(بستانو در دل تاريخ کهن)
---
مقدمه
به نام خدا
هر روستا، یک کتاب است. بعضی کتابها را در قفسهها باید جست، و بعضی را در سینهها. بستانو از آن کتابهایی است که صفحههایش را بادهای دریایی نوشتهاند، مرکبش نمک و سنگ است، و جلدش را از نخل و خور و کوه ساختهاند.
من محمد جمالی بستانوئی، معروف به «حداد»، از تبار درویش قلندر، از بلوچهای مکران. این کتاب را به دو ستون خاندانم تقدیم میکنم: به درویش قلندر، که از مکران آمد و ریشهای کاشت که امروز درختش سایهگستر است، و به رئیس احمد، که ۳۰۰ سال پیش از طارم و هاشمآباد آمد و قلمروش را از چجو تا کلپر گسترد. این دو مرد، دو ریشهی یک درختاند؛ دو تیرهی قلندری و رئیساحمدی، که با هم مردم بستانو را ساختند.
این کتاب، حاصل سالها جستوجو، گفتوگو با بزرگان، و ورق زدن اسناد کهنه است. از درویش قلندر و رئیس احمد خواهیم گفت، از کوهیها که سنگتراش بودند و در خور چپویی ساکن شدند، و از کلپریها که دامدار و کشاورز بودند و در کلپر نشستند. از مسجد مطر و مسجد حسنعلی کوری، از بندها و خورها و لاورها، از گمرک بستانو، و از سنگ قبری با تاریخ ۷۲۱ هجری قمری که ثابت میکند این خاک، هفتصد سال پیش نیز مسکون بوده است.
اما این کتاب، بدون شما کامل نمیشود. بستانو، میراث مشترک ماست. اگر نامی، خاطرهای، سندی، یا عکسی از بستانو در سینه دارید، بگویید. این کتاب، صدای جمعی یک روستاست — و صدای شما، بخشی از آن است.
از دکتر جلالی، اهل بستانو، که روایتهای ارزشمندش ستون اصلی این کتاب است، سپاسگزارم. از حاجی آقای بندریپور، پدر همسرم، که همراهیاش این مسیر را هموار کرد. و از همهی آنان که در ساختن این کتاب سهیم شدند.
بستانو، ای روستای نخل و نمک، تو حافظهی یک قومی، میراث یک نسلی، کتابی زندهای. این کتاب، ادای دینی است به تو، و به همهی آنان که در خاک تو زیستند.
بستانو در دل تاریخ کهن — این کتاب، برای توست.
با سپاس و احترام،
محمد جمالی بستانوئی (حداد)
بستانو، ۱۴۰۵