دو ماه گذشته برای یک شرکت ایرانی/اروپایی مشغول پیدا کردن راه ها و روش های تامین مالی دولتی بودم. اصرار داشتیم این تامین مالی دولتی باشد. بعد از یک تحقیقات اولیه، دو گزینه قطعی شد و هفته پیش نهایتا فرم ها یا اصطلاحا application form های یکی از آنها را فرستادیم رفت. اما چرا با وجود انواع و اقسام VC های خصوصی و نرخ پایین تامین مالی بانکی در اروپا دنبال تامین مالی دولتی رفتیم؟ و چرا اساسا با همه تلاش دولت ها برای باز کردن فضا برای بخش خصوصی باید چنین روش تامین مالی وجود داشته باشد؟
مسئله اول ایجا فضای رشد هست. اگرچه تلاش اول دولت ها از منظر اقتصادی به نظر من بهبود فضای کسب و کار هست ولی کمک های عمدتا بلاعوض دولتی در اروپا این امکان را به وجود می آورد که شما بدون از دست دادن سهم قابل توجه ای از شرکت بزرگ آینده، بتوانید ایده خودتان را رشد دهید. این مسئله انگیزه ورود به حوزه استارتاپ را برای افراد بالا می برد.
دلیل دوم و مهم تر وجود یک خلاء در پروسه رشد استارتاپ ها هست. بعضی وقت ها ایده یا استارتاپ چندان قطعی و اثبات شده نیست لذا بانک ها یا VC ها یا حاضر به سرمایه گذاری نیستند یا سهم بالایی را برای تضمین بازگشت پول مطالبه می کنند. در حالی که اگر استارتاپ بتواند "از مقطع حساس کنونی" عبور کنه، شانس گرفتن تامین مالی از بخش خصوصی و با درصد معقولی برایش محیا خواهد شد. لذا اینجا دولت به کمک این دست استارتاپ ها و حتی VC ها می آید.
من در ایران تجربه گرفتن fund از صندوق نوآوری و شکوفایی را دارم. چندتا تفاوت بین این دو fund دولتی وجود داشت که شاید این تفاوت ها هم برای شما جالب باشد.
با اینکه هر دوی این پول ها به صورت 70 (بخش دولتی) و 30 (استارتاپ) بود منتها fund دولتی اروپایی بلاعوض بود! این تفاوت بسیار شیرین و کمک کننده به استارتاپ هست.
تفاوت دوم که به نظر من جالب توجه بود در سوالات بود. دولت به عنوان تامین کننده از شما در یکی سوالات (از 10 سوال) به صراحت و در 2 سوال تلویحا می خواست که توضیح دهید این پول (با توجه به اینکه از محل مالیات مردم است) چطور به مردم کمک می کند؟ و چرا باید "دولت" چنین هزینه ای را تقبل کند؟
مسئله سوم نحوه داوری بود. تجربه ای که من از صندوق نوآوری و شکوفایی داشتم این بود که فرم هایی را پر می کردیم و بعد یک بار یک کارشناس از تهران و بار دوم که ظاهرا مهم تر بود یک شرکت ارزیاب شما را داوری می کردند. نهایتا طرح تایید یا رد می شد. ولی حتی در صورت تایید هم ما متوجه نمی شدیم چرا واجد دریافت شدیم. در این fund خارجی به این صورت بود که 10 سوال را باید کتبی جواب می دادید و بعد سه داور، به تک تک سوالات نمره ای از 0 تا 10 می دادند. بعلاوه داوران ملزم هستند برای هر سال جداگانه در حد یک پاراگراف توضیح بدهند. شرط پرداخت این بود که نمره کل از یک عدد پایین تر نیاید و در هیچ یک از سوالات هم نمره شما از یک عدد کمتر نشود. به نظرم مزیت این روش شفافیت بیشتر و دوری از زد و بند های احتمالی است.
اگر موفق به گرفتن پول شدیم بعدا در مورد روش های جواب دادن به سوالات هم خواهم نوشت.