چرا باید کتاب بخوانیم؟

وقتی برای اولین ‌بار در بین دوستانم گفتم یکی از سرگرمی هایم کتاب خواندن است، بعضی از آنها متعجب شدند. یکی از دوستانم پرسید: اصلا چرا باید کتاب بخوانیم؟ آن هم در جامعه ای که برای کتاب خواندن ارزشی قائل نیستند. بحث ادامه پیدا کرد و درباره‌ی مشکلات کتاب خوانی در جامعه صحبت کردیم. من گفتم خواندن کتاب در هر زمینه ای می تواند به ما کمک کند تا دیدگاهمان به مسائل بازتر شود.

برای مثال خواندن کتاب داستان برای من لذت بخش است یا اگر کتابی در زمینه جامعه‌شناسی و تاریخ بخوانم می‌توانم با دید بهتری به محیط پیرامون خود نگاه کنم، حتی خواندن کتاب‌هایی در زمینه روانشناسی عمومی می‌تواند رابطه ی من را با اطرافیانم بهتر و قوی تر کند. با دلایل و تجربه های شخصی خود درمورد کتاب، توانستم کسی را که از کتاب دوری می کرد متقاعد به خواندن آن کنم.

نظر پژوهشگران درمورد کتاب خوانی

متاسفانه آمار سرانه ی مطالعه ی کتاب در کشورمان بسیار پایین است. پژوهشگران معتقدند که خواندن کتاب را می‌توان به فعالیتی مانند غذا خوردن تشبیه نمود. دلایل بی شماری وجود دارد که باید کتاب‌ خواندن را در برنامه‌ی روزانه خود قرار دهیم. البته این به معنای آن نیست که همه‌ی انسان‌ها باید تمامِ کتاب‌های دنیا را مطالعه کنند، بلکه هر فردی می تواند کتاب‌هایی را که دوست دارد بخواند. برای این که بدانی مکتابی مورد پسند هست یا نه، می توانیم مقدمه یا خلاصه‌ی پشتِ جلد و یا سخن نویسنده‌ی آن را مطالعه کنیم.

لذت کتاب خوانی

وقتی نویسنده ای کتابی را می‌نویسد، قطعا همه مردم دنیا را خواننده‌ی کتابِ خود نمی‌داند و خوانندگانی با ویژگی‌های خاصی را در نظر دارد. شاید شما جزء آن دسته از خوانندگان این نویسنده نباشید؛ پس کتابی را بخوانید که برای شما نوشته شده باشد. این اطمینان را به شما می دهم که برای تمامِ عمرتان کتاب‌هایی وجود دارد تا آنها را بخوانید و لذت ببرید.

دلایلی برای خواندن کتاب

· ورزشی برای مغز: همان‌ طور که جسم برای سالم ماندن به ورزش و تحرک نیاز دارد، مغز نیز برای اینکه سالم بماند به ورزش نیازمند است. خواندن کتاب موجب می شود جریان خون افزایش یابد و مغز بهتر کار کند.

· قدرت تجزیه و تحلیل: شاید برای شما هم این اتفاق افتاده باشد که قبل از آنکه کتاب به سوالات شما درمورد داستان پاسخ دهد، خودتان جواب ها را در ذهنتان پیدا کرده باشید و به نوعی اتفاقات کتاب را پیش بینی کنید. طبق پژوهش های انجام شده، خواندن کتاب موجب می شود الگوها را بهتر دنبال کنید و راه حل بهتری برای مشکلات بیابید. هنگام خواندن کتاب خود را به‌ جای شخصیت ‌های داستان قرار داده و قدرت تجزیه و تحلیل مغزتان را افزایش دهید.

· بهتر می نویسید: با خواندن کتاب، مغز تکنیک های نویسندگی و واژه ها را جذب می کند و این امر موجب می شود در هنگام نوشتن به شکل ناخودآگاه همان سبک در ذهنتان تداعی گردد و از آن استفاده نمایید. خواندن کتاب، دایره لغات را در ذهنتان افزایش می دهد، بطوری که حتی اگر معنی واژه ای را ندانید به صورت طبیعی و با استفاده از واژگان اطرافش معنی آن را پیدا کرده و در نوشته هایتان از آنها استفاده می کنید.

· فن بیان بهتر: همان طور که در بالا به آن اشاره کردیم، کتاب خواندن باعث افزایش دایره لغات شما می شود و همین امر موجب شیوایی بیان می گردد.علاوه بر این، اطلاعاتی که از کتاب خواندن به‌دست می آورید، موضوعات جدیدی را برای صحبت‌ کردن پیش پای شما قرار می‌ دهد.

· تحت‌تأثیر قرار دادن جهان‌بینی شما: شاید برای شما هم پیش آمده که جمله ای، طرز فکرتان را نسبت به موضوعی تغییر داده باشد. با خواندن کتاب‌، این فرصت را به دست می آورید تا با عقاید نویسنده‌ی کتاب آشنا شوید. خواندن کتابی که نظرات متفاوتی با شما دارد، باعث می شود با دیدگاه‌ های مختلفی آشنا شده و اعتقادات و جهان‌ بینی خود را به چالش بکشید و آن‌ها را تغییر دهید یا پخته‌تر کنید.

· افزایش تمرکز: بهتر است کتابی را انتخاب کنید که برایتان جذاب باشد؛ چرا که این کار برای مغز تمرین تمرکز محسوب می شود. هنگام خواندن کتاب مورد علاقه تان، مغز تلاش می‌کند که با موضوع کتاب ارتباط برقرار نماید.

