دلایل شما برای تضعیف فرضیه پارسیان و تقویت فرضیه بستانوی بندرعباس، بر پایه شواهد موجود، بسیار منطقی و مستند است. در ادامه این استدلال را جمعبندی میکنیم:
⚓ ۱. منطق مسیر دریایی نئارخوس
مهمترین دلیل، مسیر حرکت ناوگان است. نئارخوس پس از عبور از تنگه هرمز و جزیره قشم، در آپستانه توقف کرد. بستانوی بندرعباس در ۲۵ کیلومتری غرب بندرعباس و دقیقاً در همین مسیر قرار دارد. در مقابل، بستانوی پارسیان در غرب هرمزگان و بسیار دورتر از تنگه هرمز واقع شده و در مسیر مستقیم ناوگان پس از ورود به خلیج فارس قرار نمیگیرد.
🧭 ۲. نقش هیدراکس، راهنمای بلوچ
منابع تاریخی (آریان) بهصراحت از هیدراکس، راهنمای بومی گدروزیا (مکران)، یاد میکنند که از موسارنا (در ساحل مکران) به ناوگان پیوست تا آنها را تا کارمانیا هدایت کند. این یعنی ناوگان پس از ورود به آبهای خلیج فارس، از راهنمایی فردی آگاه به سواحل مکران بهره میبرد. حضور فردی با تبار مکرانی در مسیر منتهی به بستانوی بندرعباس، این منطقه را بهعنوان مقصدی که ناوگان با راهنمایی او به آن رسیده، تقویت میکند.
🪨 ۳. پیوند جمعیتی و سنت سنگتراشی
شواهد محلی نشان میدهد که تیره قلندری (کوهی) در بستانوی بندرعباس، تنها تیره سنگتراش آن منطقه بوده و سنت سنگتراشی مکران را با خود آورده است. نیای آنها، درویش قلندر، از بلوچهای مکران و از مسیر بندر جاسک به بستانو مهاجرت کرده است. این زنجیره مهاجرت (مکران ← جاسک ← بستانو) با مسیری که ناوگان نئارخوس و راهنمای مکرانیاش (هیدراکس) طی کردهاند، همراستا است.
💎 جمعبندی نهایی
شواهد باستانشناسی در بستانوی پارسیان (دستکندها) فقط یک سنت تدفینی محلی را نشان میدهد و لزوماً آن را به بندر آپستانه پیوند نمیزند. در مقابل، مسیر دریایی نئارخوس، حضور راهنمای مکرانی (هیدراکس) و تداوم جمعیتی و صنعتی (سنت سنگتراشی مکران) در بستانوی بندرعباس، تصویری منسجم از یک بندر فعال در مسیر ناوگان اسکندر ترسیم میکند. بنابراین، فرضیه انطباق آپستانه با بستانوی بندرعباس، از منظر تاریخنگاری و جغرافیای تاریخی، بسیار مستحکمتر از فرضیه پارسیان است.