
باید بپذیریم همه کسبوکارها هویت بصری کامل لازم ندارن!
به نظرم یکی از اشتباهاتی که گاهی خود ما طراحها انجام میدیم اینه که درباره اهمیت هویتبصری طوری صحبت میکنیم که انگار هر کسبوکاری، در هر ابعاد و هر مرحلهای، باید از همون روز اول یک هویتبصری کامل و حرفهای داشته باشه.
در حالی که واقعیت اینه که نیاز کسبوکارها با هم فرق میکنه.
هویت بصری میتونه تأثیر خیلی زیادی روی نحوه دیده شدن یک برند داشته باشه، اما این به این معنی نیست که برای هر کسبوکاری باید از روز اول هزینه زیادی بابت طراحی یک سیستم کامل انجام بشه.
فرض کنید یک نفر تازه یک آنلاینشاپ کوچیک راه انداخته.
هنوز داره محصولش رو تست میکنه، بازار خودش رو بهدرستی نمیشناسه، فروش ثابتی نداره و شاید حتی ندونه شش ماه دیگه این کسبوکار همچنان ادامه داره یا نه.
حالا آیا منطقیه همین اول کار بخش زیادی از سرمایه محدودش رو صرف طراحی یک پکیج کامل هویت بصری کنه؟
به نظر من نه لزوماً.
شاید در این مرحله یک لوگوی ساده، یا حتی یک نوشتار با یک فونت مناسب، یک رنگ مشخص و چند قاعده ساده بصری کاملاً کارش رو راه بندازه.
حتی ممکنه همین سیستم ساده تا مدتها براش کافی باشه.
در این شرایط شاید بهتر باشه بخش بیشتری از بودجه صرف خود کسبوکار بشه؛ تست محصول، تبلیغات، تولید محتوا، بهبود خدمات یا هر چیزی که به پیدا کردن مدل درست کسبوکار و فروش کمک میکنه.
یکی از معیارهایی که من برای بررسی نیاز یک کسبوکار در نظر میگیرم اینه:
هویت بصری قراره کجا و چقدر اجرا بشه؟
یک کسبوکار ممکنه فقط یک پیج اینستاگرام و سایت ساده داشته باشه.
کسبوکار دیگهای ممکنه بستهبندی، تابلو، کاتالوگ، تبلیغات محیطی، یونیفرم، منو، اقلام چاپی و دهها نقطه تماس دیگه داشته باشه.
طبیعتاً نیاز این دو کسبوکار به هویت بصری یکسان نیست.
هرچقدر نقاط تماس یک برند بیشتر بشه، اهمیت داشتن یک سیستم بصری منسجم هم بیشتر میشه. چون دیگه فقط درباره داشتن یک لوگوی زیبا صحبت نمیکنیم؛ باید تمام چیزهایی که مخاطب از برند میبینه، متعلق به یک خانواده باشن.
اینجا شرایط تقریباً برعکسه.
فرض کنید قراره یک رستوران معمولی راهاندازی کنید.
قبل از اینکه حتی اولین مشتری وارد رستوران بشه، احتمالاً باید برای تابلو، منو، بستهبندی، ظروف، یونیفرم پرسنل، فضای داخلی، شبکههای اجتماعی و خیلی از نقاط تماس دیگه هزینه کنید.
یعنی هویت بصری از همون ابتدا قراره در بخشهای مختلف کسبوکار اجرا بشه.
حالا اگر تمام این موارد بر اساس یک هویت بصری نامناسب یا بدون یک سیستم مشخص طراحی و تولید بشن، تغییرشون در آینده فقط به معنی عوض کردن یک فایل لوگو نیست.
ممکنه مجبور بشید تابلو رو دوباره بسازید، منوها رو دوباره چاپ کنید، بستهبندیها رو تغییر بدید یا بخشی از اقلامی که قبلاً تولید کردید کنار بذارید.
اینجاست که هزینه نداشتن یک هویت بصری درست، ممکنه از هزینه طراحی اون بیشتر بشه.
برای چنین کسبوکاری، من هویت بصری رو صرفاً یک هزینه گرافیکی نمیبینم؛ بخشی از هزینه اولیه راهاندازی کسبوکاره.
ما در تیم وایونا سعی میکنیم قبل از اینکه به یک مجموعه پیشنهاد طراحی لوگو، هویت بصری یا یک پکیج کامل بدیم، اول نیاز واقعی اون کسبوکار رو بررسی کنیم.
کسبوکار در چه مرحلهایه؟
مخاطبش کیه؟
چه نقاط تماسی با مشتری داره؟
قراره طراحیها کجا اجرا بشن؟
چه بودجهای برای اجرا وجود داره؟
و مهمتر از همه، طراحی قراره چه مسئلهای رو برای این کسبوکار حل کنه؟
گاهی بعد از بررسی این موارد به این نتیجه میرسیم که یک کسبوکار واقعاً به یک سیستم کامل هویت بصری نیاز داره.
گاهی هم ممکنه پیشنهاد منطقیتر این باشه که فعلاً با یک سیستم سادهتر شروع کنه و زمانی که کسبوکار رشد کرد، هویت بصری خودش رو توسعه بده.
به نظرم وظیفه ما بهعنوان طراح فقط این نیست که بگیم «هویت بصری مهمه».
باید بتونیم تشخیص بدیم برای چه کسی، در چه زمانی و تا چه اندازهای مهمه.
اگر یک آنلاینشاپ تازهکار با سرمایه محدود برای مشاوره پیش من بیاد، ممکنه بهش بگم:
فعلاً پولت رو نگه دار، سادهتر شروع کن و بیشتر روی خود کسبوکارت تمرکز کن.
اما اگر یک رستوران در آستانه افتتاح باشه، احتمالاً پیشنهادم کاملاً متفاوته:
هویت بصری رو جزو هزینههای اولیه کسبوکارت ببین، نه چیزی که بعداً سر فرصت بهش برسی.
هیچکدوم از این دو توصیه متناقض نیستن.
چون دو کسبوکار با دو شرایط متفاوت، الزاماً نباید یک نسخه یکسان دریافت کنن.
در نهایت فکر میکنم دفعه بعدی که ما طراحها درباره مزایای هویت بصری صحبت میکنیم، بد نیست در کنار تمام مزیتها به یک نکته دیگه هم اشاره کنیم:
این مزیتها برای چه کسبوکاری و در چه مرحلهای واقعاً ارزش ایجاد میکنن؟
چون هدف هویت بصری این نیست که صرفاً پروژه طراحی بزرگتر و پرهزینهتر بشه؛ هدف اینه که به کسبوکار کمک کنه منسجمتر، درستتر و متناسب با نیاز واقعی خودش دیده بشه.
محمد میرزایی
مدیر هنری وایونا