ویرگول
ورودثبت نام
ahmad modaraei
ahmad modaraeiحجت الاسلام سید احمد مدارایی سایت شخصی من : https://ahmadmodaraei.blog.ir/
ahmad modaraei
ahmad modaraei
خواندن ۳ دقیقه·۱ سال پیش

جواب سوال های درس دوم کتاب الهدایه فی النحو تحقیق حسین شیرافکن 7

جواب سوال های درس دوم کتاب الهدایه فی النحو تحقیق حسین شیرافکن

الأسئلة:

١- عَرِّفِ الاسْمَ مَعَ ذِكْرِ أَمْثِلَةٍ لَهُ:

الِاسْمُ هُوَ كَلِمَةٌ تَدُلُّ عَلَى مَعْنًى فِي نَفْسِهَا غَيْرِ مُقْتَرِنٍ بِأَحَدِ الْأَزْمِنَةِ الثَّلَاثَةِ (الْمَاضِي، الْحَال، الِاسْتِقْبَال).

أَمْثِلَةٌ: «رَجُلٌ»، «كِتَابٌ»، «جَنَّةٌ».

٢- مَا هُوَ تَعْرِيفُ الْفِعْلِ؟

الْفِعْلُ هُوَ كَلِمَةٌ تَدُلُّ عَلَى مَعْنًى فِي نَفْسِهَا مُقْتَرِنٌ بِأَحَدِ الْأَزْمِنَةِ الثَّلَاثَةِ.

أَمْثِلَةٌ: «ضَرَبَ» (مَاضٍ)، «يَضْرِبُ» (مُضَارِعٌ)، «اِضْرِبْ» (أَمْرٌ).

---

التمارين:

١- عَيِّنْ عَلَامَاتِ الْأَسْمَاءِ فِي الْآيَتَيْنِ التَّالِيَتَيْنِ:

أ) وَ اِضْرِبْ لَهُمْ مَثَلاً رَجُلَيْنِ جَعَلْنَا لِأَحَدِهِمَا جَنَّتَيْنِ مِنْ أَعْنَابٍ (الْكَهْف/٣٢)

· رَجُلَيْنِ: عَلَامَةُ التَّثْنِيَةِ (انتهاء بياء ونون).

· جَنَّتَيْنِ: عَلَامَةُ التَّثْنِيَةِ.

· أَعْنَابٍ: عَلَامَةُ الْجَرِّ (الكسرَة).

ب) وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَ الْأَنْصَارِ... أَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَداً (التَّوْبَة/١٠٠)

· السَّابِقُونَ: عَلَامَةُ الْجَمْعِ (الواو والنون).

· الْمُهَاجِرِينَ: عَلَامَةُ الْجَرِّ (الياء والنون).

· جَنَّاتٍ: عَلَامَةُ الْجَرِّ (الكسرَة وَالتَّنْوِين).

· الْأَنْهَارُ: عَلَامَةُ الرَّفْعِ (الضَّمَّة).

· خَالِدِينَ: عَلَامَةُ النَّعْتِ (وصف لكلمة "خَالِدِينَ").

٢- اسْتَخْرِجِ الْأَفْعَالَ مِنَ الْآيَاتِ الشَّرِيفَةِ الْآتِيَةِ وَ اذْكُرْ عَلَامَاتِهَا:

أ) فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ (الطَّلَاق/٦)

· أَرْضَعْنَ: فِعْلٌ (اتِّصَالُ ضَمِيرِ الرَّفْعِ "نَ").

· آتُوهُنَّ: فِعْلُ أَمْرٍ (اتِّصَالُ ضَمِيرِ النَّصْبِ "هُنَّ").

ب) فَذَكِّرْ إِنْ نَفَعَتِ الذِّكْرَى * سَيَذَّكَّرُ مَنْ يَخْشَى (الْأَعْلَى/٩-١٠)

· ذَكِّرْ: فِعْلُ أَمْرٍ (جَزْمٌ بِحَذْفِ حَرْفِ الْعِلَّة).

· نَفَعَتِ: فِعْلٌ (اتِّصَالُ تَاءِ التَّأْنِيثِ).

· سَيَذَّكَّرُ: فِعْلٌ (دُخُولُ "السِّينِ" لِلْمُسْتَقْبَل).

· يَخْشَى: فِعْلٌ (مُضَارِعٌ مَجْزُومٌ بِـ "مَنْ").

ج) وَ لَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى (الضُّحَى/٥)

· يُعْطِيكَ: فِعْلٌ (اتِّصَالُ ضَمِيرِ النَّصْبِ "كَ").

