بدون شک کتاب یکی از بهترین کالاهایی است که میتواند اهدا شود. امروزه غالبا همه جا پر از هدایای تبلیغاتی مانند سررسید، پاور بانک، جاسوئیچی و غیره است. از اینرو کتاب میتواند به عنوان جایگزینی بسیار عالی برای آنها مطرح شود. از مزایای مهم اهداء کتاب این است که اولا با اهداء کتاب باعث ترویج فرهنگ کتاب خوانی در جامعه میشویم، دوما به طور مستقیم به کتاب خوان شدن شخص هدیه گیرنده کمک میکنیم. و از همه مهمتر اینکه برخی از ناشرین کتاب نفیس از جمله انتشارات هلیا با ارائه گارانتی طلایی تعویض این امکان را به هدیه گیرنده میدهند که کتابی را که هدیه گرفتهاند با کتاب مورد علاقه خود تعویض کنند. این امکان شاید در هدایای دیگر قابل اجرا نباشد.
اما نکته مهم در این اثنا این است که چه کتابی را اهدا کنیم که در نظر طرف مقابل قابل قبول واقع شود. البته چیزی که امروزه رایج شده اهدا کردن کتابهای نفیس در شکلها و اندازههای مختلف است که به طور مثال میتوان از قرآن نفیس، مفاتیح نفیس، نهج البلاغه نفیس، فرماننامه نفیس، شاهنامه نفیس، دیوان حافظ نفیس، رباعیات خیام نفیس، بوستان و گلستان سعدی نفیس، مثنوی معنوی نفیس و غیره نام برد. اما سوالی که بوجود میآید این است که اصولا چه کتابی را میتوان کتاب نفیس نامید و باید دارای چه شرایط و خصوصیاتی باشد که به آن کتاب نفیس گفت.
نکته ای که در این میان از اهمیت بسیار ویژه ای برخوردار است، این است که اصولا در کتاب نفیس متن در حاشیه قرار دارد و جلد و جعبه حائز اهمیت است. یعنی به طور مثال شخصی که در جستجوی یک جلد دیوان حافظ نفیس است در ابتدا کیفیت جلد و جعبه را و پس از آن است که تذهیب، تصاویر و خط کتاب را بررسی میکند. نفیس بودن یک کتاب از نظر افراد مختلف متفاوت است. با این وجود میتوان نکات زیر را در خرید کتاب نفیس مد نظر داشت:
در ساخت جلد و جعبه کتاب نفیس عمدتا از سلفون، گالینگور، ترمو و چرم طبیعی استفاده میشود. که با توجه به سلیقه و بودجه ای که دارید میتوانید یکی از آنها را انتخاب کنید. به طور مثال چرم طبیعی از اصالت بیشتری برخوردار است ولی قاعدتا قیمت آن از انواع دیگر بسیار گرانتر است. در این خصوص، ترمو که خصوصیاتی کاملا شبیه به چرم طبیعی دارد توصیه میشود که در عین ارزانتر بودن از کیفیت بسیار بالایی نیز برخوردار است.

در کتابهای نفیس عمدتا از کاغذ تحریر، کاغذ گلاسه و کاغذ معطر استفاده میشود که در این میان کاغذ معطر نسبت به دو نوع دیگر قیمت بیشتری دارد و طبیعتا از زیبایی بیشتری نیز برخوردار است. همچنین باید به ضخامت کاغذ (که اصطلاحا به آن گراماژ میگویند) نیز توجه نمود. طبیعتا کاغذهای با ضخامت بالا از کیفیت بیشتری برخوردار هستند، ولی در کتابهایی با صفحات زیاد به دلیل وزن زیاد توصیه نمیشود. کاغذ گلاسه راه حلی مابین کاغذ تحریر و کاغذ عطری است که اولا با توجه به شفافیتی که دارد، زیبائی خاصی به ورقهای کتاب میبخشد، ثانیا قیمت آن به گرانی کاغذ عطری نیست و در نهایت برای کسانی که به بوی عطر حساسیت دارند مناسبتر است.

سه قطع رایج در کتابهای نفیس قطعهای جیبی، وزیری و رحلی هستند که اگر بخواهیم آنها را به سانتیمتر شرح دهیم باید گفت که قطع جیبی تقریبا 12*17 سانتیمتر، قطع وزیری 17*25 سانتیمتر و قطع رحلی 25*35 سانتیمتر است. در میان این سه قطع، قطع وزیری متداولتر است.

