشده ممکن است بیشتر در معرض ابتلا قرار بگیرند.
این اظهارات واکنش سازمان نظام پزشکی را نیز به دنبال داشت.
در سال ۱۴۰۰ از روازاده خواسته شد برای ارائه مستندات علمی اظهارات خود درباره کرونا و واکسن به دادستانی انتظامی سازمان نظام پزشکی مراجعه کند.
برخی رسانهها بعداً گزارش کردند که او از بخشی از اظهارات قبلی خود درباره اثر منفی واکسن کرونا عقبنشینی کرده است.
نکته مهم این است که مخالفت با یک سیاست درمانی یا واکسن، به خودی خود موضوعی قضایی محسوب نمیشود؛ مسئله زمانی جدی میشود که یک پزشک دارای پروانه پزشکی، مطالبی را به عنوان توصیه پزشکی و درمانی منتشر کند که از نظر نهادهای تخصصی فاقد پشتوانه علمی یا مخل سلامت عمومی تشخیص داده شود.
در دوران همهگیری کرونا، مطالب مختلفی به روازاده نسبت داده شد.
از جمله ادعاهایی درباره استفاده از جوش شیرین، حجامت و برخی فرآوردههای گیاهی برای مقابله یا درمان کرونا.
فکتنامه در یکی از بررسیهای خود درباره ادعای استفاده از جوش شیرین برای درمان کامل کووید-۱۹، این ادعا را فاقد پایه علمی معتبر دانست.
در اینجا یک نکته مهم وجود دارد: طب سنتی به عنوان یک حوزه تاریخی و فرهنگی با «اثبات علمی اثربخشی یک روش درمانی» یکسان نیست.
یک روش درمانی زمانی میتواند وارد پزشکی مبتنی بر شواهد شود که اثربخشی و ایمنی آن در مطالعات مناسب بررسی شده باشد. بنابراین صرفاً اینکه یک روش در متون قدیمی یا در تجربه برخی افراد وجود داشته باشد، برای جایگزین کردن آن با درمان استاندارد کافی نیست.
یکی دیگر از موضوعاتی که باعث انتقاد گسترده از روازاده شد، دیدگاههای او درباره نمک بود.
در ویدیوهایی که از او منتشر شده، درباره مضرات نمک یددار مطالبی مطرح شده است.
فکتنامه در بهمن ۱۴۰۳ یکی از ویدیوهای منتسب به روازاده درباره نمک یددار را بررسی کرد و نتیجه گرفت که ادعاهای مطرحشده درباره خطرناک بودن نمک یددار و ارتباط آن با مواردی مانند سقط جنین و نابینایی حیوانات، با شواهد علمی معتبر سازگار نیستند.
اهمیت نمک یددار از نظر سلامت عمومی به پیشگیری از کمبود ید و اختلالات ناشی از آن مربوط میشود. ید برای ساخت هورمونهای تیروئیدی ضروری است و کمبود آن، بهویژه در دوران بارداری و رشد، میتواند پیامدهای مهمی داشته باشد.
در مقابل، در محتوای منتشرشده در کانال رسمی روازاده، از نمک دریا به عنوان نوعی نمک مفید و مناسبتر دفاع شده است.
این دو دیدگاه نشان میدهد که اختلاف درباره نمک صرفاً یک اختلاف سلیقه غذایی نیست؛ در صورتی که توصیهای باعث شود افراد از یک اقدام بهداشت عمومی مانند دریافت ید کافی فاصله بگیرند، موضوع اهمیت پزشکی پیدا میکند.
اما مهمترین اتفاق در پرونده روازاده در سال ۱۴۰۲ رخ داد.
در شهریور ۱۴۰۲ اعلام شد که حسین روازاده به محرومیت دائم از اشتغال به حرفههای پزشکی و حرفههای وابسته در سراسر کشور محکوم شده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، این حکم با نظر هیأت عالی سازمان نظام پزشکی صادر و رأی مذکور در دادگاه تجدیدنظر استان تهران نیز تأیید شده بود. سپس وزارت بهداشت موضوع محرومیت دائم او را به دانشگاههای علوم پزشکی اعلام کرد.
