در مورد اینکه تنهایی چیست، با نگاه فلسفی و واکاوی ریشههای روانشناختانه آن بعدا مفصل خواهم نوشت. اما گزاره کوتاهی را برای آن اینجا دم دستی از ذهن خود چرکنویس میکنم.
سیمین بهبهانی در ابیاتی میگوید:
پرکَس بیکسم وزین یاران
غمگساری و هواخواهی نیست
لاف دلداری بسیار زنند
لیک جز لحظهای کوتاهی نیست
میخواهم از این بینش کمک بگیرم و با این عینک به کوتاهه بحث تنهایی ورود پیدا کنم.
زندگی بر حسب اصل و اصالت آن چهار قسمت دارد. مرگ_ تنهایی_ آزادی و پوچی (که در رابطه به هریکی از این ساحات زندگی اگزیستانسیال در آینده جداگونه خواهم نوشت).
تنهایی بخش مهم و اساسی زندگی انسانی ماست. همانگونه که عامیانه میگوییم: "تنها به دنیا میآییم و تنها میمیریم". اگر به واقعیت زندگی فکر کنیم، ما خودمان هستیم که جهانمان را میسازیم. در این جهان به تنهایی معنا میافرینیم و به تنهایی زندگی میکنیم؛ ولی ظاهرا اینطور به نظر نمیرسد. چگونه؟ اینگونه که مجموعه از آدمهای تنها، با همدیگر دست را یکی میکنند و یک گروه را تشکیل میدهند که گاه نام این گروه خانواده، گاه حزب، گاه همکلاسی و گاه نمونههای دگر است.
ولی اگر در اصل تأمل کنیم، زندگی باهمی برای هریک از افراد مربوط به این گروهها، صرفا مشغولیتی است که در مواجهه با چالشهای زندگی به آن درگیراند. این مشغولیت صرف برای مدتی میتواند فرد را از حضور واقعی او دور کند و برایش جهان ناتنهایی کاذب را خلق کند.
اگر با ذرهبین واقعیت به این تفاهمات نگاه کنیم، هر عضو از این گروها جهان معنایی خاص خودشان را نسبت به زندگی دارند. در مواجهه با مرگ، ترس، مریضی و معنویات دگر به واقع آنها هستند که مواجه میشوند، نه گروه و جمع که با همدیگر تشکیل دادهاند. اصالت واقعی آنها تنهایی شان است. ولی با تاسف که جرئت روهبهرو شدن با تنهایی خود واقعیشان را ندارند و مدام به دنبال ائتلاف حامی و پیوستن به گروهها و گریز از وجود اصیل خود هستند.
بر فرض مثال زمانی که ائتلافهای حامی این افراد میشکند (مانند جدایی عاطفی از عشق، خانواده، دوستان و...) آنها در آخر سر ناچاراند با خود واقعیشان روبهرو شوند، و به این درک لاجرم برسند که زندگی با گریز از تنهایی معنا پیدا نمیکند؛ بلکه باید بسیار وقت پیش این واقعیت را میپذیرفتند و با آن کنار میآمدند.
پس جهان پیرامون ما آنگونه نیست که تصور میشود، بلکه آنگونه است که هست!