زمانی که فردی همزمان با داشتن آلرژی شدید فصلی یا محیطی دچار سرماخوردگی یا آنفولانزا میشود، احساس سردرگمی زیادی به وجود میآید. مهمترین سؤالی که پیش میآید این است: «آیا باید داروهای آلرژی را که پزشک به صورت روزانه تجویز کرده ادامه دهم یا آنها را قطع کنم؟»
بر اساس معتبرترین راهنماهای علمی بینالمللی آلرژی در جهان (مانند ARIA و AAAAI)، پاسخ کوتاه و بسیار مهم این است: به هیچ عنوان نباید سه داروی روزانه خود (دسلوراتادین، مونتهلوکاست و اسپری مومتازون) را قطع کنید1.
علت این موضوع بسیار ساده است: وقتی شما سرما میخورید، پوشش داخلی بینی و گلوی شما به دلیل مبارزه با ویروس دچار التهاب و تورم میشود1. اگر داروهای آلرژی خود را ناگهان قطع کنید، التهاب ناشی از آلرژی نیز به التهاب ناشی از سرماخوردگی اضافه خواهد شد. در واقع، بدن شما مجبور میشود در دو جبهه همزمان بجنگد؛ این اتفاق باعث مسدود شدن کامل بینی، بازگشت شدید ورم مخاط، ماندن چرک و مخاط در سینوسها و ایجاد سینوزیت چرکی شدید میشود1.

اسپری بینی مومتازون به صورت موضعی تنها در داخل بینی اثر میکند و کمتر از ۱ درصد آن وارد خون میشود؛ بنابراین سیستم دفاعی کل بدن شما را برای مبارزه با سرماخوردگی ضعیف نمیکند7. قرص مونتهلوکاست نیز راههای هوایی و ریه را باز نگه میدارد و از شروع سرفههای مزمن جلوگیری میکند1. دسلوراتادین هم بدون اینکه شما را خوابآلود کند، مانع از آبریزش شدید و خارش گلو میشود3.
احساس گلودردی که هماکنون دارید معمولاً ناشی از یکی از سه علت زیر است:
خود ویروس سرماخوردگی یا آنفولانزا که گلو را ملتهب کرده است2.
ترشحات پشت حلق (Post-Nasal Drip)؛ یعنی خلط و موکوس از پشت بینی مرتباً روی گلو میریزد و آن را تحریک میکند2.
روش اشتباه در زدن اسپری بینی که باعث میشود دارو به جای نشستن در دیواره بینی، مستقیماً ته گلو بنشیند و گلو را بسوزاند15.
برای درک بهتر، بیایید عملکرد هر یک از داروهای تجویزشده را به زبان ساده بررسی کنیم:
اسپری داخل بینی مومتازون (Mometasone): این اسپری یک ضدالتهاب موضعی قوی است. وقتی آلرژنها یا ویروسها وارد بینی میشوند، دیواره بینی ورم کرده و راه نفس کشیدن بسته میشود. مومتازون این ورم را از بین میبرد و مجاری خروج سینوسها را باز نگه میدارد تا خلطها به راحتی تخلیه شوند5. از آنجا که این دارو تقریباً اصلاً جذب کل بدن نمیشود (زیستدستیابی زیر ۱ درصد)، تاثیری بر قدرت ایمنی عمومی بدن شما برای مبارزه با ویروس ندارد7. اگر آن را قطع کنید، تورم شدیدی به نام «احتقان بازگشتی» رخ میدهد5.
قرص مونتهلوکاست (Montelukast): در بدن موادی شیمیایی به نام «لکوترینها» ترشح میشوند که باعث انقباض راههای تنفسی، تنگی نفس، سرفه و تولید خلط غلیظ میشوند9. ویروسهای سرماخوردگی این مواد را در بدن تشدید میکنند. مونتهلوکاست با مسدود کردن این مسیر، از گرفتگی سینه، صدای خسخس و سرفههای طولانیمدت بعد از سرماخوردگی جلوگیری میکند1.
قرص دسلوراتادین (Desloratadine): یک آنتیهیستامین مدرن است که اثرات هیستامین (ماده اصلی ایجاد آبریزش، عطسه و خارش) را خنثی میکند3. بر خلاف آنتیهیستامینهای قدیمی (مثل دیفنهیدرامین یا کلرفنیرامین)، دسلوراتادین وارد مغز نمیشود و شما را گیج و خوابآلود نمیکند و مصرف آن روزی یکبار برای مهار خارش گلو و آبریزش کاملاً ایمن است3.

یکی از نگرانیهای رایج بیماران این است که آیا گلودرد آنها به آنتیبیوتیک نیاز دارد یا خیر. در علم پزشکی، پزشکان از معیاری به نام «معیار سنتور» (Centor Criteria) برای تشخیص گلودرد چرکی باکتریایی (استرپتوکوک) از گلودرد ویروسی استفاده میکنند21.
برای تشخیص ساده، به این نشانهها دقت کنید:
اگر گلودرد با سرفه، آبریزش بینی، گرفتگی بینی و صدای خشن همراه باشد: با تقریب بیش از ۹۰ تا ۹۵ درصد، عامل بیماری ویروس است21. ویروسها با آنتیبیوتیک درمان نمیشوند و مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک نه تنها کمکی نمیکند، بلکه تعادل باکتریهای مفید بدن را به هم ریخته و اسهال یا حساسیتهای جدید ایجاد میکند24.
اگر گلو ناگهان به شدت درد بگیرد، تب بالا باشد، اما هیچگونه سرفه یا آبریزش بینی وجود نداشته باشد و روی لوزهها دانههای سفید چرکی دیده شود: احتمال عفونت باکتریایی بیشتر است و پزشک باید گلو را معاینه کند21.
علاوه بر این، در افراد دارای آلرژی، خلطهایی که شبها از پشت بینی به سمت پایین سرازیر میشوند (ترشحات خلف بینی)، دیواره گلو را در طول شب مرطوب و خراشیده میکنند و باعث میشوند صبح با سوزش شدید گلو بیدار شوید2.
بسیاری از افراد نمیدانند که بیش از نیمی از موارد سوزش گلو، تلخی شدید دهان یا حتی خوندماغ شدن هنگام مصرف اسپریهای بینی، به دلیل روش اشتباه پاشیدن اسپری است15.
دیواره میانی بینی (تیغه بینی) پر از مویرگهای حساس و شکننده است و نباید اسپری به آن برخورد کند6. از سوی دیگر، اگر سرتان را بالا بگیرید و نفس عمیق بکشید، تمام دارو از حفره بینی عبور کرده و مستقیم وارد گلویتان میشود؛ در این حالت هم داروی گرانتان هدر رفته و هم گلویتان به شدت دچار سوزش و التهاب میشود15.
تمیز کردن بینی: ابتدا با فین کردن ملایم یا با استفاده از سرم شستشوی نمکی ولرم، ترشحات داخل بینی را پاک کنید6.
تکان دادن شیشه: شیشه اسپری مومتازون را به خوبی تکان دهید6.
موقعیت سر (نگاه به انگشتان پا): سر خود را به هیچ وجه به عقب خم نکنید! سر را صاف نگه دارید یا کمی به سمت پایین متمایل کنید (انگار به نوک کفشهایتان نگاه میکنید)6.
تکنیک دست مخالف (بسیار مهم):
اسپری را با دست راست بگیرید و در سوراخ چپ بینی بگذارید.
اسپری را با دست چپ بگیرید و در سوراخ راست بینی بگذارید6. (این ضربدری گرفتن دستها باعث میشود نوک اسپری خودبهخود از تیغه وسطی بینی فاصله بگیرد و به سمت گوشه خارجی چشم یا لاله گوش نشانه برود، جایی که تورم آلرژی در آنجا قرار دارد)15.
نحوه نفس کشیدن: در لحظهای که دکمه اسپری را فشار میدهید، یک نفس بسیار آرام و ملایم از راه بینی بکشید و سپس هوا را از راه دهان بیرون دهید15. هرگز نفس عمیق و شدید مثل بو کردن عطر نکشید، زیرا دارو فوراً به حلق سرازیر میشود15.
دهان و گلوی خود را بعد از استفاده، با چند قلپ آب ساده بشویید.
اگر میخواهید درد گلو، گرفتگی بینی و بیحالی را کم کنید، رعایت نکات زیر بیشترین تأثیر را دارد و با داروهای روزانه شما نیز تداخل پیدا نمیکند:
بهترین مسکن: قرص استامینوفن ساده مطمئنترین گزینه برای کاهش تب، سردرد و بدندرد است و هیچگونه تداخلی با داروهای آلرژی شما ندارد29.
