سوال های درس اول کتاب الهدایه فی النحو تحقیق حسین شیرافکن
١- تَعْرِيفُ عِلْمِ النَّحْوِ:
هُوَ عِلْمٌ بِأُصُولٍ تُعْرَفُ بِهَا أَحْوَالُ أَوَاخِرِ الْكَلِمِ الثَّلَاثِ (الِاسْمِ وَ الْفِعْلِ وَ الْحَرْفِ) مِنْ حَيْثُ الْإِعْرَابُ وَ الْبِنَاءُ وَ كَيْفِيَّةُ تَرْكِيبِ بَعْضِهَا مَعَ بَعْضٍ.
٢- مَوْضُوعُ عِلْمِ النَّحْوِ:
مَوْضُوعُهُ هُوَ الْكَلِمَةُ وَ الْكَلَامُ.
٣- لِمَاذَا نَحْتَاجُ إِلَى تَعَلُّمِ عِلْمِ النَّحْوِ؟
لِصِيَانَةِ اللِّسَانِ عَنِ الْخَطَاءِ اللَّفْظِيِّ فِي الْكَلامِ العَرَبِيِّ، وَ لِفَهْمِ الْقَوَاعِدِ الَّتِي تُنَظِّمُ تَرْكِيبَ الْجُمَلِ وَ الْعِبَارَاتِ.
٤- تَعْرِيفُ الْكَلِمَةِ وَ أَقْسَامُهَا:
الْكَلِمَةُ: لَفْظٌ وُضِعَ لِمَعْنًى مُفْرَدٍ.
وَ أَقْسَامُهَا الثَّلَاثَةُ: اسْمٌ، فِعْلٌ، حَرْفٌ.
٥- وَجْهُ انْحِصَارِ الْكَلِمَةِ فِي الْأَقْسَامِ الثَّلَاثَةِ:
لِأَنَّ الْكَلِمَةَ إِمَّا أَنْ لَا تَدُلَّ عَلَى مَعْنًى فِي نَفْسِهَا (فَهِيَ الْحَرْفُ)، أَوْ تَدُلُّ عَلَى مَعْنًى فِي نَفْسِهَا مُقْتَرِنًا بِزَمَنٍ (فَهِيَ الْفِعْلُ)، أَوْ تَدُلُّ عَلَى مَعْنًى فِي نَفْسِهَا غَيْرِ مُقْتَرِنٍ بِزَمَنٍ (فَهِيَ الْاسْمُ).
---
سوالات:
۱- تعریف علم نحو چیست؟
۲- موضوع علم نحو چیست؟
۳- چه نیازی به یادگیری علم نحو داریم؟
۴- کلمه را تعریف کنید و اقسام آن را نام ببرید.
۵- دلیل انحصار کلمه در سه قسم چیست؟
پاسخها:
۱- تعریف علم نحو:
علمی است متشکل از اصولی که به وسیله آن، حالات انتهای سه گونه کلمه (اسم، فعل، حرف) از جهت اعرابپذیر بودن یا مبنی بودن (بناء)، و همچنین چگونگی ترکیب آنها با یکدیگر، شناخته میشود.
۲- موضوع علم نحو:
موضوع آن کلمه و کلام (جمله) است.
۳- چه نیازی به یادگیری علم نحو داریم؟
برای محافظت از زبان (گوینده) از خطای لفظی در سخن گفتن به شیوه عربی، و برای درک قواعدی که ساختار جملات و عبارات را تنظیم میکنند.
۴- تعریف کلمه و اقسام آن:
کلمه: واژهای است که برای یک معنای واحد وضع شده است.
و اقسام سهگانه آن: اسم، فعل، حرف.
۵- دلیل انحصار کلمه در سه قسم:
زیرا کلمه یا بر معنایی در ذات خود دلالت نمیکند (که آن حرف است)، یا بر معنایی در ذات خود دلالت میکند و با زمان همراه است (که آن فعل است)، یا بر معنایی در ذات خود دلالت میکند ولی با زمان همراه نیست (که آن اسم است).