ویرگول
ورودثبت نام
دکتر کی‌یر‌که‌گارد
دکتر کی‌یر‌که‌گارد
دکتر کی‌یر‌که‌گارد
دکتر کی‌یر‌که‌گارد
خواندن ۶ دقیقه·۶ سال پیش

شکاکیت_استعلایی

قسمت اول:

سوال این هست:

چه می توانم بدانم؟ و تا چه حد می توانم به دانسته ام یقین داشته باشم و تا چه اندازه می توانم معنی دار حرف بزنم؟

و اگر خیلی به عقب برگردیم، این سوال پیش میاید که معنی دار حرف زدن به چه معنی است؟

""معنی داشتن، یعنی چه؟""


جواب دادن به این سوال دوری هست. برای یافتن معنیِ "معنی" باید ابتدا بدانیم "معنی" چیست. در افق پیشرو، نه تنها جواب این رو نمی دانم، بلکه حتی نمی دانم چه طور باید به این جواب نزدیک شد. به عنوان یک راز، این را کنار می ذاریم و ادامه می دهیم. بلکه در آینده راهی بیابیم.


به قول "نویرات" دانش ما چونان قایقی در میان دریا هست که هر لحظه بخشیش را تعمیرش می کنیم، بدون اینکه نقطه ی امنی داشته باشیم، هر لحظه هر بخشیش در معرض نابودی و بازسازی هست



قسمت دوم:

آیا اجازه داریم دانش خودمان را از مبنای یقینی شروع نکنیم؟

چاره ی دیگری نداریم. من حتی برای سوال پرسیدن و شک کردن از زبان استفاده می کنم؛ زبانی که ممکن هست مشکل ساز باشد

چنانچه پیش از نظریه ی فرگشت از واژگان "قصد" و "غایت" برای حیات استفاده می کردند و اکنون این واژگان بلاموضوع شده اند.

من نمی دانم آیا "یقین" واژه ی معناداری هست یا خیر. پس چه طور کار را با یقین شروع کنیم؟




پس ما از تنهای جای ممکن شروع می کنیم.

دانش قبلی

و سوال نخست را می پرسم؛ چه چیز را می توانم بدانم؟


می می دانم که اگر در اصلی خانه را باز کنم، در همسایه روبرویی را می بینم که سفیدرنگ است.

اما آیا واقعا این را می دانم؟

اگه طی این مدت همسایه درش را رنگ کرده باشد، چه؟

اگه هربار که آن در را دیدم متاثر از نوعی توهمزا بودم چه؟ یا اگر خانه ی من در شرایطی مانند انیمیشن up به هوا رفته باشد و در خانه ی خودم را باز کنم، فقط هوا را می بینم و نه در همسایه را


پس من به اینکه با بازکردن درِ خود، درِ همسایه را ببینم دانشی ندارم

من فقط این را می دانم که چنین خاطره ای در ذهن من وجود دارد.

این خاطره ممکن است توهم، غلط،.. باشد. اما تنها دانش من از در همسایه، این خاطرات و تصورات هستند


تا وقتی که واقعا درِ خانه خودم را باز کنم و درِ همسایه را مشاهده کنم. اینجا هنوز ممکن هست متاثر از ماده ی توهمزا باشم، اما چیزی که می دانم، صورت و تصویر دری هست که بر من آشکار شده. چه حقیقت چه توهم

تنها دانش من، تصورات و خاطرات من هستند. مثل تصور دردی که اکنون پشت گردنم حس می کنم یا خاطره ی برف بازی در کودکی

این درد ممکن است براساس اختلال اعصاب ایجاد شده باشد و آن خاطره براساس تلقین دیگران. اما صرف وجود این تصور ""بدیهی"" است



تمام دانش من، چیزی جز این مشاهدات و خاطرات نیست که همه ی این ها در "ذهن" من هست. من فقط به محتوای ذهن خودم دانش دارم، محتوایی که ممکن است منشا ناواقعی داشته باشد.


هر باور من، براساس تصوراتی است که از قبل درون ذهن من جای گرفته و هر استنتاجی، براساس روش کار ذهن من است.


**در این میان امکان یک تصور خاص وجود دارد. تصور ذهنی که نه محتوای مشابه ذهن من دارد، نه روش کارش مانند ذهن من هست.



قسمت سوم:

ساختار ذهن و روش کار آن، لزوما جزو محتوای ذهن نیست.

