در انزوای کامل به سر میبرم.
خورد و خمیر، و به دور از آن چیزی که مردم «اجتماع» مینامند — اجتماعی که خانوادهام نیز بخشی از آنند.
میدانم که دوستم دارند، این را بهخوبی میدانم، اما باز هم درونم تهیست.
نه، اینگونه بگویم:
احساس تنهایی میکنم، حتی وقتی در میان آدمهایی هستم که دوستم دارند.
این درد را به که باید گفت؟
به خانوادهای که دیگر گفتوگویی با آنها ندارم؟
به دوستانی که هنوز به آن درجه از اعتماد با آنها نرسیدهام؟
یا شاید به روانشناسی که…
راستش را بخواهی، من حتی با خودم هم نمیتوانم از دل بگویم، چه رسد به دیگران!
برای اینکه از بیهمدمی، سر به بیابان نگذارم و دیوانه نشوم، پناه آوردم به دیوار امن کتابها.
کتابها...
آن یگانه دوستان بیادعا.
رازدارانی خاموش که نه قضاوت میکنند، نه خیانت.
در دنیایی که از پشت، خنجر میزنند — آن هم از سوی صمیمیترین رفیقان — کتاب برایم حصاری امن شد.
اما...
حتی گاهی میان انبوه کتابها هم احساس تنهایی میکنم.
مینشینم میان واژهها و به جای آرامش، هراس سراغم میآید.
از آنچه در جهان میگذرد میترسم.
از جنگها، از مرگهای بیدلیل، از سکوتی که ما در برابرشان اختیار کردهایم،
از اینکه بیاحساس شدهایم… نه، بدتر:
از اینکه به بیاحساسی افتخار میکنیم!
انسانهایی را میبینم که فقط ظاهر انسانی دارند؛
اما از انسانیت بویی نبردهاند.
و کودکانی را میبینم که بیخانوادهاند، خانوادههایی که بیفرزند ماندهاند، همسرانی که در سوگ دیگری نشستهاند
و در این میان، جهان فقط سکوت میکند.
این جهان، وقتی با شادی از مرگ میگوید، مرا میترساند.
وقتی درد را سرگرمی میکند،
وقتی قساوت را با لبخند تماشا میکنیم...
امشب،
متنی خواندم. جملهای، ساده ولی لرزاننده:
«این سکوت ماست که جهان را ویرانتر میکند.»
و من، لرزیدم.
نه از بیرون،
از درون.
در جهانی که هر روز هزاران تصویر از رنج، خون، آوار و بیپناهی از گوشهوکنار زمین بر ما هجوم میآورد، گویی آهستهآهسته به درد دیگران خو گرفتهایم.
انگار قلبهایمان نه از بیاحساسی، که از فرط دیدن، شنیدن و ناتوانی در تغییر، سنگین شدهاند.
بیعملی، ما را به مرور از خودمان دور کرده است؛ و درست در همین نقطهی تاریک، صدایی از قرنها پیش، از عمق تاریخ، همچنان طنین میافکند — صدایی که در سادگیاش، فریادی اخلاقی نهفته است:
> «تو کز محنت دیگران بیغمی
نشاید که نامت نهند آدمی»
چه سخنی روشنتر از این؟
چه هشدار عریانی اخلاق را چنین بیپرده و بیواهمه به گوش ما میرساند؟
سعدی، نهفقط شاعری خوشکلام، که حکیمی اخلاقباور بود؛ در دورانی که هنوز مفاهیمی چون «حقوق بشر»، «انساندوستی جهانی» یا «همدلی اجتماعی» رایج نبود، از یگانگی وجودی انسانها گفت —
از این حقیقت ساده و ژرف که رنج یک انسان، باید آسایش همه را بر هم زند. نه بهخاطر مذهب، ملیت یا سیاست، بلکه فقط از آنرو که ما، همه، از یک گوهر خلق شدهایم.
اما امروز چه؟
در روزگاری که محنت بشر در فلسطین، در سودان، در میانمار، در کوچههای وطن، در چادرهای پناهندگان، در چشمان کودکی گرسنه یا دستان مردی زیر آوار جاریست... ما کجای این جهان ایستادهایم؟
چه بر سر قلبهایمان آمده که نهتنها گاه خاموش ماندهایم، بلکه گاهی با آسودگی، از این دردها سخن میگوییم؟
چه بر سر جان ما آمده که از دیدن مصیبت، لذت میبریم یا دستکم، بیتفاوت میگذریم؟
تلخی روزگار ما، شاید در همینجاست:
ما انسانها، بهجای آنکه اعضای یکدیگر باشیم، ابزار یکدیگر شدهایم —
در رقابت، در قدرت، در جنگ، حتی در مهرورزی.
و در این بیگانگی تدریجی، مفاهیم انسانی پوستهای توخالی یافتهاند.
دوستی، اعتماد، صداقت، مهربانی... همه در بازار دادوستد معنا گم شدهاند.
دیگر درد دیگران، ما را به خشم نمیآورد. مرگ کسی در کیلومترها دورتر، از ما آهی نمیگیرد.
انگار فراموش کردهایم که دل، مرز نمیشناسد؛ که رنج، جهانیست، نه محلی.
در پایان، باز باید به همان صدای کهن بازگردیم.
به سعدی، به شاعری که نهتنها برای درِ سازمان ملل، که باید بر درِ دلهایمان بیتش را آویخت.
اگر هنوز میتوانیم با شنیدن این سخن، لرز کوچکی در جان حس کنیم،
اگر هنوز از دیدن بیعدالتی، گلویی سنگین یا چشمی نمناک میشود،
اگر هنوز در میان اخبار و تصاویر، دلی فشرده میشود
پس هنوز «چیزی» از آدمی در ما باقیست.
و شاید همین، آغاز رستگاری باشد.
نظر خودتان را راجع به متن بالا بیان کنید و ما را برای انتشار مطالبی بهتر یاری بفرمایید، مخلص