
چنانکه در توضیحات کتاب آمده، کتاب «چگونه با پدرت آشنا شدم؟» رمان طنزی است با موقعیتی که از نام کتاب پیداست. زنی میخواهد چگونگی آشنایی با شوهرش را در نامههایی به دخترش توضیح دهد. من در این متن قصد دارم توضیح بدهم که چرا کتاب به هیچ عنوان کتاب موفقی نیست.
در آثار هنری همواره میتوان از ساختار و الگو سراغ گرفت. کارکرد ساختارها و الگوها این است که قراردادهایی را به مخاطبان معرفی کنند. این قراردادها انتظارات و تعلیق را در پی دارد و در نهایت صاحب اثر از طریق پایانی که گاهی مخاطب انتظار آن را ندارد، به این انتظارات و تعلیق پاسخ میدهد. مشکل کتاب مذکور این است که در همان بادی امر وامانده. برای این که منظورم را توضیح بدهم به ساختار لطیفهها دقت کنید. «یه همسایه داریم طاسه یه روز از پلهها افتاد ...» در این نمونه قراردادهایی با مخاطب گذاشته میشود که در این جا همسایه طاس داشتن است. مطابق با روند شوخی ما میفهمیم که همسایه افتاده است. از آن جایی که ما در دنیای واقعی با این حادثه مواجه شدهایم این تعلیق برای ما به وجود میآید که بر سر همسایه طاس چه بلایی آمده است. حالا ادامه شوخی به این شیوه ادامه پیدا میکند: «یه همسایه طاس داریم. از پلهها افتاد. 6 اومد»
مشکل کتاب حاضر این است که قراردادی با ما نمیگذارد تا ما با انتظاراتی از متن مواجه شویم. همچنین صاحب اثر شخصیتهای داستانش را همچون دیوانگانی معرفی میکند و منطق رمانش با منطق دنیای واقعی از اساس متفاوت است که البته اشکالی ندارد اما صاحب اثر حتی تلاشی نمیکند تا منطق جدید در جهان اثرش به وجود بیاورد. انگار همه رخدادهای داستان تصادفی و فاقد هیچ دلیلی است. در پی خواستگاریها یا ابراز علاقههای شخصیت زن خواستگارها میمیرند یا فاجعه دیگری بدون هیچ دلیلی به صورت کاملا اغراقشده برایشان اتفاق میافتد. هر چند که این اتفاقات هم الگویی در رمان به وجود میآورد اما از آن جایی که نویسنده هیچ استفادهای از این الگو نمیکند، به نظر میرسد که این الگو بیشتر از آن که اندیشیده به وجود آمده باشد، کاملا اتفاقی است.
از سوی دیگر موقعیت کمیک زمانی به وجود میآید که زور شخصیت از مسئلهای که با آن مواجه شده، بسیار کمتر باشد و او مجبور باشد تنها دست به تلاشهایی مذبوحانه بزند. این جاست که ما به شخصیت میخندیم. در واقع موقعیت و مسئله برای شخصیت مهم و اساسی است و اتفاقا او کاملا جدی با مسئله برخورد میکند اما مواجههاش با مسئله از نظر یه ناظر ببیرونی خندهدار میشود. در رمان حاضر هیچ جدیتی در شخصیت دیده نمیشود چرا که اصلا عقلانیتی برای او نمیتوان متصور بود.
میتوان از منظر تم هم کتاب را بررسی کرد. همان طور که پیشتر گفتم کتاب درباره زنی است که میخواهد شوهری برای خود برگزیند. تنها هدف زن در زندگی این است که به هر قیمتی برای خود شوهری دست و پا کند. این نیاز حداکثری زن به یک مرد اثر را تا حد بسیاری جنسیتزده میکند ولی شما میتوانید در نقد حرف من بگویید که احتمالا نویسنده میخواسته با این کلیشه اجتماعی شوخی یا حتی آن را نقد کند اما در واقع چنین نیست و شخصیت اصلی نه تنها از آن کلیشه فراروی نمیکند یا با آن شوخی نمیکند که از آن عقبتر هم هست.
در کل من چندان کتاب را دوست نداشتم اما برای نویسنده ارجمندش آرزوی موفقیت میکنم و امیدوارم کتابهای بیشتری بنویسد و من از او بیشتر بخوانم.