آیا زنان، جایگاهی در حکومت حضرت حجت(عج) دارند؟ این موضوع همیشه برایم سؤال بود. بارها از دیگران و حتی همان عمامه به سرها میپرسیدم، اما چیزی جز جواب سربالا نمیشنیدم. جرقۀ این موضوع در ذهنم، با دیدن محدودیت حضور زنان در حکومت زده شد. اصلا روایتی درمورد حضور زنان در حکومت حضرت وجود دارد؟ یا همان نظریات سفت و سخت درمورد حضور زنان در جامعه درست میگویند؟ این موضوع پیش داوریهای بسیاری را درمورد دین و اصول آن داشته است. در این یادداشت بر این شدیم، تا این پرسش جنجال برانگیز را بررسی کنیم.
اکنون که در زمان غیبت هستیم دو نظر در این مورد وجود دارد. برخی میگویند: « طبق روایات و آیات، مسجد زن منزلش است. در خانه بماند و مشغول رُفت و روب و بچهداری باشد. نفقهاش هم برعهدۀ مرد است. پس دلیلی برای حضور و فعالیت در جامعه ندارد.» این نظر در میان مذهبیها بسیار دیده میشود. برخی حتی هنگام خروج از منزلشان هم درب را قفل میکنند و زن و بچه را در منزل میگذارند. دلیلشان هم همان روایاتی است که دیده و شنیدهاند. عمل به این روایات را برای خود تکلیف میدانند. بسیار هم در عقیدۀ خود راسخ و استوار هستند. این نظر نیز هوادارانی دارد.
برخی از مذهبیها اما نظر دیگری دارند. آنان میگویند: « قبول داریم که زن باید در خانه باشد، اما زن و مرد در کنار یکدیگر و شانه به شانه باید حرکت کنند. حضور فعالانه در جامعه نیز حق زن است. نمیتوانیم زنان را از حق مسلم خود منع کنیم.» آنها به حضور زنان در طول تاریخ اسلام مثال میزنند. به نمونههایی همچون حضور حضرت زهرا(س) در بحث های مختلف و استدلال آن حضرت علیه سقیفه. یا حضور زینب کبری(س) در کربلا و سخنرانی بلند ایشان در کوفه و شام علیه دستگاه بنی امیه. همۀ این ها را دلیل بر حضور فعال زن در جامعه میدانند.
اما جایگاه زنان در قیام و حکومت حضرت ولی عصر(عج) کجاست؟ روایاتی داریم که حضور فعال زنان در جامعه، پس از قیام و حکومت حضرت را تأیید میکنند. امام باقر علیهالسلام فرمودند: « وَ اللَّهِ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ بِضْعَةَ عَشَرَ رَجُلًا فِیهِمْ خَمْسُونَ امْرَأَةً یَجْتَمِعُونَ بِمَکَّةَ عَلَی غَیْرِ مِیعَادٍ قَزَعاً کَقَزَعِ الْخَرِیفِ یَتْبَعُ بَعْضُهُمْ بَعْضاً…»؛ به خدا سوگند! 313 مرد که پنجاه زن نیز در میان آنهاست، مانند قطعههای ابر در فصل پاییز، در غیر موسم حج، در مکه معظمه گرد می آیند.( بحارالانوارج53ص 223) این روایت یعنی حضور زنان هنگام قیام حضرت(عج) پر رنگ است. هرکدام از این 313 نفر، فرماندۀ بسیاری دیگری از مردان و زنان با ایمان هستند. در حقیقت، آنها جمعیت را فرماندهی میکنند و حضور فعال دارند. هنگام قیام ایشان، زنان در کنار مردان حضور فعال خواهند داشت.
پس از استقرار حکومت اسلامی، بازهم زنان در جامعه حضور مستمر دارند و شرکت میکنند. حتی این حضور بیش از گذشته پر رنگ و فعالانه است. در روایت دیگری امام باقر(ع) میفرمایند: « ...حَتَّى إِنَّ الْمَرْأَةَ لَتَقْضِي فِي بَيْتِهَا بِكِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى وَ سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ (ص) » ؛ تا آنجا که زن در درون خانهاش مطابق کتاب خدا و سنت پيامبر(ص) قضاوت ميکند. ( بحار الأنوار (ط - بيروت) ؛ ج52 ؛ ص352 ) در این روایت، برای فهم بیشتر مخاطب نسبت به حضور زنان ، از کلمۀ قضاوت استفاده شده است. واژۀ قضاوت، نشانۀ جایگاه مؤثر زنان در حد و اندازۀ یک کارگزار است. در حقیقت، قدرت تحلیل و تعالی زنان در عصر ظهور آشکار خواهد شد. این روایت دلیلی بر حضور فعال زنان در حکومت حضرت(عج) است.
در نتیجه، حضور فعال زن در جامعه، باتوجه به روایاتِ ظهور بیش از پیش خواهد بود. زنان هم در کنار مردان حق فعالیت در جامعه را بدون محدودیت خواهند داشت.