اگر در ماههای اخیر با افزایش غیرعادی مبالغ قبض برق کارگاه یا کارخانه خود در شهرکهای صنعتی مواجه شدهاید، احتمالاً بخش بزرگی از این رقم مربوط به «جریمه توان راکتیو» (زیان زیانبار یا کسینوس فی پایین) است.

شرکت توزیع برق در صورتی که ضریب توان کارخانه از ۰.۹ کمتر شود، جریمههای تصاعدی سنگینی اعمال میکند. این مشکل معمولاً ناشی از کارکرد مداوم الکتروموتورها، ترانسفورماتورها و ماشینآلات صنعتی بدون جبرانسازی مناسب است.
۱. ثبت ارقام جریمه با وجود روشن بودن تابلو خازن: در بسیاری از کارخانهها رگولاتور پلهها را وارد مدار میکند، اما ظرفیت خازنها به دلیل گرمای داخل تابلو یا پایان طول عمر افت کرده و جریان لازم را تأمین نمیکنند.
۲. ترکیدگی مداوم خازنها و سوختن کنتاکتورها: در محیطهایی که درایو و اینورتر زیاد است، امواج هارمونیکی باعث تشدید و انفجار خازنهای عادی میشوند. در این خطوط حتماً باید از خازنهای استاندارد به همراه فیلتر هارمونیک (راکتور سری) استفاده شود.
۳. سوختن پلاتین کنتاکتورها: استفاده از کنتاکتورهای معمولی به جای کنتاکتورهای خازنی دارای مقاومت تخلیه باعث ایجاد جریان هجومی شدید و چسبیدن پلاتینها میشود.
برای جبران توان راکتیو، تعیین ظرفیت نباید بر اساس حدس و گمان باشد. توان خازنی لازم (Q_c) بر حسب کیلووار (kVAR) از رابطه زیر محاسبه میشود:
Q_c = P * (tan(phi_1) - tan(phi_2))
P: توان اکتیو مصرفی (کیلووات) بر اساس دیماند واقعی
cos(phi_1: ضریب توان فعلی کارخانه (استخراج از قبض)
(cos(phi_2: ضریب توان هدف (معمولاً ۰.۹۵ تا ۰.۹۸)
