وقتی انسانی مذهبی و دیندار اظهار عقیده میکند، تعجب نمیکنم. اظهار عقیده، حق هر انسانی است! اما وقتی برای توجیه اعتقاداتِ خود به مصلحت متوسل میشود، فاجعه رخ میدهد. فاجعهای که قربانی آن چیزی جز دین نیست. آنچه رخ میدهد، نابودی اعتقادات دیگران نیز هست. چون راهی به اسم مصلحت به دیگران هم نشان داده میشود. وقتی این اتفاق میافتد، حقیقتِ دین پشت چنین مصلحتهایی گُم میشود. یکی از راه های فرار از باورها، مصلحت است.

مصلحت به چه معناست؟ مصلحت یعنی وقتی میل انجام کاری را دارد اما عقیدهاش با آن مخالف است، به دنبال بهانهای برای انجامش میرود. بهانهای تا در سایۀ مصلحت انجامش دهد. مثلا میداند اگر به فلان مهمانی برود، طبق عقیدهاش به بیراهه کشانده میشود. اما با این توجیه که میروم تا به دیگران هشدار بدهم، میرود. وقتی چنین توجیهی پیدا کرد، اسمش را مصلحت میگذارد. به همین دلیل وقتی از او بپرسی تو چرا رفتی؟ میگوید: « مصلحت در رفتن بود.» یعنی میداند نباید میرفته، اما در کنارش مصلحت میاورد تا وجدانِ خود و مخاطب را آرام کند. پس مصلحت، جایگاهی برای فرار از عقیده اش میشود.
اما چرا به مصلحت متوسل میشود؟ وقتی با چیزی مواجه می شود که دوستش دارد اما با باورهایش مخالف است، به دنبال راه دیگری میرود. راهی که در کنار انجامش توجیه هم داشته باشد. راهی آسان که البته وجدان بیدار خود را نیز آسوده نگه دارد. وقتی با چنین پدیدهای مواجه میشود، بهترین راه مصلحت میشود. چون بهترین پاسخ و بهانه برای آرام کردن افکار دوستانش است. تنها پاسخش هم این است: « مصلحت!»؛ دلیل اصلی میتواند در ضعف دینداری او باشد، نه ضعف دین! چون به دینش آشنا نیست، به مصلحت متوسل میشود.
مصلحت بلای خانمان سوزِ مذهبی ها شده است. نمیتوان هم خدا را خواست، هم خرما را. هیچ کاری با پسوندِ مصلحت، حلال و مباح نمیشود.