ویرگول
ورودثبت نام
محمد جمالی بستانوئي
محمد جمالی بستانوئيمحمدجمالی بستانویی اهل روستا بستانو ساکن بندرعباس
محمد جمالی بستانوئي
محمد جمالی بستانوئي
خواندن ۵ دقیقه·۲ ماه پیش

بستانو در دل تاريخ کهن

🌴 بستانو در دل تاریخ کهن 🌴

بستانو، بندر کهن در کرانه خلیج فارس

📍 موقعیت جغرافیایی

بستانو، روستایی ساحلی در ۲۵ کیلومتری غرب بندرعباس، استان هرمزگان. از غرب به کشتی‌سازی، شرق به شهرک شماره ۳، جنوب به دریا و شمال به کوهستان محدود می‌شود.

مختصات: ۲۷°۰۴′ شمالی، ۵۶°۰۰′ شرقی

🗺️ حد و مرز بستانو

شرق (پایین): خور گر — مرز با خونسرخ

شرق (بالا): خور اشکت — مرز با خونسرخ

شمال: راس کوه صالحی / پولادین — مرز با بلندو و سودرو

شمال غربی: کوه سگوند — مرز با مغ احمد

غرب (بالا): خور جاه جاهل — مرز با گچین

غرب (پایین): خور هیدرو — مرز با گچین

📜 وضعیت ثبتی

پلاک اصلی بستانو: ۵۲

تعداد زمین‌های ثبتی تا ۱۳۲۵: بیش از ۳۰۰ زمین زراعی و نخلستان

پلاک‌های فرعی: برای هر نخلستان، لاور، کوه، تپه، خور، مسیل، قریه و تنگ نمک

مثال: زمین یحیایی = پلاک ۱۵۶ فرعی از ۵۲ اصلی

🏛️ دو بستانو

بستانو قدیم: قبل از ۳۰۰ سال پیش — ساکنین: اهل جزیرت (ترک کردند)

بستانو جدید: حدود ۳۰۰ سال پیش — ساکنین: کلپری + کوهی

آثار بستانو قدیم: مسجد حسنعلی کوری، مسجد مطر، دو حلقه چاه ساروجی، آب‌انبار، کاروانسرا.

📊 جمعیت در گذر زمان

۲۰۰ سال قبل: کمتر از ۱۰ خانه

۱۳۰ سال قبل: ۳۰ خانوار (سدیدالسلطنه)

۱۳۳۵ (عکس هوایی): ۷۰ باب خانه

۱۳۹۵: حدود ۲٬۰۳۰ نفر

🏠 سکونت اولیه بستانو جدید

کوهی (فرزندان درویش): زودتر — محل اولین خانه‌ها: خانه حاج حسن زمزم (فعلی)

کلپری (فرزندان عالی رئیس): بعداً — محل اولین خانه‌ها: مغازه دلا صالح (فعلی)

🕌 مساجد

مسجد حسنعلی کوری — بستانو قدیم

مسجد مطر — بستانو قدیم

مسجد حاجی محمد (محل فعلی مسجد حاج علی) — حاجی محمد — اولین مسجد بستانو جدید

مسجد جامع قدیمی — حسن حاجی ممد

مساجد فعلی — فرزندان حاجی ممد

نکته: تمام مساجد فعلی بستانو توسط فرزندان حاجی ممد بنا شده و خادمان مسجد هنوز فرزندان حاجی ممد هستند.

🌊 مسیر دریایی و تجارت

Bostanu West Bank (کرانه باختری بستانو): عارضه زیرآبی با مختصات ۲۷°۰۰'۵۵" N، ۵۵°۵۷'۵۸" E

Bostanu East Bank هم در منابع ذکر شده

Cape Bostana (دماغه بستانو) با کانال عبوری

روایت دکتر جلالی: از محدوده West Bank برای حمل نمک و سنگ آسیاب استفاده می‌شده. لنج‌های کارکانی نمک و سنگ آسیاب را به هند و کشورهای حوزه خلیج فارس حمل می‌کردند.

🏔️ قوم گلنگ (۷۰۰ سال پیش)

منطقه اولیه: طارم یا هاشم‌آباد (مرز قومی)

شغل: دامداری

مسیر مهاجرت: احمدی، سرزه فین، قلعه قاضی، کوه پچوک، شرق بندر

گستره: پاقلاتان تا شغو

ورود رییس احمد: ۳۰۰ سال پیش به خونسرخ

قلمرو رییس احمد: چجو (باغستان فعلی) تا کلپر

🏝️ اهل جزیرت (ساکنین بستانو قدیم)

لارک: غازی + ۵ خانواده — نخلستان غازی‌چی

هرمز: خانواده شبزو — نخلستان شخسین

درگهان: حاجی یحیی — نخلستان یحیایی

قشم: چند خانواده

نکته: خجی (زن کاکاجی) از نسل اهل جزیرت بود. نخلستان سلطانی‌چی و فطم زکریا متعلق به آن‌ها بود.

🌴 بندهای قدیمی بستانو

بند در بستانو به زمین‌های نخلستانی گفته می‌شد که با خاکریزهای سنتی، هم مرز زمین را مشخص می‌کردند و هم آب را در محدوده نخلستان نگه می‌داشتند.