بنابراین پرونده روازاده را باید از دو مرحله جداگانه بررسی کرد:
سالاتفاق۱۴۰۰محرومیت یکساله از اشتغال به حرفه پزشکی و وابسته در سراسر کشور۱۴۰۲اعلام محرومیت دائم از اشتغال به حرفههای پزشکی و وابسته در سراسر کشور
حکم اول به صورت رسمی در وبسایت سازمان نظام پزشکی منتشر شده است.
روازاده صدور و اجرای محرومیت دائم را به شکل مطرحشده از سوی نهادهای رسمی قبول نداشت.
او در واکنش به خبر محرومیت گفت که سازمان نظام پزشکی پیش از این سه بار برای او حکم محرومیت صادر کرده و به گفته خودش، در پروندههای اول و آخر تبرئه شده و فقط حکم مربوط به پرونده دوم باقی مانده است.
او همچنین استدلال کرد که با توجه به آرای قبلی، احکام دیگر نباید اثر داشته باشند. این موضع در رسانهها از جمله عصر ایران منتشر شد.
بنابراین درباره این بخش باید میان موضع روازاده و موضع رسمی نهادهای صادرکننده و ابلاغکننده حکم تفاوت گذاشت.
گزارشهای منتشرشده از سوی منابع پزشکی در سال ۱۴۰۲ اعلام کردند که حکم محرومیت دائم توسط هیأت عالی سازمان نظام پزشکی صادر و در دادگاه تجدیدنظر نیز تأیید شده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده در سال ۱۴۰۲، پاسخ مثبت است.
در نامه وزارت بهداشت، محرومیت دائم روازاده از اشتغال به حرفههای پزشکی و وابسته در سراسر کشور اعلام شد و منابع پزشکی گزارش کردند که رأی هیأت عالی نظام پزشکی در دادگاه تجدیدنظر استان تهران تأیید شده است.
البته باید توجه داشت که «محرومیت انتظامی از حرفه پزشکی» با محکومیت کیفری یا زندان یکسان نیست.
این نوع پرونده در چارچوب مقررات انتظامی حرفه پزشکی بررسی میشود و نتیجه آن میتواند از تذکر و توبیخ تا محدودیت یا محرومیت از اشتغال به حرفه پزشکی باشد.
این موضوع نیاز به تفکیک دارد.
محرومیت دائم از اشتغال به حرفه پزشکی به این معناست که فرد دیگر مجاز به فعالیت پزشکی در چارچوب پروانه حرفهای خود نیست. اما فعالیت رسانهای، انتشار محتوا یا فعالیت تجاری موضوعات متفاوتی هستند و هرکدام مقررات خاص خود را دارند.
در سالهای بعد از اعلام محرومیت نیز صفحات و کانالهای منتسب به روازاده در فضای مجازی فعال بودهاند. کانال رسمی منتسب به او نیز همچنان خود را با شماره نظام پزشکی ۵۸۲۹۰ معرفی میکند.
بنابراین نباید صرف مشاهده فعالیت یک صفحه در اینستاگرام یا تلگرام نتیجه گرفت که فرد مجدداً مجوز طبابت دریافت کرده است.
این دو مفهوم را نباید یکی دانست.
«طب سنتی ایرانی» یک حوزه تاریخی و دانشگاهی است که در ایران نیز برنامههای آموزشی و پژوهشی رسمی دارد.
اما هر ادعایی که با عنوان طب سنتی یا طب اسلامی مطرح شود، الزاماً دارای شواهد علمی کافی نیست.
در پزشکی مدرن، یک روش درمانی باید بر اساس شواهد مربوط به اثربخشی، ایمنی، عوارض، دوز، تداخلات و شرایط بیمار ارزیابی شود.
به همین دلیل، نقد عملکرد یا ادعاهای یک فرد نباید به معنای نفی تمام میراث طب سنتی باشد؛ همانطور که استفاده از عنوان «طب سنتی» نیز نمیتواند به تنهایی یک روش درمانی را معتبر کند.
پرونده حسین روازاده فراتر از یک اختلاف شخصی میان یک پزشک و سازمان نظام پزشکی است.
مسئله اصلی، مرز میان آزادی بیان پزشکی، طب سنتی، پزشکی مبتنی بر شواهد و مسئولیت پزشک در برابر سلامت عمومی است.
یک پزشک میتواند درباره یک روش درمانی دیدگاه متفاوتی داشته باشد. اما زمانی که این دیدگاه به صورت توصیه پزشکی به هزاران یا میلیونها نفر منتقل میشود، مسئله مسئولیت حرفهای اهمیت پیدا میکند.