چاپی که در کتابهای نفیس استفاده میشود معمولا ترکیبی از چهار رنگ اصلی (زرد، آبی، قرمز و مشکی) است که اصطلاحا به آن چاپ چهار رنگ گفته میشود. ولی با استفاده از این چهار رنگ اصلی طیف بیشماری از رنگهای مختلف میتوان ایجاد کرد. در چاپ کتاب باید چند نکته را مد نظر قرار داد. اولا اینکه چاپ واضح باشد و سایه نزده باشد. دوما در چاپ کتاب از مرکب مرغوب استفاده شده باشد که این مورد را میتوان از بوی ناخوشایند آن تشخیص داد.
برای اینکه کتب نفیس زیباتر جلوه کنند، برای آنها قاب یا جعبه نیز طراحی میشود. این موضوع به دوام بیشتر کتاب کمک میکند و باعث میشود کتاب شکل خود را حفظ کند. کاور کتاب نفیس عمدتا به دو صورت موجود است. قاب کشویی که کتاب به صورت کشویی داخل قاب قرار میگیرد و جعبه درب دار که کتاب داخل جعبه قرار میگیرد و درب آن بسته میشود.
در کتب نفیس معمولا از سه خط تایپی، نستعلیق و نسخ استفاده میشود. خط تایپی توسط رایانه انجام میشود و سادهترین نوع خط است. خط نستعلیق خط خوشنویسی فارسی است که در ایران رواج دارد و خوشنویسان فارسی با آن به هنرمندی میپردازند و عمدتا در دیوان اشعار نفیس مانند دیوان حافظ، رباعیات خیام، شاهنامه و غیره استفاده میشود. و در نهایت خط نسخ خطی است که از نظر شکل حروف به ثلث و ریحان شباهت دارد و خواندن آن ساده است. این خط بیشتر در قرآن به کار میرود که نمونه معروف آن خط نسخ عثمان طه است که توسط عثمان طه، کاتب معروف قرآن نوشته شده است. نمونههای دیگری نیز مانند خط نیریزی وجود دارند که در قرآنهای نفیس کاربرد کمتری دارد.
به هنر آراستن و تزيين كتب خطي گفته ميشود. تذهیبها طرحها و نقشهای مختلف هستند که در حاشیه و ابتدای کتاب، کتیبهها، قطعههای زیبای خط و سرسورهها استفاده میشوند. این هنر در کنار خوشنویسی و جلد سازی کمک شایانی به زیبایی کتب نفیس میکند.
در مورد صحافی کتاب نفیس باید وسواس بیشتری خرج داد. به طور مثال در مورد داغکوب یا طلاکوبی که روی جلدهای کتب مختلف انجام میشود، در اکثر اوقات برای مشتری در نگاه اول قابل تشخیص نیست. ولی در صورتی که دو کتاب از دو ناشر مختلف را در کنار هم قرار دهیم، متوجه تفاوت زیاد این دو کتاب در وضوح طرحها و جزئیات ظریف خواهیم شد. به علاوه هنگام داغکوب کردن در کارهای با کیفیت، تغییر رنگی که ایجاد میشود در تمام سطح جلد یکنواخت است. اما در کتاب بیکیفیت این تغییر رنگ به صورت کم رنگ و پر رنگ خود را نشان میدهد. از موارد دیگری که نیازمند بررسی دقیق است باید به چسبکاری کتاب، دوخت کتاب، لب برگردان روکش کتاب و غیره اشاره کرد. پس باید توجه داشت که تهیه کتاب نفیس باید حتما از ناشران معتبر در این حوزه صورت گیرد. ناشرین معتبر کتابهای نفیس حتما محصولی را که منتشر میکنند ضمانت میکنند و برگه ضمانت نیز همراه با آن ارائه میدهند.
ترجمه های بسیار زیادی برای قرآن کریم نوشته شده است که از ترجمه الهی قمشهای، مهدی فولادوند، مکارم شیرازی، انصاریان، بهرامپور، حداد عادل و طاهره صفارزاده میتوان به عنوان معروفترین آنها نام برد. از میان این ترجمهها، ترجمه الهی قمشهای به دلیل روانی خاصی که دارد بیشتر مورد اقبال عامه مردم قرار گرفته است و مخصوصا در قرآنهای نفیس رواج بیشتری دارد.
در نهایت باید به این نکته اشاره کرد که از کجا میتوان قرآن عروس را تهیه کرد. با توجه به اینکه این موضوع در این مقال نمیگنجد، در مقاله دیگری با موضوع بورس و مراکز خرید کتاب نفیس و قرآن عروس به این موضوع پرداختهایم.
در پایان خوشحال میشویم که در قسمت دیدگاهها نظرات، پیشنهادات و انتقادات خود را با ما در میان بگذارید.
منبع:برگرفته از مقاله"راهنمای خرید قرآن و کتاب نفیس"در سایت انتشارات هلیا
https://www.heliapub.com/%d8%ae%d8%b1%db%8c%d8%af-%d9%82%d8%b1%d8%a2%d9%86-%d9%88-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d9%86%d9%81%db%8c%d8%b3/