سلطانی‌چی — حاجی احمد عبدولو

رغی — حاجی زم‌زم

گورایی — عبدالمجید، اهل کاروان قشم

مخ‌سینو — عبدولو

سورخی — عبدالله حاجی مح‌سین

ده‌مردی — عبدالله حاجی مح‌سین

مح‌ملکی — حاجی آمنه

گورمونو — سینکو محسن

آمه‌ای — غلام عبدل محمود

احمدکی — شیخ

مغ ملا — قاضی

عالی‌چی — حاجی محدل

غراط — حاجی آمنه

غازی‌چی — حاجی یحیی

بند چلو — شیخ

بند یحیایی — حاجی یحیی

پیربند — نامشخص

کهورو — نامشخص

🌊 خورها

خور حل

خور زیارت

سر سه خورو

خور گر

خور اشکت

خور جاه جاهل

خور هیدرو

خور چپویی

🏞️ تنگ‌ها

تنگ هیدرو

تنگ هیدرو سین‌محسنی — سینک محسن

تنگ رمیر

تنگ خور چاووئی

تنگ سید مح رمضانی — سید مح رمضانی

تنگ برکه

تنگ کلافه

🌾 لاورها

آردی

شیخو زاغ

مح قاسمی

قهلیج

میرک

چاه جاهل

ماری

دودر

🪨 سنگ قبر ۷۲۱ هجری

تاریخ سنگ قبر: بیست و یکم شهر جوزا ۷۲۱ هجری قمری (حدود ۱۳۲۱ میلادی، ۷۰۰ سال پیش).

محل کشف: قبرستان قدیم بستانو (مختصات: ۲۷°۰۵'۱۰.۰" N، ۵۵°۵۹'۴۹.۷" E — نزدیک رستوران باباحاجی).

مشخصات: تاج‌دار، از دو تکه سنگ، صیقل‌خورده، بسیار سنگین.

متن: سه سطر — سطر اول: «مرحومی» + اسم (پاک شده) / سطر دوم: قطعه شعر (فقط «این خانه» معلوم) / سطر سوم: تاریخ ۲۱ جوزا ۷۲۱.

وضعیت فعلی: متأسفانه به سرقت رفته.

ارزش: این سنگ قبر ثابت می‌کند بستانو حداقل ۷۰۰ سال پیش مسکونی بوده و با روایت قوم گلنگ (۷۰۰ سال پیش) همخوانی دارد.

سنگ قبر ۱۱۲۵ هجری

تاریخ: ۱۱۲۵ هجری قمری (حدود ۳۰۰ سال پیش).

محل: ۵۰ متری سنگ قبر ۷۲۱، روی تپه در همون قبرستان.

وضعیت: متن آن نیاز به عکس‌برداری مجدد دارد.

ساختار قبرستان قدیم بستانو

قبرستان ۷۰۰ ساله: شامل سنگ قبر ۷۲۱ هجری.

قبرستان ۳۰۰ ساله: شامل سنگ قبر ۱۱۲۵ هجری.

وسعت: بسیار وسیع، احتمال قدمت تا ۱۰۰۰ سال.

نکته: بسیاری از قبرهای قدیمی زیر خاک دفن شدند.

⛰️ گنبد نمکی گچین

موقعیت: بین بستانو، گچین و مغ احمد.

نوع: گنبد نمکی (دیاپیریسم نمکی).

مواد معدنی: نمک، سنگ آهن (گلک)، زاج (زاغ)، سنگ آسیاب (هاش).

ارتباط: جایگاه بستانو در کنار این گنبد نمکی باعث شده مردم به فکر استخراج نمک، سنگ و سنگ آهن بیفتند.

شباهت: همانند گنبد نمکی هرمز.

⚓ پیوند با سفر نئارخوس (۳۲۴ ق.م)

بندر باستانی «اپوستانه» (Apostana): ناوگان نئارخوس در زمستان ۳۲۴ پیش از میلاد در آن پهلو گرفت.

نامزدهای مکان: دو آبادی به نام «بستانو» (هرمزگان و بوشهر) می‌توانند همان «اپوستانه» باستانی باشند.

استدلال جغرافیایی: بستانوی هرمزگان در مسیر حرکت نئارخوس از میناب به سمت غرب قرار دارد و به درگهان (قشم) نزدیک است (۷.۷ مایل دریایی).

نتیجه: احتمال اینکه بستانوی شما همان «اپوستانه» باستانی باشد، محتمل ولی اثبات‌نشده است.

💎 نکات کلیدی

۱. درویش قلندر از بلوچ‌های مکران است.

۲. تیره‌های اصلی بستانو: قلندری/تندیلی (کوهی) و رئیس احمدی (کلپری).

۳. کوهی‌ها برای حمل سنگ و نمک از کوه به لنج آمدند و در خور چپویی ساکن شدند. اکثراً سنگ‌تراش بودند.

۴. کلپری‌ها دامدار و کشاورز بودند و در کلپر ساکن شدند.

۵. حاجی محمد و حسن حاجی ممد جد اعلای خاندان مسجدساز بستانو هستند.

۶. دو شاخه کوهی و کلپری ازدواج‌های متقابل داشته‌اند.

۷. گمرک بستانو سابقه‌ای حدود ۱۰۰ سال دارد.

۸. سنگ آسیاب (هاش) در کوه‌های بستانو تراش داده می‌شد و با شتر به ساحل و با لنج به هندوستان حمل می‌شد.

۹. نمک از «نمکریز» در کوه‌های بستانو استخراج می‌شد.

۱۰. لنج‌های کرگان و کلاهی (از بنادر میناب) برای حمل سنگ آسیاب و نمک به بستانو می‌آمدند.

بستانو؛ هر نام، بخشی از تاریخ ماست. 🌴

خلیج فارسسال پیش
۰
۰
محمد جمالی بستانوئي
محمد جمالی بستانوئي
محمدجمالی بستانویی اهل روستا بستانو ساکن بندرعباس
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید