فرض کنید در یک مصاحبه از شما می‌پرسند:
از یک موقعیت سخت در محل کار قبلی‌ات بگو که توانستی آن را مدیریت کنی.
احتمالاً اولین چیزی که به ذهنمان می‌رسد این است که شروع کنیم به تعریف کردن یک داستان.
اما خیلی زود ممکن است داستانمان از مسیر اصلی خارج شود؛ از اینکه پروژه چطور شروع شد، چه کسانی درگیر بودند، چه اتفاق‌هایی افتاد و در نهایت اصلاً معلوم نباشد نقش خودمان چه بوده است.
اینجاست که روش STAR به کمکمان می‌آید.
STAR یک چارچوب ساده برای پاسخ دادن به سؤال‌های تجربی در مصاحبه است که کمک می‌کند پاسخمان منظم، کوتاه و قابل فهم باشد.
STAR از چهار بخش تشکیل شده:
اول باید کمی درباره شرایط توضیح بدهیم. مصاحبه‌کننده باید بداند داستان از کجا شروع شده است.
مثلاً:
در شرکت قبلی، روی پروژه‌ای کار می‌کردیم که قرار بود در مدت کوتاهی آماده شود، اما در میانه کار متوجه شدیم زمان‌بندی پروژه به مشکل خورده است.
همین مقدار برای شروع کافی است. لازم نیست تمام تاریخچه پروژه را تعریف کنیم.
هدف این بخش فقط پاسخ دادن به یک سؤال است:
شرایطی که در آن قرار داشتی چه بود؟
حالا باید مشخص کنیم از ما چه انتظاری وجود داشت.
مثلاً:
من مسئول هماهنگی تیم و برنامه‌ریزی کارها بودم و باید کمک می‌کردم پروژه در زمان تعیین‌شده آماده شود.
این قسمت اهمیت زیادی دارد، چون نشان می‌دهد نقش خودمان در داستان چه بوده است.
مثلاً این دو پاسخ را مقایسه کنید:
تیم باید پروژه را به موقع تحویل می‌داد.
با:
من مسئول برنامه‌ریزی و هماهنگی تیم بودم و باید راهی برای جبران تأخیر پیدا می‌کردم.
در پاسخ دوم، نقش فرد کاملاً مشخص است.
این قسمت مهم‌ترین بخش پاسخ است. حالا باید توضیح بدهیم خودمان چه کاری انجام دادیم.
مثلاً:
ابتدا با اعضای تیم صحبت کردم تا مشخص شود دلیل اصلی تأخیر چیست. بعد کارها را دوباره اولویت‌بندی کردیم و بخش‌هایی را که اهمیت کمتری داشتند به مرحله بعد منتقل کردیم. همچنین برای چند روز جلسات کوتاه روزانه گذاشتیم تا مشکلات سریع‌تر مشخص شوند.
دقت کنید که اینجا نباید فقط بگوییم:
مشکل را حل کردم.
باید توضیح بدهیم چطور این کار را انجام دادیم.
این بخش به مصاحبه‌کننده کمک می‌کند بفهمد:
چطور فکر می‌کنیم؟
چطور تصمیم می‌گیریم؟
چطور با دیگران همکاری می‌کنیم؟
در شرایط سخت چه واکنشی داریم؟
چقدر مسئولیت‌پذیر هستیم؟
در پایان باید بگوییم چه اتفاقی افتاد.
مثلاً:
در نهایت توانستیم پروژه را با چند روز تأخیر کمتر از چیزی که پیش‌بینی می‌کردیم تحویل دهیم و تجربه خوبی برای برنامه‌ریزی پروژه‌های بعدی به دست آوردیم.
اگر نتیجه قابل اندازه‌گیری باشد، حتی بهتر است:
با تغییر برنامه توانستیم زمان تحویل را از سه هفته تأخیر به حدود یک هفته کاهش دهیم.
البته همیشه نتیجه را نمی‌توان با عدد بیان کرد. گاهی نتیجه می‌تواند یک تجربه، یادگیری یا تغییر مثبت در تیم باشد.
مثلاً:
بعد از این اتفاق، روش برنامه‌ریزی پروژه‌های بعدی را تغییر دادیم تا مشکلات مشابه زودتر شناسایی شوند.
یکی از مشکلات رایج در مصاحبه این است که افراد درباره خودشان صحبت می‌کنند، اما مثال مشخصی ارائه نمی‌دهند.
مثلاً:
من مسئولیت‌پذیر هستم.
من در کار تیمی خیلی خوبم.
من توانایی حل مسئله خوبی دارم.
این جملات لزوماً بد نیستند، اما مصاحبه‌کننده نمی‌تواند فقط بر اساس آن‌ها قضاوت کند.
STAR کمک می‌کند به جای گفتن:
من مسئولیت‌پذیر هستم.
بگوییم:
در یک پروژه، زمانی که مسئول اصلی پروژه برای مدتی در دسترس نبود، من هماهنگی کارها را بر عهده گرفتم...
حالا فرد مقابل می‌تواند از روی رفتار واقعی ما برداشت کند.
سؤال‌های بسیار زیادی را می‌توان با این روش پاسخ داد.
از یک موفقیت مهم در کارتان بگویید.
از یک اشتباه یا شکست کاری بگویید.
مثالی از یک کار تیمی موفق بزنید.
تا حالا با همکارتان اختلاف نظر داشته‌اید؟
زمانی که فشار کاری زیادی داشتید چه کردید؟
از یک مشکل سختی که حل کردید بگویید.