· افزایش قدرت تخلیل: با خواندن هر کتاب، خصوصاً کتاب های داستانی شما خود را به ‌جای شخصیت‌ های داستان قرار می‌دهید و به جای آنها فکر، احساس و رفتار می‌کنید. ویلیام استیرون که یک نویسندۀ آمریکایی است می‌گوید: پس از خواندن یک کتاب خوب معمولاً خسته می‌شوید؛ زیرا به‌ جای افراد زیادی زندگی کرده‌اید.

· خواندن الهام‌بخش: خواندن یک کتابِ خوب، مثل بودن در کنار افرادی است که دوستشان دارید و از آنها الهام می‌گیرید. همانطور که رفتارهای خوب یک فرد را مشاهده می‌کنید و آنهایی را که دوست دارید تکرار می‌کنید، یک کتاب خوب هم این توانایی را دارد که روی رفتارِ شما تأثیر بگذارد.

· کاهش استرس:پژوهشگران می‌گویند وقتی خودتان را در خواندن یک کتاب خوب غرق می‌کنید و مغز در جستجوی ایده‌ ها و موضوعات جدید است یا هنگامی که خود را به‌ جای شخصیتی قرار می دهید و ‌جای او زندگی می‌کنید، اعصابتان آرام‌تر می‌شود و تنش‌های ماهیچه‌ای و قلبی‌ در شما کاهش می‌یابد.

راه حلی برای هزینه و زمان کتاب خوانی

شاید فکر کنید که کتاب ‌خریدن هزینه‌ی زیادی دارد یا در زندگیِ امروزی فرصتی برای کتاب‌ خواندن نیست. باید به این نکته اشاره کرد که با پیشرفت تکنولوژی، راه ‌های زیادی برای کتاب ‌خواندن وجود دارد که با قیمت بسیار اندک بتوان کتاب خواند. همچنین کتاب‌های صوتی نیز راهی مناسب برای این کار می باشند تا در مسیر محل کار، مدرسه، دانشگاه، هنگام راه‌ رفتن و انجام‌دادن کارهای روزانه کتاب بخوانید.

کتاب خواندن برای لذت‌ بردن

برخی معتقدند کتاب خواندن باید برای لذت‌ بردن و با انگیزه‌ی شخصی انجام گیرد و تنها در این صورت است که تمامِ فواید کتاب خواندن، شامل حال خواننده می‌شود. پژوهشگران بر این باورند که خواندن برای لذت بردن، یک فرآیند خلاق و فعالانه است و در قرن 21 برای نوجوانانی که در حال ورود به بزرگسالی هستند بیش از هر زمانِ دیگری نیاز است که بخوانند و بنویسند. آنها به این مهارت نیاز دارند تا اطلاعاتی را که هر روز به دست می آورند برای ثبت وقایع زندگی و ارائه ی خدمات شغلی شان به کار گیرند. این امر ممکن نیست مگر با خواندن کتاب و لذت بردن از آن.

در بسیاری از مدارس دنیا، زمان و مکانی از ساعت درسی‌ را به این موضوع اختصاص داده اند و شرایطی را مهیا می کنند که به دانش‌آموزان لذت کتاب خوانی را نشان دهند. در این زمینه جلسات کتاب‌خوانی برگزار می شود و نویسندگان را به کلاس‌های درسی دعوت می کنند. کلاب ‌های کتاب‌خوانی برپا کرده و زمانی را برای به اشتراک‌ گذاشتن نظرات دانش آموزان اختصاص می دهند.

اثرات کتاب خواندن برای لذت‌ بردن

محققان می گویند لذت بردن از کتاب خواندن، با افزایش سن کمتر می‌شود. چرا که افراد مهارت‌های کتاب‌ خوانی را در کودکی بهتر فرا می‌گیرند، همچنین در ذهن بیشتر بزرگسالان، کتاب خواندن و افرادی که کتاب‌ می خوانند کسل‌کننده هستند. پس این طبیعی است که برای پر کردن اوقات فراغتشان کمتر به سمت کتاب خواندن بروند. به گفته ی این محققان کودکانی که از خواندن لذت می‌برند نسبت به سایر دانش آموزان درس هایشان را بهتر می فهمند. علاوه‌ بر آن، دانش آموزان در رده سنی ده تا شانزده سالگی که کتاب خواندن را یک فعالیت لذت‌ بخش می‌دانند، از واژه‌ ها بهتر استفاده می‌نمایند و آن‌ها را بهتر ادا می‌کنند؛ حتی در درسی مانند ریاضی هم پیشرفت بیشتری از خود نشان می دهند.

هنگامی که فصلی از کتابی مانند هری پاتر را می خوانید، بخش خاصی از مغزتان درگیر می شود. این همان بخشی است که اگر در واقعیت چنین شرایطی برای شما پیش بیاید درگیر می شود. بنابراین شاید بتوان اینگونه گفت؛ هنگامی که کتابی را می‌خوانید، گویی تمام وقایع کتاب را تجربه کرده اید. با کتاب‌ خواندن شرایط و احساسات خود را بهتر و بیشتر درک می‌کنید و به راحتی با دیگران به اشتراک می‌گذارید.

پژوهش های جدید نشان می دهد که کتاب خواندن اگر با لذت همراه شود، تپش قلب و اضطراب را کمتر می‌کند. همچنین این فعالیت، هفت برابر بیشتر از بازی‌های کامپیوتری و سه برابر بیشتر از پیاده‌روی باعث کاهش استرس می‌شود.

سخن آخر

همه ما در طول روز مشغله های زیادی داریم که وقت و ذهنمان را درگیر می کنند، اما باز هم می توانیم برای خواندن کتاب مورد علاقه خود برنامه ریزی کنیم تا از خواندن و شنیدن آن لذت ببریم. خواندن کتاب باعث بالا رفتن سطح دانش و افزایش دایره لغات نیز می شود.