از بچگی دوست داشتم آشپزی کنم؛ از به هم زدن قابلمههای فلزی و قاشقهای چوبی، صدای هورت کشیدن چشیدن مزهی سوپ و ورز دادن خمیر خوشم میآمد. از شکلِ آدمها وقتی که آشپزی میکردند. اما از آنجایی که دنیا هیچوقت ساده کار نمیکند و تقدیر این است که هرکس از چیزی که بیشتر از همه دوستش دارد دور بیفتد (منظورم این است که اگر مانعی نباشد، داستانی برای گفتن وجود ندارد و اگر قصهای وجود نداشت، زندگی چه ارزشی داشت؟)، من هم تا سالها نتوانستم دست به گاز و فر بزنم. اولا چون خانوادهام بسیار محتاطاند و دوما چون آنقدری دست و پا چلفتی هستم که کسی به من اعتماد نکند. اما بالاخره چند سال پیش (قبل از کرونا! از آن دسته که در قرنطینه آشپز حرفهای شدند نبودم) بالاخره توانستم مجوز استفاده از فر را از چنگ مادرم در بیاورم. و بعد، اتفاق افتاد. آیا تا به حال شده یک نفر را بدون اینکه از نزدیک بشناسید دوست بدارید؟ مطمئن باشید که او شبیه شماست، که لازم نیست زیاد خودتان را توضیح بدهید تا او شما را بفهمد؟ لوسی ماد مونتگمری برای این دسته آدمها در آن شرلی اصطلاح جالبی دارد. Kindred spirits. روحهایی که میدانید و حس میکنید با شما هم بسامد هستند. آدمهایی که همگِل شمایند. صادق هدایت هم زیبا گفته که:« نميدانم چطور است بعضي اشخاص به اولين برخورد، جان در يـك قالـب ميشـوند، بـ ه قـول عـوام جـور و اخـت ميآيند و يكبار معرفي كافي است براي اينكه يكديگر را هيچوقت ف راموش نكننـد در صـورتيكه بـر عكـس بعضـي ديگر با وجوديكه مكرر بهم معرفي ميشوند و در مراحل زندگي سر راه يكديگر واقـع مـي گردنـد، هميشـه از هـم گريزان هستند، ميان آنها هرگز حس همدردي و جوشش پيدا نميشود و اگر در كوچه هم بهم بر بخورند ، يكديگر را نديده مي گيرند. دوستي بي جهت ، دشمني بي جهت! حالا اين خاصيت را ميخواهند اسمش را سمپاتي يـا آنتـي پاتي بگذارند و يا در اثر مغناطيس و روحيه اشخاص بدانند يا نه . آنهائيكه معتقد بـه حلـول ارواح هسـتند دورتـر رفته ميگويند كه اين اشخاص در زندگي سابق خودشان روي زمين دوست و يـا دشـمن بـوده انـد و بـاين جهـت نسبت بهم متمايل و يا از هم متنفرند ولي هيچكدام از اين فرضيات نميتوانند به آساني معماي بالا را حل بكند. اين كشش و جوشش ناگهاني نه مربوط به خصايل روحي است و نه ربطي با محاسن جسماني دارد.»
من و آشپزی هم یک چیزی توی همین مایهها از آب در آمدیم. دوستش داشتم. همه چیزش را. دقیقا همان حسی را به من میداد که فکر میکردم. خیلیها در طی این سالها که به گاز نزدیک هم نشده بودم به من میگفتند که آشپزی چندان هم لذتبخش نیست. وقتگیر است، صبوری میخواهد، خستهکننده و تکراریست. ولی برای من طور دیگری به نظر رسید. اولین بار که کیک پرتقالی درست کردم بد نشد. دومین بار خیلی بد شد. خیلی خیلی بد. یک دستور خلاقانه از اینترنت پیدا کرده بودم که میگفت پرتقالها را درسته توی مخلوط کن بریزیم. هیچوقت این کار را نکنید.
با این حال از تجربه و آزمایش خسته نشدم. دفعه سوم واقعا خوشمزه شد. و دفعه چهارم، و پنجم و ششم. و همهی دفعههای بعد از آن. رازی در هم زدن مخلوط شکر و تخممرغ و روغن و آرد و آب پرتقال وجود داشت که من را به خودش جذب میکرد. همزن را دوست داشتم. و همزدن را. این تکرار را. و بویی که از رنده کردن پوست پرتقال بلند میشد. و خانهای که با داغی اجاق گرم شده، در حالی که بوی پرتقال شیرین توی هوا پیچیده. به من حس خوبی میداد. و از کار کردن با دستهایم لذت میبردم.
