در ابتدا باید بگویم من این فیلمِ دیالوگ محور را دوست داشتم. در دنیایی که سینما صحنه های اکشن،جنگی و... را به تصویر میکشد یا نماهای طولانیِ همراه با سکوت زیاد دیده میشود کمبود دیالوگ در فیلم ها حس میشود. آن هم نه دیالوگ های پینگ پونگی که بسیار جذب مخاطب میکنند و شاید گاهی به ورطه ی رو کم کنی کشیده شوند؛دیالوگ هایی که عمیق و نسبتا طولانی هستند اما انقدر حرف برای گفتن دارند که بیننده را دلزده نمیکنند.
غریزه همانطور که از اسمش پیداست در مورد عشق بین دو نوجوان صحبت میکند که کم کم ابعاد دیگری نیز پیدا میکند.
موضوع فیلم تکراری ست اما پرداخت فیلم متفاوت و عالی ست.
داستان فیلم مربوط به سالهای دور است آن زمان که نان و نمک،رفاقت و حرمت ارزش های والایی محسوب میشدند.
و نیز دختری که آخر فیلم میفهمیم ناخواسته و به علت تجاوز باردار شده و حالا مردی میخواهد جوانمردی کند و با او ازدواج کند که این بی آبرویی تمام شود.
این مرد مسن و نسبتا ثروتمند امین حیایی ست و آن دخترک آسیب دیده ساینا روحانی ست که انصافا در اولین بازی اش خوش درخشیده است.
مادر دخترک پانته آ پناهی هاست که صبر و رنج کشیدگی را میتوان در چهرهاش دید.
همچنین مرد داستان دختری دارد با بازی پردیس پور عابدینی و پسری کوچکتر و نوجوان با بازی مهدیار شاه محمدی.
که او هم در بازی اولش خوش درخشیده است.
اما راجع به آذر(با بازی پور عابدینی )باید گفت:در کل بازی او قابل قبول است اما در دو سکانس او خود را بهتر نشان میدهد:
۱-آنجا که کامران با مدل جدید موهایش به خانه میآید و ۲- آنجا که با فروغالزمان درگیری لفظی شدیدی پیدا میکند به خاطر فهمیدن ماجرای ازدواج پدرش با آتیه.
پسرک قصه درگیر رابطه ی اروتیک و عاطفی با دخترک میشود.
و ما میدانیم که جنبههای غریزی عشق بین دو نوجوان و اروتیسم جزو خط قرمز هایی ست که کمتر کسی در سینمای ما به آنها نزدیک میشود چه برسد به آنکه نام فیلمش و محور اصلی آن باشد.
شروع فیلم با حضور در قطار و پایان فیلم با حضور در قطار است؛این شباهت در شروع و پایان دلانگیز است.
فیلم تلفیق یک رسوایی در گذشتهی دخترکی ست که حالا با یک عشق معصومانهی جدید اما نافرجام همراه شده است؛که البته دخترک میخواهد از این عشق جدید پا پس بکشد اما کاملا موفق نمیشود.دخترک بازیگوش و شیطان است که کلهاش حسابی بوی قورمه سبزی میدهد،
در سکانسهای ابتدایی که برای اولین بار کامران را در جاده دید و آدامس صورتی اش را ترکاند و در سکانس های پایانی که کنار رسول خان قبل از کشیدن سیگارش آن را لیسید،نشان داد که نام فیلم برازندهی آن است.
در همان اواخر فیلم رسول خان جملهای میگوید شبیه جملات کاراکترهای کیمیایی:مردان لات و مست کوچهها، برای نارس تن میدن برای رسیده وطن؛ ما را دوباره پرتاب میکند به فیلمهای قدیمیمان.
کارکرد موسیقی در این فیلم چشمگیر است.
فرزین قره گوزلو با استفاده از سازهایی چون ماندولین و اکستر زهی، فضای احساسی و نیز بسیار شاعرانهای به فیلم داده است.
همچنین توجه به نوستالژی بسیار پررنگ است و رنگ و لعاب فیلم جذاب است.
طراحی صحنه،طراحی لباس و گریم بازیگران بسیار به فهم مخاطب از اثر کمک میکند در عین حال که زیبایی و حس و حال خوب را به مخاطب هدیه میدهد.
هرچند فیلم درام است اما چندین بار در لحظاتی کوتاه میتواند از مخاطب خنده بگیرد آن هم نه خنده ای که پایه اش مسائل جنسی باشد که این روزها فراوان میبینیم،خنده ای که بر پایه فرو رفتن در دل داستان و همراهی با شخصیت هاست.
میزانسن این فیلم مرا شگفت زده کرد.به خصوص در صحنه ی صحبت امین حیایی و ژاله صامتی سر سفره.
در این سکانس،جدا از چشم های زیبا و غمدار صامتی و بازی کوتاه خیره کننده اش؛
حیایی نشان داد درست است در این فیلم رسول خان است اما شبیه خان های سینمای ایران نیست و بسیار با آنها متفاوت است.