مثالی از زمانی بزنید که مسئولیت بیشتری از وظیفه معمولتان پذیرفتید.
یکی از رایج‌ترین مشکلات در استفاده از STAR این است که فرد از بخش Situation شروع می‌کند و دیگر تمام نمی‌کند! مثلاً پنج دقیقه درباره پروژه توضیح می‌دهد، در حالی که هنوز به Action نرسیده است.
بهتر است Situation کوتاه باشد. از خودتان بپرسید:
مصاحبه‌کننده برای فهمیدن ادامه داستان واقعاً چه اطلاعاتی لازم دارد؟
همان را بگویید. قرار نیست تمام داستان زندگی پروژه را تعریف کنیم.
گاهی فرد بیشتر درباره کاری که تیم انجام داده صحبت می‌کند.
مثلاً:
ما پروژه را طراحی کردیم، ما مشکل را حل کردیم و ما محصول را تحویل دادیم.
مصاحبه‌کننده ممکن است در پایان هنوز نداند٬ خود این فرد دقیقاً چه کاری انجام داده؟ بهتر است سهم خودمان را مشخص کنیم.
مثلاً:
من مسئول طراحی بخش X بودم و برای حل مشکل Y این کارها را انجام دادم.
این به معنی نادیده گرفتن کار تیم نیست؛ فقط باید نقش خودمان را شفاف کنیم.
گاهی پاسخ این‌طور تمام می‌شود:
... و بعد این کارها را انجام دادیم.
تمام!
اما چه شد؟
آیا موفق شدید؟
آیا مشکلتان حل شد؟
چه چیزی یاد گرفتید؟
چه تغییری ایجاد شد؟
حتماً پاسخ را با یک Result تمام کنید.
حتی اگر نتیجه خیلی بزرگ نبوده باشد.
مثلاً:
در نهایت مشکل حل شد و از آن تجربه برای پروژه‌های بعدی استفاده کردیم.
نه. قرار نیست وسط مصاحبه بگوییم:
حالا می‌روم سراغ بخش Action!
STAR یک چارچوب ذهنی است، نه فرمی که باید با صدای بلند پر شود. داستان باید طبیعی باشد.
مثلاً:
در پروژه X با این مشکل مواجه شدیم. من مسئول بخش Y بودم، بنابراین ابتدا... بعد از بررسی موضوع تصمیم گرفتم... در نهایت توانستیم...
در واقع شما دارید STAR را اجرا می‌کنید، بدون اینکه اسم بخش‌ها را بگویید.
بهتر است به جای اینکه برای ۳۰ سؤال مختلف جواب حفظ کنیم، چند تجربه واقعی از زندگی کاری یا تحصیلی‌مان آماده داشته باشیم.
مثلاً:
یک موفقیت مهم
یک شکست یا اشتباه
یک مشکل سخت
یک اختلاف نظر
یک تجربه کار تیمی
یک تجربه مدیریت فشار
یک تجربه یادگیری
یک موقعیت که مسئولیت بیشتری پذیرفتیم
بعد برای هرکدام این چهار سؤال را جواب دهیم:
Situation: چه اتفاقی افتاد؟
Task: مسئولیت من چه بود؟
Action: چه کاری انجام دادم؟
Result: چه نتیجه‌ای گرفتیم؟
با آماده داشتن این تجربه‌ها، بسیاری از سؤال‌های غیرمنتظره مصاحبه دیگر چندان غیرمنتظره نخواهند بود.
لازم نیست تمام داستان‌هایتان پایان فوق‌العاده‌ای داشته باشند. اتفاقاً یک تجربه واقعی که در آن اشتباه کرده‌اید، اما از آن چیزی یاد گرفته‌اید، می‌تواند پاسخ خوبی باشد.
مثلاً:
در ابتدا تصور می‌کردم این روش سریع‌ترین راه است، اما بعد متوجه شدم تصمیمم مشکل داشته است. اشتباه را اصلاح کردم و از آن تجربه یاد گرفتم که قبل از تصمیم‌گیری، نظر افراد بیشتری را بررسی کنم.
این نوع پاسخ نشان می‌دهد که فرد می‌تواند: اشتباه کند٬ مسئله را بپذیرد٬ اصلاح کند و در نهایت یاد بگیرد و این در بسیاری از محیط‌های کاری ارزشمند است.
اگر بخواهیم تمام این مقاله را در یک فرمول خلاصه کنیم:
موقعیت - وظیفه - اقدام - نتیجه
یا حتی ساده‌تر:
چه اتفاقی افتاد؟ - وظیفه من چه بود؟ - چه کار کردم؟ - چه شد؟
قبل از مصاحبه فقط چند تجربه واقعی خودتان را با همین چهار سؤال مرور کنید. لازم نیست جواب‌ها را کلمه‌به‌کلمه حفظ کنید٬ فقط داستان را بدانید. چون هدف STAR این نیست که پاسخ‌های از پیش آماده و مصنوعی ارائه کنیم؛ هدفش این است که تجربه واقعی خودمان را واضح، منظم و قابل فهم بیان کنیم.
در نهایت، یک پاسخ خوب در مصاحبه لزوماً طولانی یا پیچیده نیست.
گاهی یک داستان دو دقیقه‌ای که به‌خوبی توضیح دهد چه اتفاقی افتاد، شما چه کردید و چه نتیجه‌ای گرفتید، از ده دقیقه صحبت پراکنده بسیار تأثیرگذارتر است.
