شناسایی «بستانو پارسیان» به عنوان آپستانهٔ باستانی، با وجود کشف دستکندها، هنوز قطعی نشده است. دلیل اصلی این است که کارکرد این دستکندها، بندری نیست.
🪨 دستکندهای پارسیان چه هستند؟
شواهد باستانشناسی نشان میدهد این دستکندها در واقع گوردخمههای صخرهای دورهٔ ساسانی بودهاند که کاربری تدفینی داشتهاند و بعدها در دورهٔ اسلامی نیز مورد استفاده قرار گرفتهاند. معماری آنها شامل اتاقهای حفرشده، فضاهای آیینی و عناصر تدفینی است که ماهیت غیربندری آنها را تأیید میکند.
🏛️ چرا این یافتهها برای اثبات «آپستانه» کافی نیست؟
برای شناسایی یک محوطه به عنوان یک بندر باستانی، به شواهد مرتبط با فعالیت دریایی و تجاری نیاز است. فقدان موارد زیر در پارسیان، این فرضیه را تضعیف میکند:
· شواهد لنگرگاه یا اسکله: آپستانه در منابع کلاسیک به عنوان لنگرگاه ناوگان نئارخوس معرفی شده است.
· آثار مرتبط با تجارت دریایی: مانند سفالهای وارداتی یا اشیاء مرتبط با کشتیرانی.
· شواهد سکونتگاه بندری: ساختارهای شهری مرتبط با یک بندر فعال.
دستکندهای پارسیان صرفاً یک محوطهٔ تدفینی را نشان میدهند، نه یک بندر زنده و فعال.
⚖️ مقایسه با بستانوی بندرعباس
در مقابل، بستانوی بندرعباس شواهد قویتری برای ایفای نقش به عنوان یک بندر باستانی ارائه میدهد:
· موقعیت جغرافیایی: در مسیر مستقیم دریانوردی پس از تنگهٔ هرمز و نزدیک به قشم قرار دارد.
· لنگرگاه طبیعی: منابع تاریخی و پژوهشهای جدید، آن را به عنوان لنگرگاهی امن معرفی میکنند.
· پیوندهای فرهنگی و صنعتی: وجود سنت سنگتراشی و پیوندهای جمعیتی با مکران، تصویری از یک سکونتگاه ساحلی پایدار را ترسیم میکند.
💎 جمعبندی
بنابراین، عدم شناسایی رسمی «بستانو پارسیان» به عنوان آپستانه، یک نتیجهگیری منطقی و علمی است. دستکندهای آن، هرچند ارزش تاریخی بالایی دارند، اما گواهی بر یک بندر باستانی نیستند. این در حالی است که شواهد چندلایهای (جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی) برای بستانوی بندرعباس، آن را به گزینهای بسیار محتملتر تبدیل میکند.