سالهاست که اصطلاح «استانداردهای ۸۵گانه خودرو» در صنعت خودروسازی ایران شناخته شده است. اما با پیشرفت فناوری خودرو و تغییر الزامات فنی و ایمنی، مجموعه استانداردهای خودرو نیز توسعه یافته و اکنون از استانداردهای ۱۲۲گانه صحبت میشود.
این تغییر فقط افزایش تعداد استانداردها نیست؛ بلکه نشاندهنده گسترش حوزههای ارزیابی خودرو و توجه بیشتر به فناوریهای جدید است.
استانداردهای ۱۲۲گانه در چارچوب بازنگری الزامات تأیید نوع خودرو و استاندارد ملی ایران شماره ۶۹۲۴ مطرح شدهاند. برخلاف تصور رایج، استانداردهای ۸۵گانه بهطور کامل حذف نشدهاند، بلکه بخش مهمی از الزامات قبلی همچنان برقرار است و حوزههای جدیدی نیز به مجموعه اضافه شدهاند.
برخی از مهمترین حوزههای مورد توجه عبارتاند از:
سیستمهای پیشرفته کمکراننده (ADAS): مانند ترمز اضطراری پیشرفته و برخی سیستمهای هشدار و کمک به راننده.
حفاظت از کاربران آسیبپذیر جاده: از جمله عابران پیاده و دوچرخهسواران.
ایمنی خودروهای برقی: شامل حفاظت الکتریکی، سیستمهای ولتاژ بالا و ایمنی باتری.
امنیت سایبری خودرو: با توجه به گسترش نرمافزارها، ارتباطات الکترونیکی و سامانههای کنترلی.
این تغییرات نشان میدهند که ارزیابی خودرو دیگر فقط به عملکرد قطعات مکانیکی محدود نیست و سیستمهای الکترونیکی، نرمافزار و فناوریهای جدید نیز اهمیت بیشتری پیدا کردهاند.
بر اساس برنامه زمانی درجشده برای الزامات جدید، اجرای آنها در سه مرحله پیشبینی شده است:
مرحلهتاریخ برنامهریزیشدهمرحله اول۱ مهر ۱۴۰۶مرحله دوم۱ فروردین ۱۴۰۹مرحله سوم۱ فروردین ۱۴۱۱
این زمانبندی برای خودروسازان و قطعهسازان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا محصولی که امروز در مرحله طراحی است، ممکن است چند سال بعد وارد فرآیند تأیید نوع یا تولید شود. بنابراین باید الزامات قابل اعمال در زمان عرضه محصول نیز از ابتدا در برنامه توسعه در نظر گرفته شوند.
خیر. این یکی از مهمترین نکاتی است که در بررسی استانداردهای خودرو باید به آن توجه کرد.
هر استاندارد دامنه کاربرد مشخصی دارد و ممکن است فقط برای گروه خاصی از وسایل نقلیه، نوع مشخصی از فناوری یا خودروهای مجهز به تجهیزات معین قابل اعمال باشد. علاوه بر این، وضعیت اجرای هر الزام نیز باید بررسی شود.
همچنین ۱۲۲ استاندارد الزاماً به معنی انجام ۱۲۲ آزمون مستقل نیست. بسته به موضوع، ارزیابی انطباق ممکن است از طریق آزمون فیزیکی، اندازهگیری، بررسی مدارک یا روشهای دیگر انجام شود.
بنابراین برای یک خودروساز، واردکننده یا قطعهساز، مسئله اصلی صرفاً تعداد استانداردها نیست؛ بلکه شناسایی الزاماتی است که واقعاً برای محصول موردنظر کاربرد دارند.
برای مشاهده فهرست استانداردها، شماره استانداردهای ملی، مقررات مرتبط و وضعیت اجرای آنها میتوانید از جدول استانداردهای ۱۲۲گانه خودرو در وبسایت تات استفاده کنید.
همچنین در مقاله تخصصی «راهنمای استانداردهای جدید ۱۲۲گانه، زمانبندی اجرا و تفاوت آنها با الزامات ۸۵گانه» در دانشنامه صنعت خودرو تات، تفاوت الزامات قبلی و جدید، حوزههای فنی و نحوه بررسی استانداردهای قابل اعمال با جزئیات بیشتری توضیح داده شده است.
در نهایت، ایمنی و انطباق خودرو را نمیتوان صرفاً با تعداد استانداردها سنجید. آنچه اهمیت دارد شناسایی الزامات درست، توجه به زمان اجرای آنها و ارزیابی فنی محصول بر اساس مراجع معتبر است.