سلام
شهرهای امروز دیگر صرفاً مجموعهای از خیابانها، ساختمانها، مراکز خدماتی و زیرساختها نیستند، بلکه موجودیتهایی پیچیده و پویا هستند که مسائل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، زیستمحیطی و مدیریتی در آنها به یکدیگر پیوند خوردهاند. به همین دلیل، مدیریت شهری نیز بیش از گذشته به رویکردهایی تازه و مشارکتی و تحولگرا نیاز دارد. امیر فرخی و آراد قنبریزاده، در کتاب مدیریت شهری تحولگرا با راهبرد مشارکت نخبگان، مفهوم «مشارکت نخبگان» را در کانون توجه قرار دادهاند تا یکی از موضوعات مهم در حوزۀ مدیریت و توسعۀ شهری را بررسی کنند.
این کتاب که انتشارات متخصصان بهتازگی منتشر کرده است، دو مفهوم کلیدی را در کنار یکدیگر قرار میدهد: تحولگرایی در مدیریت شهری؛ مشارکت نخبگان. ترکیب این دو مفهوم میتواند آغازی بر فکرکردن به این پرسش باشد که چگونه میتوان شهر را، با استفاده از دانش، تجربه، تخصص و ظرفیت افراد توانمند، بهتر اداره کرد.

مدیریت شهر در دنیای امروز با مشکلاتی روبهروست که بسیاری از آنها، با شیوههای سنتی ادارۀ شهر حل نمیشوند. رشد جمعیت شهری، افزایش نیازهای شهروندان، پیچیدهترشدن مسائل اجتماعی، تغییرات اقتصادی، توسعۀ فناوری و ضرورت توجه به محیطزیست، مدیران شهری را با مجموعهای از مسائل بههمپیوسته مواجه کرده است.
در چنین وضعیتی، مدیریت شهری تحولگرا به معنای عبور از مدیریت روزمره و حرکت بهسمت مدیریت مبتنیبر آیندهنگری، نوآوری، دانش و مشارکت است. مدیریت شهری، علاوهبر ارائۀ خدمات، شامل تصمیمهایی میشود که بر کیفیت زندگی شهروندان برای سالها تأثیر میگذارند.
از این منظر، تحول در مدیریت شهری صرفاً با تغییر مدیران یا ایجاد ساختارهای جدید اتفاق نمیافتد. تحول واقعی زمانی شکل میگیرد که شیوۀ تصمیمگیری و حل مسئله و استفاده از ظرفیتهای موجود نیز تغییر کند.
یکی از کلیدواژههای مهم این کتاب، مشارکت نخبگان است. شهر شامل مجموعهای از مسائل تخصصی است و طبیعی است که مدیریت همۀ این مسائل فقط با اتکا به حلقهای محدود از مدیران امکانپذیر نباشد. دانشگاهیان، پژوهشگران، متخصصان، کارشناسان، فعالان اجتماعی، کارآفرینان و افراد باتجربه میتوانند در شناخت مسائل و ارائۀ راهکارهای جدید اثرگذار باشند.
مشارکت نخبگان البته نباید صرفاً به برگزاری جلسات مشورتی یا دریافت پیشنهادها محدود شود. اگر قرار باشد مشارکت نخبگان به ابزاری برای تحول در حکمرانی شهری تبدیل شود، باید سازوکاری وجود داشته باشد که دانش و پیشنهادهای تخصصی بتوانند وارد فرایند تصمیمسازی و تصمیمگیری شوند.
به همین دلیل، ایدۀ مشارکت نخبگان میتواند از مفهومی نظری فراتر برود و به ابزاری مدیریتی تبدیل شود؛ ابزاری برای شناخت بهتر مسائل و ارزیابی گزینههای مختلف و پیداکردن راهحلهایی که بر دانش و تجربه تکیه دارند.
در سالهای اخیر، مفهوم حکمرانی شهری نیز در کنار مدیریت شهری اهمیت بیشتری پیدا کرده است. تفاوت مهم میان این دو را میتوان در نقش گروههای مختلف جامعه مشاهده کرد. مدیریت شهری، بیشتر بر ساختارها و سازمانهای مسئول اداره شهر تمرکز دارد؛ درحالیکه حکمرانی شهری نگاه گستردهتری دارد و به تعامل میان نهادهای عمومی، بخش خصوصی، جامعۀ مدنی، شهروندان، دانشگاهها و سایر بازیگران نیز توجه میکند.
از این زاویه، راهبرد مشارکت نخبگان میتواند بخشی از حرکت بهسمت حکمرانی شهری مشارکتی باشد. شهر زمانی میتواند از ظرفیتهای علمی و انسانیاش استفاده کند که میان مدیران شهری و صاحبان دانش و تجربه ارتباط مؤثری برقرار باشد.

