
مقدمه:سلامتی به وضعیت سالم بودن فرد از لحاظ جسمی و ذهنی و به ویژه عدم وجود درد و بیماری است. فرد با رعایت کردن بهداشت به سلامتی خود کمک میکند. طبق جمله فوق درمییابیم که برای سلامت ذهنی و روانی نیازمند یک سری اصول بهداشتی هستیم که سعی داریم آن را بطور مفید ارائه دهیم.سلامت روان چیست؟سلامت روان یعنی نوع نگاهمان به زندگی، اطراف مان و خودمان. سلامت روان به سالم زندگی کردن و بهتر زندگی کردن خودمان از طریق شناخت خود کمک میکند. این شناخت از طریق چند مرحله حاصل میشود؛ که شامل:۱_آگاهی از جسم خود۲_آگاهی از ذهن و تفکرات خود۳_آگاهی از رفتار خود و واکنشهای متقابل خود با اجتماع.۱_سلامت جسمی(آگاهی از جسم خود)آگاهی یافتن از جسم خود مربوط به سلامت جسمانی یا همان تندرستی است که به دور بودن از بیماریها و عملکرد مناسب سلول ها و اعضای بدن و هماهنگی آنها با یکدیگر مربوط میشود.سلامت جسمانی بوسیله مراقبت فرد از سلامت بدنیاش از طریق تمرینات ورزشی، تحریکذهنی، رژیم غذایی، تغییر سبک زندگی(lifestyle) بدست میآید. بسیاری از انسان ها در سراسر دنیا از بیماری های مزمن مثل: انسداد عروق، دیابت، چاقی، مشکلات کلیوی و دیگر بیماری هایی که با کمترین هزینه ها و صرف زمان انجام دادن فعالیت هایی مانند: تمرینات بدنی سالم، تعذیه مناسب و حاوی مواد مغذی،روابط اجتماعی خوب و فعالیت های ذهنی قبل از مزمن شدن میتوان از ابتلا به آنها پیشگیری کرد.در دنیای امروز و با پیشرفت تکنولوژی تعداد زیادی از مردم جلوی کامپیوتر کار میکنید یا ساعت های متعددی را در طول روز به صورت نشسته فعالیت میکنند بدون هیچ گونه تحرکی، این نوع کارها به خودی خود باعث چاقی میشوند که عوارضی مانند: کاهش اعتماد به نفس و عزت نفس، کاهش طول عمر، تخریب روابط اجتماعی که روی سلامت روانی افراد تاثیر میگذارد. تمرینات بدنی ابزاری برای دستیابی به سلامت جسمانی است. فعالیت های ساده مثل پیاده روی، دوی آهسته، شنا، بالارفتن از پله ها، بدنسازی که ب مدت ۳۰ دقیقه و برای ۵ روز در هفته تاثیر قابل توجهی در سلامت دارد. تمرینات استقامتی و قدرتی برای جلوگیری کردن از درد مفصلی، عضلانی، پوکی استخوان کمک میکند.همچنین رژیم برای تناسب اندام، شاخص توده بدنی(bmi)ضروریست. یک رژیم سالم و مفید بر اساس هرم غذایی شامل انواع ویتامینها ،پروتئینها، موادمعدنی، اسیدهای چرب ضروری و فیبر میشود.ویتامین دی و کلسیم= جلوگیری از پوکی استخوانویتامینهای گروهB و آهن= جلوگیری از کم خونیفیبر= کاهش کلسترولآنتیاکسیدانها (ویتامینC)= تقویت سیستم ایمنی بدن و ضد سرطانسلامت جسمانی با سلامت ذهن و روح نیز در ارتباط است. استرس ذهنی در افراد خود را بصورت استرس و مشکلات جسمانی بروز داده و باعث اختلال در سلامت جسم میشود.*کودکانسلامت جسمی و روحی کودک بسیار حائز اهمیت است. از بدو تولد تا ۱ سالگی ایجاد حس امنیت و مراقبت غذایی خیلی مهم است. اگر به این بخش خیلی اهمیت داده نشود، ممکن است در آینده بصورت ناخن جویدن، سیگار کشیدن، پر خوری و شب ادراری ظاهر شود.از ۱تا۳ سالگی بچه ها خیلی دوستدارند خودشان تصمیم بگیرند. با ایجاد کردن تنوع و حدود مناسب به آنها حق انتخاب بدهیم تا در سنین بالاتر کودک دچار شک و تردید که باعث افراط و تفریط، شلخته بودن یا وسواس،کم توقع یا پر توقع بودن نشود.از ۳تا۶سالگی کودکان درباره وسایل اطراف کنجکاواند. اگر والدین با آرامش با آنها برخورد کنند حس خلاقیت به انها دست میدهد اما اگر والدین برخورد تند داشته باشند کودک احساس شرم یا گناه میکند اینکه من دیگر دوستداشتنی نیستم و از اینجا به بعد نتوانستن ها آغاز میشود.از ۶ تا۱۱ سالگی دوره دوم کودکی شروع و پایان میابد.باید در کودک احساس کارامدی ایجاد شود، در مدرسه در کارهای گروهی همراه دوستان خود شرکت کنند. والدین در هنگام بازی با کودکان خود بگذارند گاهی آنها برنده شوند تا نتیجه سخت کوشی خود را بگیرند، اگر حس کارامدی در کودک شکل نگیرد باعث احساس حقارت میشود.*نوجواناندر نوجوانی بحث هویت مهم است اینک نوجوان بداند کیست؟ هدفش از زندگی چیست؟ والدین یا یک میانجی اجتماعی میتوانند آنرا راهنمایی کند تا جواب سوالات خودش را بگیرد،اگر جواب سوالات خود را نبابد دچار سردرگمی میشود. در این سن بلوغ جنسی صورت میگیرد و اگر درست انجام شود فرد در بقیه مراحل زندگی(روابط، ازدواج، فرزند پروری) کمتر دچار مشکل میشود.*جوانانجوانی پدیده مهم به حساب می آید.بحث صمیمیت، عشق و تعلق پذیری مطرح است. اینکه روابط ما با دوستانمان نوع رفتار در جامعه روی کارآمدی و موقعیت اثر میگذارد، دوستان ما به مرور زمان حامی اجتماعی ما خواهند شد.*میانسالانمیانسالی از ۴۵تا۵۰ سالگی است، اینکه فرد به سال های عمر خود نگاهی میاندازد، در طول زندگی ایا دست آوردی داشته یا نه؟ چه کارهایی انجام داده؟ نتیجه انها چه بوده؟اگراحساس زایندگی کند، باعث حس رضایت در وی میشود؛ اما اگر چنین نبود, احساس رکود و شکست معنادار در زندگی میکند.*سالمندانتغییرات ناشی از سالمندی نشانه بیماری نیست و کاملا طبیعی است ،ماننداختلالات جسمی که شامل، پوکی استخوان و کاهش کلسیم که منجر به فشردگی استخوان ها میشود،چربی که با بالا رفتن سن و به دلیل کاهش فعالیت مقدار آن افزایش میابد، تغییرات در وزن، قد، خمیدگی استخوان ها و.... .اختلالات روانی زمانی که در زندگی فرد تغییرات مهم مثل بازنشستگی، مرگ همسر یا دوستان، بیماری و... آغاز میشود. افسردگی رایج ترین اختلال عاطفی است. فعال بودن در اجتماع بهترین راه حفظ سلامت روانی است؛ برقراری دوستی با سایر سالمندان و وقت گذرانی با آنها گام موثری برای ارضای روانی است. دست یابی به سالمندی سالم از دوره نوجوانی مورد توجه باید قرار گیرد وزندگی فرد باید به گونه ایی باشد که مشکلات دوران سالمندی را به حداقل برساند.۲_سلامت روانی(آگاهی از ذهن و تفکرات خود)در سلامت روانی تنها برسی نداشتن بیماری روانی مد نظر نیست بلکه این است که فرد بتواند خود را در شرایط محیطی گوناگون سازگار کند و بتواند عکس العمل مناسب در برابر مواجه شدن با مشکلات را داشته باشد و ارتباطات سالمی با دیگران برقرار کند و واقعیت های موجود در زندگی را درک کند و بپذیرد.در یک دیدگاه کلی سلامت روانی هم شامل پیشگیری از بیمار شدن و هم شامل ارتقای سلامت مثبت خواهد شد.شاخص های سلامت روان:✓خودآگاهی✓عزت نفس✓مقابله با هیجان✓داشتن تفکر خلاق✓تاب اوری✓شادکامی۱)چگونه برای داشتن سلامت روانی باید نسبت به خودمان، خوداگاهی پیدا کنیم؟*ابتدا به برسی ظاهر جسمانی خود میپردازیم یعنی تمامی وجههای مثبت و منفی ظاهر خود را پیدا میکنیم.*سپس به برسی جنبه روانی خود میپردازیم و از جنبه های مثبت منفی احساسی رفتاری افکار خود مطلع میشویم.*استعداد و توانایی خود را برسی میکنیم.*از نقاط ضعف و قدرت خود اطلاع پیدا میکنیم.*به هدفهایی که در زندگی خود داریم فکر میکنیم. (این کار بدای داشتن عزت نفس بالا بسیار کار امد هست و در ضمن فرد که در زندگی خود دارای اهدافی هست کمتر دچار افسردگی میشود.)*در اخرین مرحله خودمان را همانگونه که هستیم میپذیریم و برای تغییر دادن وجه های قابل تغییر مثل وزن و افکار منفی تلاش میکنیم و وجه های غیر قابل تغییر مثل قد زنگ چشم ها را میپذیریم.۲)عزت نفسعزت نفس یعنی ارزش قایل شدن.شخصی دارای عزت نفس میباشد که برای خودش در همه جا ارزش قائل میشود. حتی زمانی ک تنها میباشد هرگز خود را با دیگران مقایسه نمیکند زیرا پذیرفته است من قراد نیست در هر شرایطی و زمینه ایی کامل باشم برای خودش در زندگی هدف مشخص میکند و ارزش هایی ک دارد وفا دار است.۳)مقابله با هیجانانسان ها در طول زندگی خود انواع هیجان ها را تجربه کرده اند:هیجانات مثبت(خوشحالی) و هیجانات های منفی(ترس، غم، خشم و اندوه). اگر زمانی نتوانیم هیجانات خود را کنترل یا مهار کنیم ممکن است دچار مشکلات جسمی و روانی شویم و در ضمن قادر به برطرف کردن مشکل نیز نخواهیم بود. اما اگر مدام دچار هیجان های منفی بشویم در دراز مدت دچار بیماری های قلبی و عروقی و ناراحتی های گوارشی میشویم و ممکن است کم کم دچار افسردگی شدید نیز شویم.هیجان های مثبت معمولا لذت بخش و خوشایند هستند و باعث ارتقا و بهبود سلامت روان فرد نیز میشود.۴)داشتن تفکر خلاقتفکر خلاق چیست؟تفکر خلاق از مهارت ها و ویژگی های انسان است که توسط آن، خود را با محیط همیشه متغیر منطبق میسازد.برای داشتن تفکر خلاق باید ذهن خود را از تمام بندها و فشار هایی ک وجود دارد رها کنیم؛ منظور این است که به خودمان اجازه شک بدهیم. همیشه گذر کردن از مسیری که همه بیشتر رفته اند مناسب ترین مسیر نیست، راه های جدید را امتحان کنید!*راه های تقویت تفکر خلاقورزش کنید، مطالعه کنید، با افراد خلاق معاشرت کنید، کودک درونتان را زنده نگاه دارید، به نُت برداری عادت کنید، ذهنتان را ورزش دهید، شهامت داشته باشید... .۵)تاب آوریدر زندگی هر شخصی ممکن است مشکلی پیش اید اما مهم این است که من مشکلم را چگونه پشت سر گذاشتهام. تاب اوری یعنی مقاومت در برابر استرس و تحمل کردن و آرامش داشتن برای پیدا کردن راه حل های مناسب.۶)شادکامی:شادکامی یعنی داشتن زندگی با نشاط و سر زنده البته شادکامی یک صفت شخصیتی است و ممکن است برای هر فرد متفاوت باشد.*برای ارتقای سلامت روان خود چه کنیم؟۱)احساسات خود را بپذیریم.۲) آسیب پدیده های خود را بشناسیم.۳)استعداد های علایق خود را گسترش دهیم.۴)با دیگران ارتباط برقرار کنیم.۵)موقع کمک گرفتن دیگران را بشناسیم.۳_سلامت اجتماعی(آگاهی از رفتار خود و کنشهای متقابل )سلامت اجتماعی یعنی اینکه فرد بتواند با افراد پیرامون خود روابط سالمی برقرار کند. فرد با ساختن یک رابطه، حفظ اعتماد، به اشتراک گذاشتن احساسات با دیگران میتواند مهارت های اجتماعی را حفظ و ارتقاء بخشد و سلامت عمومی خود را بالا ببرد. شرکت در فعالیت های اجتماعی و داوطلبانه، همراهی در کارهای نیکوکارانه به فرد احساس مسئولیت اجتماعی و رضایت خاطر خواهد داد. فرد باید یاد بگیرد که چگونه تضادهایی بین هو و دیگران در خانه یا محیط کار را بطور مسالمت آمیز حل و فصل کند. مجادله یا مبارزه علامتی حاکی از سلامت اجتماعی نیستند. وی باید یاد بگیرد که محیطهای جدید و تنوع عقاید را بپذیرد و با تغییرات تطابق پیدا کند؛ اما سلامت اجتماعی به معنی موافق بودن با هر موقعیت نیست. اگر فرد توانایی ``نه گفتن`` نداشته باشد مورد احترام واقع نمیشود.سلامت اجتماعی، سلامت جسمی و روانی را بهبود میبخشد. فرد با شراکت و همراهی با افراد خوب که به فرد اهمیت میدهند، مثبت نگری را بهبود داده و احساس شادی در فرد ایجاد میکند. دوستی گرم و صمیمی سطح آنتی بادی هایی را در خون بالا میبرد که بر ضد عفونت عمل میکند. ارتباطات اجتماعی سطح کلسترول خون را پایین میآورد. خنده نیز بر نتیجه روابط اجتماعی مؤثر است. افراد اجتماعی اغلب دور از استرس بوده و اعتماد به نفس بالایی دارند.این بُعد در برگیرنده سطوح مهارت های اجتماعی عملکرد اجتماعی و توانایی های شناخت هر شخص از خود بعنوان عضوی از جامعه بزرگتر اشاره دارد.*ابعاد سلامت اجتماعی:شکوفایی اجتماعیهمبستگی اجتماعیپذیرش اجتماعیانسجام اجتماعیفرد دارای سلامت اجتماعی به عشق و احساس تعلق،دوست داشته شدن، مهرورزی، دوستی، تعلقات اجتماعی،شراکت، رفاه، همکاری، خود مختاری، آزادی از قیود برایانجام دادن کارهایش، موفقیت، نفوذ، دستاورد، مهارت،توانمندی، تغییر و جابجایی نیازمند است.علاوه بر این توضیحات موارد دیگری بر سلامت اجتماعی مؤثر است؛۱_وضعیت اقتصادی (فقر اقتصادی)۲_عدم وجود درگیریهای سیاسی_اجتماعی قومی_مذهبی و جنگ (حاکم بودن صلح در جامعه)۳_ارائه رایگان خدمات درمانی، اجتماعی و شهری۴_عدم وجود اختلاف طبقاتی (عدالت میان همه قشرها و طبقات جامعه)۵_بالا بودن سطح سواد فکری افراد جامعه۶_عدم طلاق در جامعه۷_ازدواج۸_عدم شکاف بین نسلها۹_تأمین شدن نیازهای اساسی و ژنتیکیچکیده:سلامت بودن از لحاظ جسمانی و روانی به مراتب سلامت اجتماعی را نیز تا حدودی تامین میکند. به عبارت دیگر سلامت بودن از لحاظ جسمی، اجتماعی و روحی_ذهنی با یکدیگر رابطه مستقیم دارند و هر یک بر دیگری مؤثر است.اگر ذهن و روح بیمار شود ناخودآگاه بر سلامت جسم فرد مؤثر است. اگر فردی مبتلا به بیماری صعب العلاجی مثل سرطان شود، در موارد بسیاری دیده میشود دارو و درمان های جسمانی تا یک میزان خاصی میتواند تأثیر کند و تأثیر صددرصدی ندارد. بلکه بیمار با داشتن روحیه قوی و سالم میتواند روند بهبود بیماری اش را تسریع بخشد.سلامت هر فرد از هر بُعد مستقیما بر سلامت جامعه مؤثر است. بعنوان مثال؛ تولد هر کودک با نقص عضو یا بیماری علاوه بر سلامت جسم خود کودک بر سلامت روان خانواده و در نتیجه بر سلامت اجتماعی تأثیرگذار است تولد یک کودک بیمار، چندین نهاد را درگیر میکند. (به همین منظور برای جلوگیری از کودکان متولد شدهی دارای بیماری جسمی با روش های آزمایشگاهی و غربالگری اجازه سقط جنین در ماه چهارم بارداری از سوی مراکز قانونی و شرعی داده میشود.)منابع:_World Health Organization_ سمینار سبک زندگی سلامت محور دکتر سارا ساعدی_ جلد دوم کتاب زمینه روانشناسی هیلگارد_ جلد دوم کتاب روانشناسی رشد نظریه زیگموند فروید و اریک اریکسون_ کتاب جامعه شناسی بروس کوئن_ نشریه دکتر مطهره علامه و ملیحه سالک_ سایت سلامت بانک_ سایت ایسمینارپژوهشگران:اسما ولیپوری گودرزیسمیرا یاراحمدیزهرا گودرزی(دانشجویان گروه روانشناسی دانشکده انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بروجرد) چیست؟
سلامتی به وضعیت سالم بودن فرد از لحاظ جسمی و ذهنی و به ویژه عدم وجود درد و بیماری است. فرد با رعایت کردن بهداشت به سلامتی خود کمک میکند. طبق جمله فوق درمییابیم که برای سلامت ذهنی و روانی نیازمند یک سری اصول بهداشتی هستیم که سعی داریم آن را بطور مفید ارائه دهیم.
چکیده:
سلامت بودن از لحاظ جسمانی و روانی به مراتب سلامت اجتماعی را نیز تا حدودی تامین میکند. به عبارت دیگر سلامت بودن از لحاظ جسمی، اجتماعی و روحی_ذهنی با یکدیگر رابطه مستقیم دارند و هر یک بر دیگری مؤثر است.
اگر ذهن و روح بیمار شود ناخودآگاه بر سلامت جسم فرد مؤثر است. اگر فردی مبتلا به بیماری صعب العلاجی مثل سرطان شود، در موارد بسیاری دیده میشود دارو و درمان های جسمانی تا یک میزان خاصی میتواند تأثیر کند و تأثیر صددرصدی ندارد. بلکه بیمار با داشتن روحیه قوی و سالم میتواند روند بهبود بیماری اش را تسریع بخشد.
سلامت هر فرد از هر بُعد مستقیما بر سلامت جامعه مؤثر است. بعنوان مثال؛ تولد هر کودک با نقص عضو یا بیماری علاوه بر سلامت جسم خود کودک بر سلامت روان خانواده و در نتیجه بر سلامت اجتماعی تأثیرگذار است تولد یک کودک بیمار، چندین نهاد را درگیر میکند. (به همین منظور برای جلوگیری از کودکان متولد شدهی دارای بیماری جسمی با روش های آزمایشگاهی و غربالگری اجازه سقط جنین در ماه چهارم بارداری از سوی مراکز قانونی و شرعی داده میشود.)
سلامت روان چیست؟
سلامت روان یعنی نوع نگاهمان به زندگی، اطراف مان و خودمان. سلامت روان به سالم زندگی کردن و بهتر زندگی کردن خودمان از طریق شناخت خود کمک میکند. این شناخت از طریق چند مرحله حاصل میشود؛ که شامل:
۱_آگاهی از جسم خود
۲_آگاهی از ذهن و تفکرات خود
۳_آگاهی از رفتار خود و واکنشهای متقابل خود با اجتماع.
۱_سلامت جسمی(آگاهی از جسم خود)
آگاهی یافتن از جسم خود مربوط به سلامت جسمانی یا همان تندرستی است که به دور بودن از بیماریها و عملکرد مناسب سلول ها و اعضای بدن و هماهنگی آنها با یکدیگر مربوط میشود.
سلامت جسمانی بوسیله مراقبت فرد از سلامت بدنیاش از طریق تمرینات ورزشی، تحریکذهنی، رژیم غذایی، تغییر سبک زندگی(lifestyle) بدست میآید. بسیاری از انسان ها در سراسر دنیا از بیماری های مزمن مثل: انسداد عروق، دیابت، چاقی، مشکلات کلیوی و دیگر بیماری هایی که با کمترین هزینه ها و صرف زمان انجام دادن فعالیت هایی مانند: تمرینات بدنی سالم، تعذیه مناسب و حاوی مواد مغذی،روابط اجتماعی خوب و فعالیت های ذهنی قبل از مزمن شدن میتوان از ابتلا به آنها پیشگیری کرد.
در دنیای امروز و با پیشرفت تکنولوژی تعداد زیادی از مردم جلوی کامپیوتر کار میکنید یا ساعت های متعددی را در طول روز به صورت نشسته فعالیت میکنند بدون هیچ گونه تحرکی، این نوع کارها به خودی خود باعث چاقی میشوند که عوارضی مانند: کاهش اعتماد به نفس و عزت نفس، کاهش طول عمر، تخریب روابط اجتماعی که روی سلامت روانی افراد تاثیر میگذارد. تمرینات بدنی ابزاری برای دستیابی به سلامت جسمانی است. فعالیت های ساده مثل پیاده روی، دوی آهسته، شنا، بالارفتن از پله ها، بدنسازی که ب مدت ۳۰ دقیقه و برای ۵ روز در هفته تاثیر قابل توجهی در سلامت دارد. تمرینات استقامتی و قدرتی برای جلوگیری کردن از درد مفصلی، عضلانی، پوکی استخوان کمک میکند.
همچنین رژیم برای تناسب اندام، شاخص توده بدنی(bmi)ضروریست. یک رژیم سالم و مفید بر اساس هرم غذایی شامل انواع ویتامینها ،پروتئینها، موادمعدنی، اسیدهای چرب ضروری و فیبر میشود.
ویتامین دی و کلسیم= جلوگیری از پوکی استخوان
ویتامینهای گروهB و آهن= جلوگیری از کم خونی
فیبر= کاهش کلسترول
آنتیاکسیدانها (ویتامینC)= تقویت سیستم ایمنی بدن و ضد سرطان
سلامت جسمانی با سلامت ذهن و روح نیز در ارتباط است. استرس ذهنی در افراد خود را بصورت استرس و مشکلات جسمانی بروز داده و باعث اختلال در سلامت جسم میشود.
*کودکان
سلامت جسمی و روحی کودک بسیار حائز اهمیت است. از بدو تولد تا ۱ سالگی ایجاد حس امنیت و مراقبت غذایی خیلی مهم است. اگر به این بخش خیلی اهمیت داده نشود، ممکن است در آینده بصورت ناخن جویدن، سیگار کشیدن، پر خوری و شب ادراری ظاهر شود.
از ۱تا۳ سالگی بچه ها خیلی دوستدارند خودشان تصمیم بگیرند. با ایجاد کردن تنوع و حدود مناسب به آنها حق انتخاب بدهیم تا در سنین بالاتر کودک دچار شک و تردید که باعث افراط و تفریط، شلخته بودن یا وسواس،کم توقع یا پر توقع بودن نشود.
از ۳تا۶سالگی کودکان درباره وسایل اطراف کنجکاواند. اگر والدین با آرامش با آنها برخورد کنند حس خلاقیت به انها دست میدهد اما اگر والدین برخورد تند داشته باشند کودک احساس شرم یا گناه میکند اینکه من دیگر دوستداشتنی نیستم و از اینجا به بعد نتوانستن ها آغاز میشود.
از ۶ تا۱۱ سالگی دوره دوم کودکی شروع و پایان میابد.باید در کودک احساس کارامدی ایجاد شود، در مدرسه در کارهای گروهی همراه دوستان خود شرکت کنند. والدین در هنگام بازی با کودکان خود بگذارند گاهی آنها برنده شوند تا نتیجه سخت کوشی خود را بگیرند، اگر حس کارامدی در کودک شکل نگیرد باعث احساس حقارت میشود.
*نوجوانان
در نوجوانی بحث هویت مهم است اینک نوجوان بداند کیست؟ هدفش از زندگی چیست؟ والدین یا یک میانجی اجتماعی میتوانند آنرا راهنمایی کند تا جواب سوالات خودش را بگیرد،اگر جواب سوالات خود را نبابد دچار سردرگمی میشود. در این سن بلوغ جنسی صورت میگیرد و اگر درست انجام شود فرد در بقیه مراحل زندگی(روابط، ازدواج، فرزند پروری) کمتر دچار مشکل میشود.
*جوانان
جوانی پدیده مهم به حساب می آید.بحث صمیمیت، عشق و تعلق پذیری مطرح است. اینکه روابط ما با دوستانمان نوع رفتار در جامعه روی کارآمدی و موقعیت اثر میگذارد، دوستان ما به مرور زمان حامی اجتماعی ما خواهند شد.
*میانسالان
میانسالی از ۴۵تا۵۰ سالگی است، اینکه فرد به سال های عمر خود نگاهی میاندازد، در طول زندگی ایا دست آوردی داشته یا نه؟ چه کارهایی انجام داده؟ نتیجه انها چه بوده؟
اگراحساس زایندگی کند، باعث حس رضایت در وی میشود؛ اما اگر چنین نبود, احساس رکود و شکست معنادار در زندگی میکند.
*سالمندان
تغییرات ناشی از سالمندی نشانه بیماری نیست و کاملا طبیعی است ،ماننداختلالات جسمی که شامل، پوکی استخوان و کاهش کلسیم که منجر به فشردگی استخوان ها میشود،چربی که با بالا رفتن سن و به دلیل کاهش فعالیت مقدار آن افزایش میابد، تغییرات در وزن، قد، خمیدگی استخوان ها و.... .
اختلالات روانی زمانی که در زندگی فرد تغییرات مهم مثل بازنشستگی، مرگ همسر یا دوستان، بیماری و... آغاز میشود. افسردگی رایج ترین اختلال عاطفی است. فعال بودن در اجتماع بهترین راه حفظ سلامت روانی است؛ برقراری دوستی با سایر سالمندان و وقت گذرانی با آنها گام موثری برای ارضای روانی است. دست یابی به سالمندی سالم از دوره نوجوانی مورد توجه باید قرار گیرد وزندگی فرد باید به گونه ایی باشد که مشکلات دوران سالمندی را به حداقل برساند.
۲_سلامت روانی(آگاهی از ذهن و تفکرات خود)
در سلامت روانی تنها برسی نداشتن بیماری روانی مد نظر نیست بلکه این است که فرد بتواند خود را در شرایط محیطی گوناگون سازگار کند و بتواند عکس العمل مناسب در برابر مواجه شدن با مشکلات را داشته باشد و ارتباطات سالمی با دیگران برقرار کند و واقعیت های موجود در زندگی را درک کند و بپذیرد.
در یک دیدگاه کلی سلامت روانی هم شامل پیشگیری از بیمار شدن و هم شامل ارتقای سلامت مثبت خواهد شد.
شاخص های سلامت روان:
✓خودآگاهی
✓عزت نفس
✓مقابله با هیجان
✓داشتن تفکر خلاق
✓تاب اوری
✓شادکامی
۱)چگونه برای داشتن سلامت روانی باید نسبت به خودمان، خوداگاهی پیدا کنیم؟
*ابتدا به برسی ظاهر جسمانی خود میپردازیم یعنی تمامی وجههای مثبت و منفی ظاهر خود را پیدا میکنیم.
*سپس به برسی جنبه روانی خود میپردازیم و از جنبه های مثبت منفی احساسی رفتاری افکار خود مطلع میشویم.
*استعداد و توانایی خود را برسی میکنیم.
*از نقاط ضعف و قدرت خود اطلاع پیدا میکنیم.
*به هدفهایی که در زندگی خود داریم فکر میکنیم. (این کار بدای داشتن عزت نفس بالا بسیار کار امد هست و در ضمن فرد که در زندگی خود دارای اهدافی هست کمتر دچار افسردگی میشود.)
*در اخرین مرحله خودمان را همانگونه که هستیم میپذیریم و برای تغییر دادن وجه های قابل تغییر مثل وزن و افکار منفی تلاش میکنیم و وجه های غیر قابل تغییر مثل قد زنگ چشم ها را میپذیریم.
۲)عزت نفس
عزت نفس یعنی ارزش قایل شدن.
شخصی دارای عزت نفس میباشد که برای خودش در همه جا ارزش قائل میشود. حتی زمانی ک تنها میباشد هرگز خود را با دیگران مقایسه نمیکند زیرا پذیرفته است من قراد نیست در هر شرایطی و زمینه ایی کامل باشم برای خودش در زندگی هدف مشخص میکند و ارزش هایی ک دارد وفا دار است.
۳)مقابله با هیجان
انسان ها در طول زندگی خود انواع هیجان ها را تجربه کرده اند:
هیجانات مثبت(خوشحالی) و هیجانات های منفی(ترس، غم، خشم و اندوه). اگر زمانی نتوانیم هیجانات خود را کنترل یا مهار کنیم ممکن است دچار مشکلات جسمی و روانی شویم و در ضمن قادر به برطرف کردن مشکل نیز نخواهیم بود. اما اگر مدام دچار هیجان های منفی بشویم در دراز مدت دچار بیماری های قلبی و عروقی و ناراحتی های گوارشی میشویم و ممکن است کم کم دچار افسردگی شدید نیز شویم.
هیجان های مثبت معمولا لذت بخش و خوشایند هستند و باعث ارتقا و بهبود سلامت روان فرد نیز میشود.
۴)داشتن تفکر خلاق
تفکر خلاق چیست؟تفکر خلاق از مهارت ها و ویژگی های انسان است که توسط آن، خود را با محیط همیشه متغیر منطبق میسازد.
برای داشتن تفکر خلاق باید ذهن خود را از تمام بندها و فشار هایی ک وجود دارد رها کنیم؛ منظور این است که به خودمان اجازه شک بدهیم. همیشه گذر کردن از مسیری که همه بیشتر رفته اند مناسب ترین مسیر نیست، راه های جدید را امتحان کنید!
*راه های تقویت تفکر خلاق
ورزش کنید، مطالعه کنید، با افراد خلاق معاشرت کنید، کودک درونتان را زنده نگاه دارید، به نُت برداری عادت کنید، ذهنتان را ورزش دهید، شهامت داشته باشید... .
۵)تاب آوری
در زندگی هر شخصی ممکن است مشکلی پیش اید اما مهم این است که من مشکلم را چگونه پشت سر گذاشتهام. تاب اوری یعنی مقاومت در برابر استرس و تحمل کردن و آرامش داشتن برای پیدا کردن راه حل های مناسب.
۶)شادکامی:شادکامی یعنی داشتن زندگی با نشاط و سر زنده البته شادکامی یک صفت شخصیتی است و ممکن است برای هر فرد متفاوت باشد.
*برای ارتقای سلامت روان خود چه کنیم؟
۱)احساسات خود را بپذیریم.
۲) آسیب پدیده های خود را بشناسیم.
۳)استعداد های علایق خود را گسترش دهیم.
۴)با دیگران ارتباط برقرار کنیم.
۵)موقع کمک گرفتن دیگران را بشناسیم.
۳_سلامت اجتماعی(آگاهی از رفتار خود و کنشهای متقابل )
سلامت اجتماعی یعنی اینکه فرد بتواند با افراد پیرامون خود روابط سالمی برقرار کند. فرد با ساختن یک رابطه، حفظ اعتماد، به اشتراک گذاشتن احساسات با دیگران میتواند مهارت های اجتماعی را حفظ و ارتقاء بخشد و سلامت عمومی خود را بالا ببرد. شرکت در فعالیت های اجتماعی و داوطلبانه، همراهی در کارهای نیکوکارانه به فرد احساس مسئولیت اجتماعی و رضایت خاطر خواهد داد. فرد باید یاد بگیرد که چگونه تضادهایی بین هو و دیگران در خانه یا محیط کار را بطور مسالمت آمیز حل و فصل کند. مجادله یا مبارزه علامتی حاکی از سلامت اجتماعی نیستند. وی باید یاد بگیرد که محیطهای جدید و تنوع عقاید را بپذیرد و با تغییرات تطابق پیدا کند؛ اما سلامت اجتماعی به معنی موافق بودن با هر موقعیت نیست. اگر فرد توانایی ``نه گفتن`` نداشته باشد مورد احترام واقع نمیشود.
سلامت اجتماعی، سلامت جسمی و روانی را بهبود میبخشد. فرد با شراکت و همراهی با افراد خوب که به فرد اهمیت میدهند، مثبت نگری را بهبود داده و احساس شادی در فرد ایجاد میکند. دوستی گرم و صمیمی سطح آنتی بادی هایی را در خون بالا میبرد که بر ضد عفونت عمل میکند. ارتباطات اجتماعی سطح کلسترول خون را پایین میآورد. خنده نیز بر نتیجه روابط اجتماعی مؤثر است. افراد اجتماعی اغلب دور از استرس بوده و اعتماد به نفس بالایی دارند.
این بُعد در برگیرنده سطوح مهارت های اجتماعی عملکرد اجتماعی و توانایی های شناخت هر شخص از خود بعنوان عضوی از جامعه بزرگتر اشاره دارد.
*ابعاد سلامت اجتماعی:
شکوفایی اجتماعی
همبستگی اجتماعی
پذیرش اجتماعی
انسجام اجتماعی
فرد دارای سلامت اجتماعی به عشق و احساس تعلق،
دوست داشته شدن، مهرورزی، دوستی، تعلقات اجتماعی،
شراکت، رفاه، همکاری، خود مختاری، آزادی از قیود برای
انجام دادن کارهایش، موفقیت، نفوذ، دستاورد، مهارت،
توانمندی، تغییر و جابجایی نیازمند است.
علاوه بر این توضیحات موارد دیگری بر سلامت اجتماعی مؤثر است؛
۱_وضعیت اقتصادی (فقر اقتصادی)
۲_عدم وجود درگیریهای سیاسی_اجتماعی قومی_مذهبی و جنگ (حاکم بودن صلح در جامعه)
۳_ارائه رایگان خدمات درمانی، اجتماعی و شهری
۴_عدم وجود اختلاف طبقاتی (عدالت میان همه قشرها و طبقات جامعه)
۵_بالا بودن سطح سواد فکری افراد جامعه
۶_عدم طلاق در جامعه
۷_ازدواج
۸_عدم شکاف بین نسلها
۹_تأمین شدن نیازهای اساسی و ژنتیکی
منابع:
_World Health Organization
_ سمینار سبک زندگی سلامت محور دکتر سارا ساعدی
_ جلد دوم کتاب زمینه روانشناسی هیلگارد
_ جلد دوم کتاب روانشناسی رشد نظریه زیگموند فروید و اریک اریکسون
_ کتاب جامعه شناسی بروس کوئن
_ نشریه دکتر مطهره علامه و ملیحه سالک
_ سایت سلامت بانک
_ سایت ایسمینار
پژوهشگران:
اسما ولیپوری گودرزی
سمیرا یاراحمدی
زهرا گودرزی
(دانشجویان گروه روانشناسی دانشکده انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بروجرد)