یک مرغ، (احتمالا ولی مطمئن نیستم) محتوای ذهنی مشخصی دارد اما چیزی از منطق و روانشناسی نمی داند(چنانچه منطق و روان شناسی روش کار ذهن باشند)


چه طور درباره ی چیزی صحبت کنیم که هیچ درباره اش نمی دانیم؟


الف) همه اذهان مشابه ذهن من کار می کنند


پذیرفتن حکم الف مستلزم این هست که ب) ساختار همه ی اذهان، جزو محتوای ذهن باشد


برای پذیرفتن ب، ج باید برقرار باشد

ج) ساختار ذهن من توانایی شناخت ساختار همه ی اذهان را دارد


ادعا: حسین می تواند حکم ج را به طور یقینی ثابت کند.

بررسی ادعا: حسین اگر ج و درنتیجه الف را ثابت کند، این کار را

۱.با استفاده از ساختار ذهن خودش انجام داده و

۲. فرض کرده هر ذهن دیگری به همین نتیجه می رسد

درحالی که "۲" خواسته ی ما برای اثبات شدن بود


هنگامی که تصمیم بگیریم "۲" را کنار بگذاریم، ادعای حسین لاجرم تغییر می کند به این صورت

ادعا: حسین، تا جاییکه خودش فهمیده است، باور دارد که بقیه ی ذهن ها مانند ذهن او کار می کنند، اما ذهنی عالی تر از حسین، ممکن است نتیجه ی دیگری بگیرد.

بررسی ادعا: این ادعا عملا هیچ کاری برای ما انجام نمی دهد، یعنی به حکم الف (همه ی ذهن ها مشابه ذهن من کار می کنند) قیدی می زند(تا جاییکه ذهن من می فهمد) که عملا قید همه را بی فایده می کند.


پس تنها حکم د باقی می ماند

د: ممکن است اذهانی وجود داشته باشند که مشابه ذهن من کار نمی کنند و اگر برتر از ذهن من باشند، نمی توانم برتری آن ها را رد کنم

مثال قاضی:

در دادگاه، قاضی نمی تواند شاکی یا متهم باشد و باید نفر سومی باشد.

حال در مباحثه ی دونفر،

هیچ کدام نمی تواند قاضی باشد تا حکم نهایی را مشخص کند


تنها نفر سوم ایده آلی می تواند قاضی باشد و صحت باورها را تایید کند که بدانیم، ساختار و محتوای ذهنی کامل و بی نقصی دارد که با استدلال ها مشخص شد از حضور چنین کسی نمی توانیم مطمئن باشیم.

در صورتی که قاضی به نفع باورهای یک طرف حکم داد، می شود چنان تفسیر کرد که محتوا و ساختار ذهن قاضی به آن طرف نزدیک تر بود و قدرت درک ساختار و محتوی ذهن طرف دیگر را نداشت. در این لحظه، گویا قاضی در طرف اول حل می شود و باز دونفر باقی می مانند که نیاز به قاضی بی طرفی دارند و باز به نقطه ی اول بر می گردیم


بیان دیگر: اگر کسی در جهل مرکب باشد(نادان باشد و نداند که نادان است)، سرنخی از نادان بودن خودش ندارد، چون اگر داشت، دیگر در جهل مرکب نبود

این وضع دقیقا همان حالت فردی را دارد که به دانش خودش یقین دارد. یعنی نداشتن سرنخی از اشتباه


چه فردی که به درستی به حقیقت یقین دارد، و چه فردی که در جهل مرکب است، هر دو هیچ سرنخی از اشتباه در افق خود نمی بینند


و ما در هر یک این وضعیت ها که باشیم، راهی برای تشخیص وضعیت خودمان نداریم. هر استدلالی که بر یقین آورده شود، می تواند تاییدی بر جهل مرکب و محدودیت ذهن استدلال آور تلقی شود.


در این لحظه، هیچ جایی برای یقین نیست و تنها می توان شکاک بود. نسبت به هر جمله و نسبت به هر ذهن



ایراد:

نسبت به هر چیزی شکاک هستی؟ پس چه طور نسبت به اینکه نسبت به همه چیز شکاک هستی، مطمئنی؟

این حداقل به یک جمله(همه چیز مشکوک است) یقین داری


جواب: این ایراد درست بود درصورتی که من اثبات می کردم همه چیز مشکوک است.

اما حرفی از اثبات نیست. کار ما به تعویق انداختن است.

یقین را عقب می اندازم به روزی که دلیلی بر یقین داشته باشم

یعنی ممکن است روزی بیاید که شکاکیت، رد شود و همه چیز یقینی شود

خیلی خوب منتظریم.

اما تا اطلاع ثانوی همه چیز مشکوک است(این "تا اطلاع ثانوی" همیشه تمدید می شود)


کل کار من احتمالا بیانی از شکاکیت پیرونی بود که چندقرن پیش از میلاد مسیح می زیست

و خیلی از متجددها، مدرن ها، روشنفکرها بینش او را نداشتند

شکعقلیقینفلسفه
۱
۵
دکتر کی‌یر‌که‌گارد
دکتر کی‌یر‌که‌گارد
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید