هنوز اذان صبح را نگفته که بیدار شدم. البته ساعتم را برای بعد از نماز صبح تنظیم کرده بودم و قاعده هم این بود که با توجه به ساعت خوابم بعد از آن بیدار شوم و کارهایم را انجام دهم ولی الان که فکر می‌کنم دارم حکمتش را می‌فهمم. یادم رفت دیشب برای رئیس جمهور نماز شب لیله الدفن بخوانم، برای همین زودتر بیدار شدم که تا نماز صبح نشده نماز را بخوانم. پس از قرار معلوم فعلا باید بروم.
خب رفتم و خواندم و آمدم. اینطور وقت‌ها به این فکر می‌کنم که شخص چه احتیاجی دارد؟ به این نوع تشییع یا این توصیه‌ها به خواندن نماز شب اول قبر یا این توصیه‌ها برای خواندن فاتحه و یاد کردن به نیکی و طلب غفران از خدا؟ یعنی می‌شود چیزی که برای نسبتا اکثریت مردم در مورد او محرز است درست نباشد و مثلا واقعا کسی بعد از اینهمه خوبی و تولید محبت بازهم عذاب الهی شامل حالش بشود و به این نمازهای دست و پا شکسته ما احتیاج داشته باشد؟
خب من یکی از طالبان علوم دینی هستم و خب اگر اینجا فکر نتواند کمکم کند و بعد از این چند سال سر و کله زدن با دروس مربوط به دین نتوانم پاسخی ولو سطحی پیدا کنم باید بروم و جایی میان جزر دیوار برای خودم پیدا کنم. فکرهایم سریع سامان می‌گیرد. اولا خدا قطعا به کسی چک سفید امضا نداده است. واقعا نمی‌توان در مورد جهان باقی نظری داد و معادل سازی دقیقی میان اعمال در این دنیا و سزایشان در آخرت ارائه کرد. حتی در مواردی که در قرآن یا روایات این معادل سازی رخ داده نمی‌توان برداشت صحیحی داشت و با قطعیت نظر داد و بر مصادیق تطبیق کرد. چیزی که از آن دنیا برای ما باقی است و همین است که موتور محرک این دنیای ماست، رجا و امید ما به بزرگی و عظمت و بخشش ماست وگرنه وجدانا می‌شود بررسی کرد که کدام یک از اعمال ما واقعا واقعا برای خدا بوده و اصلا طبق دستورات او انجام شده و کدام یک نه! این از این.
اما بعد، حتی اگر همین رجا باعث شود فکر کنیم که کسانی که به نظر می‌رسد جزء اولیا خدا هستند به نماز شب اول قبر و طلب غفران ما برایشان از خدا احتیاج ندارند، بازهم این چیزی از نیاز آن‌ها و بعدتر حتی نیاز خود ما کم نمی‌کند. درجات الهی تمامی پذیر نیست که وقتی به سقفش برسد بقیه چیزها دور ریخته شود و اصلا مگر من که نماز را می‌خوانم و طلب غفران می‌کنم و در تشییع شرکت می‌کنم درجه‌ای را طی کرده‌ام که به آن‌ها احتیاج نداشته باشم؟ به نظرم این اعمال انجام می‌شود اول برای خودمان به امید گوشه چشمی از حضرت حق که ما انقدرها هم که حتی خودمان فکر می‌کنیم آدم‌های بد و شارلاتانی نیستیم و بعد یادآوری به خودمان که اگر نبود نظر حضرت حق کاری نداشت که در زمره کفار باشیم و نه تنها نخوانیم که بلکه باعث عذاب بیشتر خودمان شویم و همه این‌ها لطف اوست و بعد هم کمکی باشد به آن ولی خدا در طی مدارج بالاتر آن‌هم وقتی که دستش دیگر از این دار فانی کوتاه است، بقا یافته و علی‌الظاهر باید سکون یابد ولی این اعمال به ارتقائش به سمت حق کمک می‌کند.