احتیاط در مورد بروفن و ناپروکسن: اگر سابقه حساسیت دارویی یا تحریک پذیری ریه دارید، با احتیاط از مسکنهایی مثل ایبوپروفن استفاده کنید، زیرا در بعضی افراد مبتلا به آلرژی ممکن است تحریک سینه ایجاد کنند.
شستشوی گلو با آبنمک ولرم: غرغره کردن آبنمک رقیق ۲ تا ۳ بار در روز، سلولهای ملتهب گلو را آرام کرده و ویروسها و ترشحات نشسته روی گلو را پاک میکند22.
آبنباتهای مکیدنی ساده گلو: مصرف قرصهای مکیدنی ضد گلودرد با بیحس کردن ملایم انتهای گلو، بلع را آسانتر میکند22.
هشدار حیاتی درباره قطرهها و اسپریهای ضداحتقان (مثل نفازولین یا اکسیمتازولین): اگر بینی شما به شدت کیپ شده و از اسپریهای بازکننده فوری مثل اکسیمتازولین استفاده میکنید، هرگز نباید بیشتر از ۳ تا نهایتاً ۵ روز پشت سر هم از آنها مصرف کنید5. مصرف بیشتر از چند روز این قطرهها باعث اعتیاد مخاط بینی به دارو و تورم شدیدتر و فلج مویرگهای بینی میشود5.
چرا نباید آنتیبیوتیک مصرف کنید؟ سرماخوردگی و آنفولانزا بیماریهای ویروسی هستند2. آنتیبیوتیکها فقط روی باکتریها اثر دارند. مصرف زودهنگام داروهایی مثل سفکسیم یا کوآموکسیکلاو هیچ بهبودی در روند سرماخوردگی ایجاد نمیکند24. فقط در صورتی آنتیبیوتیک نیاز است که بیماری بیش از ۱۰ روز بدون ذرهای بهبودی ادامه یابد یا پس از چند روز بهتر شدن، ناگهان تب شدید بالای ۳۹ درجه و چرک غلیظ بروز کند
سرماخوردگیهای ویروسی معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز با استراحت بهبود مییابند2. اما اگر هر یک از نشانههای خطر زیر را تجربه کردید، معطل نکنید و فوراً به پزشک مراجعه فرمایید:
تنگی نفس و صدای خسخس سینه: اگر نفس کشیدن برایتان سخت شد یا حس کردید قفسه سینهتان تنگ شده و سینه صدای سوت میدهد35.
مشکل شدید در بلعیدن و باز کردن دهان: اگر گلودرد آنقدر شدید شد که حتی نمیتوانید آب دهانتان را قورت دهید و آب دهان به بیرون میریزد، یا دهانتان به سختی باز میشود، یا حس میکنید صدایتان به شدت گرفته و بم شده است (نشاندهنده ایجاد آبسه پشت لوزهها)21.
تب بسیار بالا و پایدار: تبی که از ۳۹ درجه بالاتر برود و با مسکن پایین نیاید2.
پدیده وخامت دوباره: اگر بعد از ۴ یا ۵ روز احساس کردید حالتان رو به بهبود است اما ناگهان دوباره با تب شدید، چرک غلیظ بینی و درد تیرکشنده در گونهها و دندانها بدحال شدید (نشانه عفونت سینوسی باکتریایی)24.
درد، تورم یا قرمزی اطراف چشم: هرگونه ورم کردن پلکها، تاری دید یا سردردهای بسیار غیرعادی37.
خلاصه اقدامهای شما: داروهای اصلی خود (دسلوراتادین، مونتهلوکاست و مومتازون) را قطع نکنید1؛ نحوه اسپری زدن را با روش دست مخالف و زاویه به سمت گوش اصلاح کنید15؛ استراحت کنید و آب فراوان بنوشید25؛ از دمنوشهای گیاهی عطاری و آلرژنهای غذایی جداً پرهیز کنید؛ و با استامینوفن و قرقره آبنمک علائم سرماخوردگی را التیام بخشید22.