چهرهی غمآلود او هنگام خداحافظی با زن صیغهای اش بیانگر این بود که او غمهایی دارد که مجبور است در درون خود دفنشان کند.
صحبت از مسائل اروتیک به صورت غیر مستقیم، گامی رو به جلو در سینما محسوبت میشود؛آن هم بین دو نوجوان. چیزی که پیش از این کمتر در سینمای ایران شاهدش بوده ایم.
اما گاهی زیاد بودن سکانسهای اروتیک محور برای مخاطب تکراری میشود هرچند صحبت از عشق نوجوانی و غرایز انسانی صحبت نو و جالبی ست و مرز های جدیدی را در سینمای ما پشت سر میگذارد.
این مسائل عاطفی و عاشقانه در ابتدای فیلم شروع میشود و در انتها منجر به بلوغ و پختگی دو شخصیت نوجوانش میشود.
فیلم دروغ نمیگوید،فریب نمیدهد،حتی در جایت میخکوبت نمیکند اما در طی فیلم لذت بصری میبری و در انتهای فیلم غافلگیر میشوی.
پایان فیلم طوفانی نیست اما فوران دارد؛باید سکانس ها را از ابتدا تا انتها بچینی تا رسیدن به چیزی که در آخر کارگردان میگوید و مهر پایان را میزند.(و اینجاست که فوران اتفاق میافتد.)
شاید بسیاری از ما تا پایان فیلم فکر میکردیم حیایی و پناهی ها درگیر رابطه ی عاشقانه ای باشند که دیدیم اینطور نیست.
این فیلم بسیار مرا یادِ سه فیلم دیگر میاندازد:
نخست فیلم لولیتا محصول ۱۹۶۲ از استنلی کوبرنیک که بر پایه ی رمانی به همین نام و اثر ناباکوف ساخته شده است که در این فیلم شاهد بازی درخشان سو لاین هستیم.
و دوم فیلم مالنا از تورناتوره که بازی درخشان مونیکا بلوچی را در آن شاهد هستیم.
و سوم فیلم (سینما پارادیزو)
دیالوگ های فیلم سیاوش اسعدی،بسیار شبیه به فیلم های کیمیایی ست و همین باعث میشود اثر،بومی بودن خود را حفظ کند.
ترکیب کوبرنیک،تورناتوره،کیمیایی و اسعدی در نهایت فیلم را در جایگاه بومی و جهانی موفق کرده است.
در ادامه باید گفت:
فیلم سه مفهوم را خوب معنا میکند.
عشق / وظیفه / اجبار /
عشق از آنِ پسرک نوجوان(کامران) است.
وظیفه از آنِ پدرِ پسرک(رسول خان)است.
و در نهایت اجبار از آنِ دخترک(آتیه) ماجراست.
آتیه،دختری سرکش،تابوشکن،باهوش و شجاع که گاه در برابر زندگی مجبور به سر خم کردن،میشود.
بعد از فیلم درخونگاه،غریزه دومین همکاری موفق حیایی و اسعدی ست.
در این فیلم حتی در اواسط فیلم ممکن بود مخاطب احساس کند که رسول خان دیگر از ادامه ی فیلم با ما نخواهد بود اما او به ناگهان برگشت و در بیابان کامران و آتیه را غافلگیر کرد و با رو کردن دست کامران که به دروغ گفته بود موتور بنزین ندارد،صحنهی اعجاب انگیزی را پیش چشممان ساخت و تا انتهای فیلم با مخاطب همراه بود.
گریم خوب امین حیایی،دیالوگ های پخته اش،طراحی لباسش،شخصیت پردازی اش و خلاصه هر آنچه او در فیلم انجام میدهد زیباست.
حرکات چهره و بدنش و حتی نوع نگاه ها و رفتارش پخته است.
فیلم پر از جزئیات و تصاویر زیبای ریز است(چندین سکانس در هوای بارانی،شبهای خلوت،نورها،جادهها و طبیعت زیبا و سرسبز.) اما اگر قرار باشد چند تا از سکانسهای دیدنی را بگویم،میتوانم به ۵ مورد زیر اشاره کنم:
*موتوری سواری کامران و آتیه
*نوشتن آتیه در دفترش
*فیلم دیدن دوتایی در خانه
*بازی دوتایی در آن ماشین قراضه.
*و نیز در اواخر فیلم که ماشین قراضه ی پسرک سوزانده شد و پرندههایش آزاد شد(سوزانده شدن ماشین مساوی با سوخته شدن آرزوهایش بود و آزادی پرنده ها مساوی با رهایی او از این عشق نافرجام.)
در پایان باید بگویم زیاد حرف زدم اما هنوز هم حرف های زیادی میتوانم راجع به این فیلم بزنم؛غریزه از آن فیلمهاست که باید دید!
شخصیت های این فیلم تمام شان همانی هستند که باید باشند و برای باور پذیری شان آنچنان حتی کوتاهترین جزئیات کلامی و رفتاری را رعایت میکنند که فقط باید ببینید تا بتوانید عمق زیبایی فیلم را درک کنید.