شیشه هوشمند ماتشونده نوعی شیشه با قابلیت تغییر وضعیت بین شفاف و مات است. با فشردن یک کلید یا استفاده از سیستم کنترل، شیشهای که فضای پشت آن دیده نمیشود میتواند در مدت بسیار کوتاهی شفاف شود و دوباره به حالت مات بازگردد.
این محصول با نامهای شیشه هوشمند، شیشه برقی، شیشه ماتشونده برقی، شیشه سوئیچشونده (Switchable Glass) و Privacy Glass نیز شناخته میشود. یکی از رایجترین فناوریهای مورد استفاده برای این کاربرد، PDLC یا Polymer Dispersed Liquid Crystal است.
مهمترین کاربرد آن نیز ساده است: ایجاد حریم خصوصی در مواقع موردنیاز، بدون اینکه مجبور باشیم فضای شیشهای را برای همیشه با دیوار، پرده یا پوشش مات از فضای دیگر جدا کنیم.

در شیشههای هوشمند PDLC، لایهای حاوی کریستال مایع در ساختار شیشه یا فیلم هوشمند قرار میگیرد.
در حالت خاموش، مولکولهای کریستال مایع جهت منظمی ندارند و نور را پراکنده میکنند؛ در نتیجه شیشه ظاهری مات پیدا میکند و دید مستقیم از آن محدود میشود.
با اعمال جریان برق، مولکولها در جهت مشخصی قرار میگیرند و نور راحتتر از ساختار عبور میکند؛ در نتیجه شیشه شفاف میشود. این تغییر وضعیت در محصولات PDLC میتواند در کسری از ثانیه اتفاق بیفتد.
بنابراین عملکرد معمول را میتوان ساده کرد:
برق قطع → شیشه مات
برق وصل → شیشه شفاف
البته نحوه عملکرد دقیق میتواند بسته به فناوری و سیستم کنترل محصول متفاوت باشد.
این دو اصطلاح گاهی به جای یکدیگر استفاده میشوند، اما الزاماً محصول یکسانی نیستند.
در شیشه هوشمند لمینت، لایه PDLC هنگام تولید بین لایههای شیشه قرار میگیرد و مجموعه بهصورت یک محصول یکپارچه ساخته میشود.
در مقابل، اسمارت فیلم یا Smart Film میتواند روی شیشه موجود نصب شود و آن را به یک سطح ماتشونده تبدیل کند. برخی فیلمهای PDLC بهطور مشخص برای Retrofit یا نصب روی شیشههای موجود تولید میشوند.
برای پروژه جدید معمولاً میتوان از ابتدا سیستم مناسب را در طراحی شیشه در نظر گرفت؛ اما در بازسازی، فیلم هوشمند میتواند امکان استفاده از شیشه موجود را فراهم کند.

مزیت اصلی شیشه ماتشونده زمانی مشخص میشود که یک فضا گاهی به ارتباط بصری و گاهی به حریم خصوصی نیاز داشته باشد.
یکی از منطقیترین کاربردها، پارتیشن شیشهای ماتشونده در دفاتر است.
اتاق جلسه در حالت عادی میتواند شفاف باشد تا فضای اداری بازتر و روشنتر دیده شود. هنگام جلسه یا مذاکره خصوصی، شیشه با یک فرمان مات میشود.
این کاربرد در اتاق مدیریت، اتاق کنفرانس، دفاتر خصوصی و فضاهای کاری محرمانه نیز رایج است.
در طراحی مسترهای مدرن گاهی حمام و فضای خواب با شیشه از یکدیگر جدا میشوند.
استفاده از شیشه معمولی میتواند حریم خصوصی را از بین ببرد و شیشه مات دائمی نیز ارتباط بصری دو فضا را کاملاً قطع میکند. شیشه هوشمند اجازه میدهد حالت شفاف یا مات بر اساس نیاز تغییر کند.
به همین دلیل کابین دوش، حمام مستر و پارتیشنهای شیشهای هتلها از کاربردهای شناختهشده Privacy Glass هستند.
بیمارستانها و مراکز درمانی نمونه دیگری هستند که هم به نظارت بصری و هم به حریم خصوصی نیاز دارند.
شیشه هوشمند میتواند در پارتیشن اتاق بیمار، ICU، کلینیک و بعضی فضاهای درمانی استفاده شود و نیاز به پردههای فیزیکی را کاهش دهد.
در هتلها میتوان از این شیشه برای جداسازی حمام از اتاق استفاده کرد. در فروشگاهها نیز اتاق پرو، ویترین و بعضی فضاهای نمایشگاهی از کاربردهای ممکن آن هستند.
یک ویژگی جالب PDLC این است که سطح مات آن میتواند در بعضی سیستمها بهعنوان سطح Rear Projection نیز مورد استفاده قرار گیرد؛ در نتیجه شیشه علاوه بر ایجاد حریم خصوصی، قابلیت تبدیل شدن به سطح نمایش را نیز دارد.
مهمترین مزیت شیشه ماتشونده، حریم خصوصی در لحظه بدون حذف نور و حس فضای باز است.
همچنین حذف پرده و کرکره میتواند طراحی مینیمالتری ایجاد کند و تمیز کردن سطح شیشه را نسبت به برخی سیستمهای پردهای سادهتر کند. امکان اتصال بعضی سیستمها به ریموت، کنترلر، Wi-Fi و سیستمهای اتوماسیون ساختمان نیز وجود دارد.
اما این محصول برای همه پروژهها ضروری نیست.
قیمت بالاتر نسبت به شیشه معمولی، نیاز به برق و کنترلر، کیفیت متفاوت فیلمهای موجود در بازار و اهمیت اجرای صحیح اتصالات الکتریکی از مواردی هستند که باید قبل از انتخاب بررسی شوند.
یک نکته مهم دیگر این است که PDLC را نباید با شیشه کنترلکننده نور خورشید یکی دانست. هدف اصلی PDLC ایجاد Privacy با تغییر حالت شفاف/مات است. برای کنترل حرفهای نور و گرمای خورشید فناوریهایی مانند SPD و Electrochromic نیز وجود دارند که عملکرد متفاوتی دارند.
فقط دیدن عملکرد روشن و خاموش یک نمونه برای انتخاب کافی نیست.
بهتر است شفافیت شیشه در حالت روشن، میزان ماتشدن و حریم خصوصی در حالت خاموش، کیفیت فیلم PDLC، مصرف برق، نوع کنترلر، امکان اتصال به هوشمندسازی ساختمان، شرایط نصب و گارانتی تجهیزات بررسی شود.
همچنین باید مشخص شود پروژه به شیشه هوشمند لمینت جدید نیاز دارد یا امکان نصب فیلم هوشمند روی شیشه موجود وجود دارد.