من همهی این سالها با دستهایم غریبه بودم. آنها را نمیشناختم. دستهایم همیشه فقط بلد بودند کتاب در دست بگیرند و قلم و خودکار و ذهنم فقط بلد بود رویا ببافد. با این حس کار کردن تمام بدنم، تمرکز کردن روی درست کردن چیزی که میتوانستم آن را لمس کنم، ببویم و بچشم، برایم عجیب و جدید بود. انگار درهایی را در وجودم به روی من باز کرد که سالها دستنخورده در اعماق وجودم دفن شده بودند. غریبه ای در من پیدا شده بود که نمیشناختمش.
دومین تجربهی جالبم چیزکیک تنوری بود. آن هم دفعه اول بد نشد ولی دفعه دوم به خاطر یک اشتباه محاسباتی و فراموشکاری من در تغییر دادن درجهی فر، یک چیزکیک بسیار بسیار خوشمزه از آن در آمد. عجیب اما واقعی.
جالب بود. و مرتب دلم بیشتر میخواست. سراغ کیکهای دیگر رفتم. و بعضی از غذاها که حتی نمیدانستم قرار است چه مزهای بدهند.
آشپزی، روح من را جلا میدهد، فکرم را خالی میکند و همهی انرژیام را از من میگیرد تا چیزی خلق کند. چیزی که باید مواظب مراحل رشد کردن و بزرگ شدنش باشم. و این مراقبت به من حس لذتبخشی میدهد. هرچند تا پایان روز چیزی از من باقی نمیگذارد.
اما چیز دیگری هم در آشپزی هست که دوست دارم.
تقسیم کردن را.
تقریبا هیچ کجا دستور پخت غذای تک نفره پیدا نمیشود. مگر اینترنت را زیر و رو کنید. بعضی چیزها را نمیشود نصف کرد. مثلا تخممرغ را.
و غایت هیچ غذایی به تنهایی خورده شدن نیست. من همیشه موقع آشپزی، به کسانی فکر میکنم که قرار است غذایم را بخورند. به پدرم که حتی بوی کیک پرتقالی هم خوشحالش میکند، به دوستانم که هرچند وقت یک بار دلشان برای چیزکیک تنگ میشود، دامپلینگی که درست کردنش همیشه ماجرا دارد و بچههای کلاس زبان که باید هرچندوقت یک بار حتما برایشان چیزی بپزم چون خیلی دوستشان دارم.
قضیه اینجاست که من غذا پختن برای دیگران را دوست دارم. غذای من قرار است عدهای را خوشحال کند و این خوشحال کردن کسانی که دوستشان دارم برایم مثل یک دوستت دارم گفتن محذوف است. ابراز علاقهای که کلمه ندارد اما مزه دارد و احتمالا از آرد تشکیل شده. من با وجود همهی برونگراییام بعضی وقتها نمیتوانم به راحتی به آدمها بگویم دوستشان دارم. برای همین برایشان کیک میبرم. چون کیک پختن برای من یعنی دوست داشتن. یعنی تمام مدتی که مایع کیک را هم میزدم و تمام مدتی که از پشت فر پف کردن کیک را تماشا میکردم، داشتم به تو فکر میکردم.
و وقتی کسی کیکم را میخورد برایم مثل این میماند که «دوستت دارم»ام را قبول کرده. و دارد مزهی دوست داشته شدن را میچشد. اجازه میدهد که دوستش داشته باشم. که به او محبت کنم. آشپزی برای من یعنی عشق. یعنی مادیترین و معنویترین نوع ابراز علاقه چون بخشهایی از قلبم را هم برای آدمها در کیک رنده میکنم.
و خورده شدن کیکهایم برایم یک لطف است. وقتی زود تمام میشوند خوشحال میشوم. و این یعنی من توانستهام دوست بدارم و دوست داشته شوم. و من به دوست داشتن آدمها معتادم.
و تا زمانی که در خانهی من بوی آرد و شیرینی بلند شود، یعنی هنوز بلدم عاشق باشم. هنوز کسی هست که برایش کیک بپزم. و یعنی دوستت دارم. بگذار تا دوست داشته شوم.