
یکی از کلیدیترین موضوعاتی که باید در دولتپژوهی بررسی شود، نسبت ایجاد دولت با جامعه و تاریخ است. بههرحال، دولت در متن حرکت تاریخی یک جامعه تاسیس میشود. این امر را میتوان در تعریف و بنای دولت مدرن، بهتر از قبل مشاهده کرد؛ چراکه اساسا یکی از مهمترین تمایزات دولت مدرن با دیگر صورتهای پیشین دولت، امتداد نهاد دولت در تاریخ و بقای زمانی آن است. دولت نباید با آمد و شد فرمانروایان و حاکمان از هم بپاشد. ازاینمنظر، حاکمان، مجریان و بازوان دولت هستند. اکنون روشنکردن این مطلب که «پس خود دولت چیست؟» و اینکه «آیا دولت یک امر انتزاعی و ذهنی است؟»، نیازمند توجه به نسبت دولت با جامعه و تاریخ است. اگر بخواهیم دولت را از یک امر انتزاعی و ذهنی خارج کنیم و آن را بهعنوان یک نهاد حقیقی ببینیم و به کشف اجزا و عناصر، و فهم نسبتها و تناسبات و روابط منتهی به تشکیل دولت نائل آییم، الزاما باید مشخص کنیم که چه رابطهای میان دولت و جامعه وجود دارد؟ چه رابطهای میان دولت و تاریخ وجود دارد؟