به عنوان مثال، اگر یک فرد سالم درباره فواید یک ماده غذایی صحبت کند، پیامد آن با زمانی که یک پزشک به بیمار مبتلا به سرطان توصیه کند درمان استاندارد خود را کنار بگذارد، یکسان نیست.
به همین دلیل، معیار اصلی در پزشکی نباید شهرت فرد، تعداد دنبالکنندگان یا عنوانهایی مانند «حکیم» و «دکتر» باشد؛ بلکه باید شواهد علمی، ایمنی بیمار و استانداردهای حرفهای باشد.
در برخی مطالب منتشرشده درباره روازاده، ادعاهایی درباره ارتباط روشهای درمانی او با مرگ برخی افراد سرشناس مطرح شده است.
از جمله در بعضی گزارشها به پرونده بیماری آیتالله هاشمی شاهرودی و آیتالله حائری شیرازی اشاره شده است. با این حال، نسبت دادن مستقیم مرگ یک بیمار به تصمیم درمانی یک فرد، بدون دسترسی به پرونده پزشکی، شرح حال، روند بیماری، تصمیمهای درمانی و مستندات قضایی، از نظر علمی و روزنامهنگاری قابل اثبات نیست.
بنابراین نمیتوان صرفاً بر اساس گزارشهای رسانهای چنین رابطه علّی را به عنوان یک واقعیت قطعی بیان کرد.
این موضوع نمونه خوبی است که نشان میدهد در بررسی پروندههای پزشکی باید بین ادعا، گزارش رسانهای و واقعیت اثباتشده تفاوت گذاشت.
حسین روازاده پزشک عمومی و از چهرههای شناختهشده جریان طب سنتی و اسلامی در ایران است که طی سالهای گذشته با اظهارنظرهای متعدد درباره درمان بیماریها، تغذیه، واکسن و پزشکی مدرن شناخته شده است.
مهمترین نقاط پرونده حرفهای او عبارتاند از:
۱. سال ۱۴۰۰:
سازمان نظام پزشکی رسماً اعلام کرد که او بر اساس رأی هیأت عالی انتظامی، به یک سال محرومیت از اشتغال به حرفه پزشکی و حرفههای وابسته در سراسر کشور محکوم شده است.
۲. دوران کرونا:
اظهارات او درباره واکسن و برخی روشهای درمان کرونا با انتقاد گسترده مواجه شد و از او خواسته شد مستندات علمی اظهارات خود را ارائه کند. برخی ادعاهای او درباره واکسن و درمان کرونا نیز توسط منابع راستیآزمایی علمی رد یا گمراهکننده ارزیابی شدند.
۳. سال ۱۴۰۲:
وزارت بهداشت و منابع پزشکی اعلام کردند که او به محرومیت دائم از اشتغال به حرفههای پزشکی و وابسته در سراسر کشور محکوم شده و رأی هیأت عالی نظام پزشکی در دادگاه تجدیدنظر استان تهران تأیید شده است.
۴. واکنش روازاده:
او در واکنش به این موضوع، روایت متفاوتی از پروندههای انتظامی خود ارائه کرد و گفت برخی احکام قبلی او در مراجع قضایی بیاثر یا منتهی به تبرئه شدهاند.
در نهایت، آنچه میتوان با اطمینان بر اساس منابع رسمی و گزارشهای موجود گفت این است که حکم یکسال محرومیت روازاده در سال ۱۴۰۰ به صورت رسمی توسط سازمان نظام پزشکی منتشر شد و در سال ۱۴۰۲ نیز محرومیت دائم او از اشتغال به حرفه پزشکی و حرفههای وابسته اعلام شد.
اما درباره بسیاری از ادعاهای پیرامون این پرونده، از جمله علت دقیق هر یک از احکام، باید به متن کامل آرای انتظامی و قضایی مراجعه کرد و ادعاهای رسانهای را با مفاد رأی یکی ندانست.
سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران؛ اعلام رسمی حکم یکسال محرومیت حسین روازاده.
فکتنامه؛ بررسی ادعاهای روازاده درباره نمک یددار.
عصر ایران؛ واکنش حسین روازاده به حکم محرومیت.
گزارشهای پزشکی درباره اعلام محرومیت دائم در سال ۱۴۰۲.