یکی از موضوعهای مهم در برنامهریزی شهری، تصمیمگیری درباره آینده است. بسیاری از تصمیمهای شهری آثار کوتاهمدت و بلندمدت دارند. انتخاب مسیر توسعۀ مناطق، نحوۀ استفاده از زمین، ایجاد زیرساختها، توسعۀ حملونقل، مدیریت منابع و حتی سیاستهای فرهنگی و اجتماعی شهر، همگی به تصمیمهایی نیاز دارند که باید با شناخت کافی از وضعیت موجود و آیندۀ احتمالی گرفته شوند.
در چنین فضایی، استفاده از ظرفیت نخبگان میتواند به افزایش کیفیت تصمیمسازی کمک کند. حضور افراد متخصص با دیدگاههای مختلف، همچنین، میتواند از تصمیمگیریهای یکجانبه جلوگیری کند و امکان بررسی مسائل را از زوایای گوناگون فراهم کند.
از این منظر، کتاب مدیریت شهری تحولگرا با راهبرد مشارکت نخبگان را میتوان در چهارچوب مطالعات مرتبط با مدیریت شهری، توسعۀ شهری، حکمرانی و مشارکت تخصصی قرار داد.
این کتاب میتواند برای افرادی که به مدیریت شهری، برنامهریزی شهری، توسعۀ شهری و حکمرانی شهری علاقهمندند، جذاب باشد. همچنین، دانشجویان رشتههای مدیریت، مدیریت دولتی، برنامهریزی شهری، شهرسازی و رشتههای مرتبط نیز میتوانند از چنین کتابی برای آشنایی بیشتر با ارتباط میان مدیریت و مسائل شهری استفاده کنند. علاوهبر این، مدیران و کارشناسان حوزۀ شهری، پژوهشگران، فعالان اجتماعی و افرادی که مسائل مختلف شهرها را دنبال میکنند، مخاطب این کتاب هستند.
اهمیت چنین موضوعی از آنجا ناشی میشود که شهر آینده را نمیتوان فقط با ساختوساز بیشتر یا افزایش تعداد پروژههای عمرانی ساخت. توسعۀ شهری پایدار به تصمیمگیری هوشمندانه، شناخت نیازهای شهروندان، استفاده از دانش تخصصی و ایجاد همکاری میان بازیگران مختلف نیاز دارد.
مدیریت سنتی معمولاً بر سلسلهمراتب و تصمیمگیری متمرکز و اجرای دستورها تأکید بیشتری دارد، اما شهرهای امروزی، بهدلیل پیچیدگی مسائل، به مدیریتی انعطافپذیرتر و مشارکتمحورتر نیازمندند.
مدیریت شهری تحولگرا از این جهت معنا پیدا میکند؛ مدیریتی که بهجای واکنش نشان دادن به مشکلات، بهدنبال پیشبینی و پیشگیری از آنهاست و بهجای استفادۀ محدود از ظرفیت سازمان، از دانش و توانمندی موجود در جامعه نیز استفاده میکند.
راهبرد مشارکت نخبگان در چنین رویکردی میتواند به ایجاد ارتباط میان دانش و مدیریت شهری کمک کند. این ارتباط، درصورت طراحی درست، میتواند زمینهساز تصمیمهایی دقیقتر و خلاقانهتر و متناسبتر با نیازهای واقعی شهر باشد.

کتاب مدیریت شهری تحولگرا با راهبرد مشارکت نخبگان نوشتۀ امیر فرخی و آراد قنبریزاده کتابیست که توجه مخاطب را به ایجاد تحول در شهر و استفاده از ظرفیت نخبگان و صاحبان دانش و تجربه جلب میکند.
در دنیایی که مسائل شهری روزبهروز پیچیدهتر میشوند، دیگر نمیتوان مدیریت شهر را تنها به ادارۀ امور روزمره محدود کرد. آیندۀ شهر به کیفیت تصمیمهایی وابسته است که امروز گرفته میشوند و کیفیت این تصمیمها نیز تا حد زیادی به میزان شناخت، تخصص، مشارکت و گفتوگو میان بازیگران مختلف بستگی دارد.
از این منظر، مطالعۀ این کتاب فرصتی برای تأمل درباره مفاهیمی، مانند مدیریت شهری تحولگرا، مشارکت نخبگان، حکمرانی شهری، برنامهریزی شهری، توسعۀ شهری و مدیریت آیندهنگر، است؛ مفاهیمی که درک درست آنها میتواند به شناخت بهتر فرصتها و تهدیدهای پیشِروی شهرهای امروز کمک کند.
اگر به کتابهای مدیریت شهری، مدیریت و برنامهریزی، توسعۀ شهرها و موضوعهای مرتبط با مدیریت شهری علاقه دارید، این کتاب راهنمایی ارزشمند برای شماست. این کتاب، هماکنون، در فروشگاههای انتشارات مختصصان و طاقچه و دیجیکالا در دسترس شماست.