· تَرْضَى: فِعْلٌ (جَزْمٌ بِـ "فَاءِ السَّبَبِيَّة").

د) ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَقِينِ (التَّكَاثُر/٧)

· لَتَرَوُنَّهَا: فِعْلٌ (اتِّصَالُ نُونِ التَّأْكِيدِ الثَّقِيلَةِ + ضَمِيرُ النَّصْبِ "هَا").

---

سوالات:

۱- اسم را تعریف کنید و برای آن مثال بزنید.

۲- تعریف فعل چیست؟

تمرینات:

۱- نشانه‌های اسم را در دو آیه زیر مشخص کنید:

الف) وَ اِضْرِبْ لَهُمْ مَثَلاً رَجُلَیْنِ جَعَلْنَا لِأَحَدِهِمَا جَنَّتَیْنِ مِنْ أَعْنَابٍ (کهف/۳۲)

ب) وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِینَ وَ الْأَنْصَارِ... أَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا أَبَداً (توبه/۱۰۰)

۲- افعال را در آیات شریف زیر استخراج کنید و نشانه‌های آن را ذکر کنید:

الف) فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَکُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ (طلاق/۶)

ب) فَذَکِّرْ إِنْ نَفَعَتِ الذِّکْرَى * سَیَذَّکَّرُ مَنْ یَخْشَى (اعلی/۹-۱۰)

ج) وَ لَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضَى (ضحی/۵)

د) ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَیْنَ الْیَقِینِ (تکاثر/۷)

پاسخ‌ها:

۱- تعریف اسم: اسم کلمه‌ای است که به معنایی در ذات خود دلالت می‌کند بدون اینکه با یکی از سه زمان (گذشته، حال، آینده) همراه باشد.

مثال‌ها: «مرد»، «کتاب»، «بهشت».

۲- تعریف فعل: فعل کلمه‌ای است که به معنایی در ذات خود دلالت می‌کند و با یکی از سه زمان همراه است.

مثال‌ها: «زد» (گذشته)، «می‌زند» (حال/آینده)، «بزن» (امر).

تمرینات:

۱- الف)

· رَجُلَیْنِ: نشانه تثنیه (پایان با «ی» و «ن»).

· جَنَّتَیْنِ: نشانه تثنیه.

· أَعْنَابٍ: نشانه جر (کسره).

ب)

· السَّابِقُونَ: نشانه جمع (واو و نون).

· الْمُهَاجِرِینَ: نشانه جر (یاء و نون).

· جَنَّاتٍ: نشانه جر (کسره و تنوین).

· الْأَنْهَارُ: نشانه رفع (ضمه).

· خَالِدِینَ: نشانه نعت (وصف برای «خَالِدِینَ»).

۲- الف)

· أَرْضَعْنَ: فعل (اتصال ضمیر رفع «ن»).

· آتُوهُنَّ: فعل امر (اتصال ضمیر نصب «هُنَّ»).

ب)

· ذَکِّرْ: فعل امر (جزم با حذف حرف علت).

· نَفَعَتِ: فعل (اتصال تاء تأنیث).

· سَیَذَّکَّرُ: فعل (داخل شدن «س» برای آینده).

· یَخْشَى: فعل (مضارع مجزوم با «مَنْ»).

ج)

· یُعْطِیکَ: فعل (اتصال ضمیر نصب «کَ»).

· تَرْضَى: فعل (جزم با «فاء سببیه»).

د)

· لَتَرَوُنَّهَا: فعل (اتصال نون تأکید ثقیله + ضمیر نصب «هَا»).

---

توضیح فارسی دلیل پاسخ‌ها:

· برای اسم: نشانه‌هایی مانند تثنیه، جمع، جر، تنوین، نعت و... از ویژگی‌های انحصاری اسم هستند زیرا فعل نمی‌تواند این نشانه‌ها را بپذیرد.

· برای فعل: نشانه‌هایی مانند اتصال ضمایر، دخول «س» یا «سوف»، جزم، امر و نهی بودن و... از ویژگی‌های فعل هستند زیرا اسم نمی‌تواند این نشانه‌ها را داشته باشد.

· در تمرینات: با توجه به قواعد نحو، هر کلمه را بر اساس نشانه‌های ذکر شده در درس (مانند تثنیه برای اسم یا اتصال ضمیر برای فعل) تحلیل کرده‌ام.

۰
۰
ahmad modaraei
ahmad modaraei
حجت الاسلام سید احمد مدارایی سایت شخصی من : https://ahmadmodaraei.blog.ir/
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید