
طوفان فکری که از آن با عنوان طوفان ذهنی یا بارش ذهنی هم یاد میشود، روشی برای حل مسئله (بهویژه در مراحل اولیه) است. ممکن است هرچه میگذرد تکنیکهای حل مسئله هم تکامل بیشتری پیدا کند اما چیزی که مشخص است طوفان فکری تکنیکی رایج در حل مسئله است که چندین دهه قدمت دارد و یکی از نخستین ابزارهایی است که در آموزش حل مسئله، مورداشاره قرار میگیرد. طوفان فکری روشی است که تعداد زیادی از ایدهها مطرح و دستآخر بهترین و مناسبترینهایشان انتخاب میشوند.
در هر جلسه طوفان فکری چهار قانون باید رعایت شود. رعایت این قواعد، منجر به سینرژی (همافزایی) در گروه میشود که در نهایت میزان خلاقیت در گروه را افزایش و بهبود میدهد.
در یک جلسه طوفان فکری هیچ محدودیتی برای مطرح کردن ایدهها وجود ندارد. در این جلسه طی یک فرایند طبیعی و بدون دخالت بیرونی، جمع به طور پیوسته به ایدههای بهتر دست خواهد یافت.
اگر میخواهید یک جلسه طوفان فکری برگزار کنید، به این 4 قانون دقت کنید:
همیشه کیفیت مهمتر از کمیت است؛ اما در یک جلسه طوفان فکری کاملاً برعکس.
به این فکر نکنید که ایدههای بهتر کدماند. اجازه دهید تمام افراد هر ایدهای که به ذهنشان میرسد را بگویند. میتوانید از یک تخته وایت برد یا برگه بزرگ برای نوشتن همه ایدهها استفاده کنید.
یادتان باشد هرچه تعداد ایدههایی که تولید میشوند بیشتر باشد، احتمال دست یافتن به یک راهحل اساسی و اثربخش بیشتر است.
انتقاد مثل یک مانع برای تفکر است. وقتی از کسی میخواهید ایده بدهد و درعینحال از او انتقاد میشود، او از این به بعد سعی میکند ایدههای مشابه یا در همین سطح را نگوید؛ از ترس اینکه دوباره مورد انتقاد قرار بگیرد.
اگر در مواجهه اولیه با یک ایده، به جای انتقاد از آن، به توسعه و بهبود آن فکر کنیم، یک جو مناسب برای تولید ایدههای بکر و غیرمعمول فراهم میشود. استفاده از چنین روشی باعث ایجاد دامنه زیادی از راهحلهای بعضاً شگفتانگیزی میشود.
در بارش ذهنی ممکن است ایدههای غیرمعمول رویکردهای جدیدی را به مسئله فراهم کنند و منجر به راهحلهای بهتری نسبت به ایدههای معمول شوند.
میتوان با ترکیب دو ایده خوب، به ایدهای بهتر رسید که از هر دو ایدهٔ قبلی کاملتر باشد.
مهم است که هیچکس ادعا نکند که این ایده مال من است یا آن ایده را فلانی مطرح کرد. وصل کردن ایدهها به افراد، میتواند اثربخشی یک جلسه طوفان فکری را کاهش دهد. چون:
- دیگران ترجیح میدهند ایده جدیدی مطرح کنند تا اینکه ایده فرد دیگری را اصلاح کنند.
- اصلاح یا تکمیل یک ایده، ممکن است باعث مقاومت و موضعگیری کسی که نخستین بار آن را مطرح کرده است بشود.
به افراد دقیقاً توضیح بدهید که بدون هیچ ترسی هر نظری دارند بگویند. بگویید کسی حق مسخره کردن یا ابراز نظر مخالف را ندارد. از آنها بخواهید اعتمادبهنفس داشته باشند و هر چه به ذهنشان رسید بگویند.

معمولاً در مراحل اولیه حل مسئله، طوفان فکری کاربرد بیشتری دارد. در مراحل اولیه ما به دنبال راههای مختلف حل مسئله هستیم. مثلاً تصور کنید قرار است در مورد یکی از پیشزمینههای استفاده از روش طوفان فکری تعریف روشن و واضح مسئله است. برای اینکه افراد شرکتکننده در این طوفان بتوانند به خوبی در ذهنشان تجزیهوتحلیل کنند، باید ابتدا بهصورت واضح مسئله را بدانند.
- تیم مدیریت یک مجموعه آموزشی، از یک جلسه طوفان فکری برای جمعآوری نظرات در مورد اعتبار یک استراتژی آموزشی استفاده میکند.
- گروهی از افراد که از ابزارهای هوای فشرده استفاده میکنند به دنبال ایدههایی برای کاهش نویز موجود در ابزارهای خود هستند.
- گروهی از حسابداران از جلسه ایده پردازی استفاده میکنند تا راههایی برای کاهش پرداختهای مالیاتی بدون تخطی از قانون پیدا کنند.
همانطور که BABOK بیان میکند، چندین مرحله از پروژه از جمله شناسایی ذینفعان، استخراج نیازمندی، تا تحلیل استراتژیک سازمانی میتوانند از طوفان فکری بهرهمند شود.
با این حال، تعداد کمی از بخشهای توسعه دهنده یک پروژه هستند که نمیتوانند از طوفان فکری بهرهمند شوند. همانطور که BABOK اظهار میدارد، “هدف طوفان فکری تولید ایدههای جدید و استخراج مضامین برای تجزیه و تحلیل بیشتر است”، طوفان فکری تقریباً در هر مرحله از تکامل یک پروژه، ابزاری قدرتمند است.
به علاوه، فرایند طوفان فکری میتواند راهی عالی برای جذب ذینفعان ساکت یا کمتر خلاق باشد که خارج از چارچوب فکر کنند و خلاقیت خود را برانگیزند.
به عنوان مثال به محض اینکه طوفان فکری به خوبی اجرا شود، یک تحلیلگر پایگاه داده میتواند اطلاعاتی راجع به ذخیره اطلاعات ارائه دهد که هیچ کس دیگری نمیتواند آن را داشته باشد.
بنابراین، اگر یک گروه نماینده و متنوع از شرکت کنندگان انتخاب شود، طوفان فکری میتواند اطمینان حاصل کند که طیف وسیعی از ایدهها و متخصصان در ایدههای حاصل شده گنجانده شدهاند.
سرانجام، از آنجا که عملاً برای یک تحلیلگر فهم هرگونه ملاحظهای در هنگام کشف یا هر مرحله دیگر از یک پروژه غیرممکن است، طوفان فکری برخی از فشارهای تحقیق را از تحلیلگر بر میدارد.
همچنین سایر گروههای ذینفع را قادر میسازد تا حدی مالکیت جهت حاصل از پروژه را احساس کنند. همانطور که یک نویسنده اشاره میکند، ” همچنین به شما کمک میکند سهم اعضای تیم بابت راه حل انتخاب شده را پرداخت کنید، بالاخره آنها در توسعه آن نقش داشتند.
https://www.bishtarazyek.com/%D8%B7%D9%88%D9%81%D8%A7%D9%86-%D9%81%DA%A9%D8%B1%DB%8C