Nasal Corticosteroids Show Little Promise for Common Cold, https://www.pharmacytimes.com/view/nasal-corticosteroids-show-little-promise-for-common-cold
Lesson: Navigating Common Upper Respiratory Tract Conditions, https://journalce.powerpak.com/ce/navigating-common-upper-respiratory-tract
ARIA Care Pathways 2019: Next-Generation Allergic Rhinitis ... - MDPI, https://www.mdpi.com/2075-4426/13/5/835
Corticosteroids for the common cold - PMC - NIH, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8734596/
Nasonex (Mometasone Furoate) Nasal Spray Guide - PlushCare, https://plushcare.com/blog/nasonex-nasal-spray
Intranasal Corticosteroids | Pavol Surda Ent Specialist | England, https://www.pavolsurda.com/intranasal-corticosteroids
NASONEX® (mometasone furoate monohydrate) Nasal Spray, 50 mcg, https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2018/020762s053lbl.pdf
Mometasone (Nasal) | Drug Lookup | Pediatric Care Online, https://publications.aap.org/pediatriccare/drug-monograph/18/5932/Mometasone-Nasal
Montelukast during primary infection prevents airway ... - PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20442434/
Leukotriene receptor antagonists in virus-induced wheezing - PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17154670/
Desloratadine in combination with montelukast in... - Ovid, https://www.ovid.com/00002739-200409000-00011
Intranasal combo: fixed-dose combination of mometasone furoate, https://otolaryngologypl.com/seo/article/540941/en
Upper Respiratory Agents | Basicmedical Key, https://basicmedicalkey.com/upper-respiratory-agents-2/
Optimal management of allergic rhinitis, https://adc.bmj.com/content/100/6/576
Most people use nasal corticosteroid sprays incorrectly - Reddit, https://www.reddit.com/r/Allergies/comments/1tm6cjx/most_people_use_nasal_corticosteroid_sprays/
Intranasal Corticosteroids: Effective Nasal Steroid Sprays for Allergies, https://thekingsleyclinic.com/resources/intranasal-corticosteroids-effective-nasal-steroid-sprays-for-allergies/
Intranasal steroids for acute sinusitis - PMC - NIH, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6698484/
Rhinitis and Sinusitis - PMC - NIH, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7123453/
Treatment of congestion in upper respiratory diseases - PMC - NIH, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2866555/
Which Allergy Medications to Stop Before Testing | LACK Clinic, https://www.londonallergy.com/knowledge/testing/stop-meds-before-allergy-test
Strep Throat or a Viral Sore Throat? Reading the Centor Score, https://jtojjar.com/library/strep-throat-or-viral-sore-throat-centor-score/
Common Questions About Streptococcal Pharyngitis | AFP - AAFP, https://www.aafp.org/afp/2016/0701/p24
Streptococcal Pharyngitis: Rapid Evidence Review | AFP - AAFP, https://www.aafp.org/afp/2024/0400/streptococcal-pharyngitis
Outpatient Clinical Care for Adults | Antibiotic Prescribing and Use, https://www.cdc.gov/antibiotic-use/hcp/clinical-care/adult-outpatient.html
PHC Chapter 19: Ear, nose and throat conditions, https://www.health.gov.za/wp-content/uploads/2026/08/Primary-Healthcare-Chapter-19-Ear-Nose-and-Throat-Conditions-with-supporting-NEMLC-Report-2025-9-Review-18-August2026.pdf
Antibiotic Stewardship: Implementing the Use of Centor Scoring for, https://thescholarship.ecu.edu/bitstreams/108a6e6f-dc7e-4733-8f6d-cd674fe4b273/download
Diagnosing Rhinitis: Allergic vs. Nonallergic | AFP - AAFP, https://www.aafp.org/afp/2006/0501/p1583
Rhinitis, Acute (Runny Nose) - Anesthesia Key, https://aneskey.com/rhinitis-acute-runny-nose/
Mometasone nasal spray - Patient.info, https://patient.info/medicine/mometasone-nasal-spray-clarinaze-nasonex
Allergic rhinitis - PMC - NIH, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11681636/
Intranasal Corticosteroids: Patient Administration Angles and Impact, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8276915/
Administration Technique of Intranasal Corticosteroid Sprays Among, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12855720/
Upper Respiratory Infections - PMC, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7127764/
Protective Effect of Allergen Immunotherapy in Patients With Allergic, https://publichealth.jmir.org/2024/1/e50846
Apo-Mometasone | Rexall, https://www.rexall.ca/article/drug/view/id/7220
Antibiotic Use in Acute Upper Respiratory Tract Infections | AFP - AAFP, https://www.aafp.org/afp/2022/1200/antibiotics-upper-respiratory-tract-infections
Common Cold and Acute Rhinosinusitis: Up-to-Date Management in, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7266914/
Mometasone (nasal route) - Side effects & dosage - Mayo Clinic, https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/mometasone-nasal-route/description/drg-20064895