این مقاله به بررسی مفهوم "موقعیت" در سه رویکرد اصلی تربیت ارزشی (پراگماتیسم دیویی، نوارسطوگرایی و ضد ارسطوگرایی) میپردازد.
روش کار:
نتایج اصلی:
نتیجهگیری:
اهمیت این پژوهش:
واژههای کلیدی: موقعیت، پراگماتیسم، نوارسطوگرایی، ضدارسطوگرایی، تربیت ارزشی
به طور خلاصه:این مقاله نشان میدهد که مفهوم "موقعیت" در تربیت ارزشی بسیار مهم است، اما هر رویکرد آن را به شیوهای متفاوت تعریف میکند. درک این تفاوتها برای طراحی برنامههای آموزشی موثر بسیار مهم است.
این پژوهش میخواهد به این سوال پاسخ دهد که چه تفاوتی بین دیدگاههای مختلف درباره مفهوم «موقعیت» در آموزش ارزشها وجود دارد.
چرا این پژوهش مهم است؟
این پژوهش چه کارهایی انجام میدهد؟
نتیجه این پژوهش چه خواهد بود؟
به زبان سادهتر:
این پژوهش میخواهد بفهمد که وقتی در مورد آموزش ارزشها صحبت میکنیم، منظورمان از «موقعیت» چیست و هر نظریه چه تعریفی از آن دارد. با این کار، میتوانیم بهترین روش برای آموزش ارزشها را پیدا کنیم.
جان دیویی، یکی از فیلسوفان بزرگ آموزش و پرورش، معتقد بود که یادگیری واقعی در موقعیتهای خاص و واقعی اتفاق میافتد. به نظر او، معلم باید بتواند شرایطی را ایجاد کند که دانشآموزان بتوانند با استفاده از دانش و تجربیات خود، مشکلات را حل کنند و به نتیجه برسند.

به عبارت دیگر، دیویی میخواست آموزش و پرورش را از حالت سنتی و خشک خارج کند و آن را به چیزی تبدیل کند که برای دانشآموزان مفید و جذاب باشد. او معتقد بود که دانشآموزان باید فعالانه در فرآیند یادگیری شرکت کنند و نه فقط به عنوان شنونده عمل کنند.
در کل، نظریه دیویی تأکید زیادی بر اهمیت تجربه، فعالیت دانشآموزان و ارتباط آموزش با زندگی واقعی دارد. این نظریه هنوز هم در بسیاری از سیستمهای آموزشی جهان مورد استفاده قرار میگیرد.

نظریه نوارسطوگرایی، که برگرفته از اندیشههای ارسطو است، بر اهمیت موقعیت خاص هر فرد و شرایطی که او در آن قرار دارد، تاکید میکند. این نظریه معتقد است که ارزشها و اخلاقیات، چیزهایی ثابت و کلی نیستند، بلکه در موقعیتهای مختلف و با توجه به شرایط متفاوت، شکل میگیرند و تغییر میکنند.
فرونسيس: عقل عملی و خردمندی
یکی از مفاهیم کلیدی در نوارسطوگرایی، «فرونسيس» است. فرونسيس به معنای خردمندی عملی و توانایی قضاوت درست در موقعیتهای مختلف است. به عبارت دیگر، فرونسيس به ما کمک میکند تا در شرایط پیچیده و متغیر، تصمیمات اخلاقی درستی بگیریم.
ارسطو معتقد بود که فرونسيس تنها به ارزشهای کلی مربوط نمیشود، بلکه به اعمال و رفتارهای ما در موقعیتهای خاص نیز مرتبط است. به عبارت دیگر، برای اینکه بتوانیم تصمیمات اخلاقی درستی بگیریم، باید به شرایط و موقعیتی که در آن قرار داریم توجه کنیم.
نقش موقعیت در آموزش ارزشها
در آموزش ارزشها، نوارسطوگرایی بر اهمیت ایجاد موقعیتهای یادگیری تاکید میکند که به دانشآموزان کمک کند تا مهارتهای فرونسيس را در خود پرورش دهند. این موقعیتها میتوانند شامل:
به طور خلاصه، نوارسطوگرایی به ما میآموزد که آموزش ارزشها باید فرایندی پویا و مبتنی بر موقعیت باشد. دانشآموزان باید در موقعیتهای مختلف و با توجه به شرایط خاص، مهارتهای تصمیمگیری اخلاقی را یاد بگیرند.
مهمترین نکته: در نوارسطوگرایی، آموزش ارزشها تنها به انتقال اطلاعات و قوانین اخلاقی محدود نمیشود، بلکه به پرورش توانایی دانشآموزان برای تفکر انتقادی، حل مسئله و تصمیمگیری اخلاقی در موقعیتهای مختلف تاکید دارد.

نظریه ضد ارسطوگرایی معتقد است که رفتارهای اخلاقی ما بیشتر تحت تاثیر شرایط محیطی و موقعیتی قرار دارند تا ویژگیهای شخصیتی ثابت. به عبارت دیگر، این نظریه میگوید که ما نمیتوانیم صرفاً با توجه به شخصیت یک فرد، رفتار او را در موقعیتهای مختلف پیشبینی کنیم.
چرا این نظریه مهم است؟
پیامدهای این نظریه برای آموزش اخلاق
به عبارت سادهتر:
این نظریه میگوید که ما نمیتوانیم فقط با شناخت یک فرد، رفتار او را در همه شرایط پیشبینی کنیم. بلکه باید به شرایط و موقعیتی که او در آن قرار دارد هم توجه کنیم. بنابراین، برای آموزش اخلاق، باید به جای تمرکز بر روی ویژگیهای شخصیتی، به ایجاد محیطهای مناسب و آموزش مهارتهای تصمیمگیری تمرکز کنیم.
بازشناسی مفهوم «موقعیت» در رویکردهای تربیت ارزشی معاصر
نوع مقاله : علمی- پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشگاه تهران،تهران،ایران
3 دانشگاه شهید بهشتی،تهران،ایران
4 دانشگاه باقرالعلوم،قم،ایران