۲۳ اسفند، روز جوان
علی کشاورزیان، ورودی ۱۴۰۰ مهندسی مکانیک
چشم بر هم نهادم و از کودکی خرد به جوانی تبدیل شدم که امروز، قرار است از جوانی بنویسد. چقدر زود گذشت؛ گویا همین دیروز بود که با لالایی مادر به خواب میرفتم و با نوازش پدر میشکفتم. و امروز رسید که قرار است از جوان و جوانی بنویسم. میدانم که مسئولیتی بس بزرگ قبول کردهام و تلاش میکنم که این متن برای همة جوانان، زیبا و گیرا باشد.
گاهی که بحث جوانی میشود، بعضی ریشسفیدها میگویند: «ای کاش جوان بودیم. کجایی جوانی»؟ انگار چیزهایی میدانند که امروز نمیتوانند به آن عمل کنند. خاطرههایی پر از تلاطم، حسرتهایی عمیق بهخاطر کارهای نکرده، کلمات نگفته، گاهی اعتراف به عشقهای نهان، شگفتیهای برزباننیامده و معمولاً بعد از این جملات در سکوتی عمیق غرق میشوند. سکوتی که روح آنان را میخورد و بدنهایشان را متلاشی میکند. خاطرههایی که با شادیهای جوانی، بوی کاج، گرمای تعطیلات تابستان و توپ پلاستیکی گره خوردهاند.
زندگی جایگاه فریب است؛ وقتی نمیدانی، آنگاه میتوانی و آنگاه که میدانی، دیگر کار از کار گذشته است. چقدر راست گفتهاند که چه زود، دیر میشود. پس امروز قرار است از تو بنویسم؛ از تو، برای تو که این متن را میخوانی. نمیدانم که اکنون در چه حالی هستی؛ شاید از کلاس درس برگشتهای، شاید پس از ساعتها مطالعه، برای تنوع سری به نشریه زدی، شاید غمگینی یا شاید میخندی. همچنین دغدغههای تو را نمیدانم؛ نمیدانم از چه نگرانی و به چه فکر میکنی؛ ولی تو را دوست دارم، چراکه وجودت را درخودم حس میکنم. چون من هم مثل تو جوانی با سری پرشور هستم.
شاید اکنون تنها زمانی باشد که میتوانی آزادانه فکر کنی؛ دور از هیاهوی زندگی ماشینی و جهان مجازی. من تو را نمیبینم، ولی تو را با تکتک سلولهایم حس میکنم و حال، میخواهم برای تو بنگارم. پس قدر این لحظاتی که متن مرا میخوانی بدان. خوب فکر کن؛ چراکه آینده، مثل جادوگری فرصت تفکر را از تو میگیرد. آینده از چیزی که فکر میکنی به تو نزدیکتر است. به خودت میآیی و خود را درون یک زندگی میبینی. زندگیای که خودت تعیین نکردی، آرزوهایی که به تو تحمیل شدند و بغضهایی که هیچ وقت اشک نشدند. اصلاً میدانی؟ بهنظرم کمتر از یک درصد انسانها زندگیِ خودشان را زیستهاند. امروز حتی مرگ هم متعلق به خود ما نیست!
پس به خودت بیا! هیچ چیزی مثل زمان، آدمها را عوض نمیکند. زمان، خوب را بد و رود را سد میکند. و تو چه میدانی این زمان چیست؟ تو هنوز جوانی. زمان بسی حوادث را آبستن است که تو از آن بیخبری. اصلاً میدانی رفیق، چشم بر هم بزنی عمر میگذرد و تو میمانی و خاطراتی بسیار. خاطراتی که سالیان دراز آنها را با خودت حمل کردهای. حالا این خاطرات با لایهای از گرد و غبار سرد پوشانده شدهاند. هیچکس نمیداند که زمان برای او چه خوابهایی دیده است. تو میتوانی بگریزی از خودت و از جهانت، میتوانی هویتت را مثل قاتل پنهان کنی؛ ولی نمیتوانی زمان را متوقف کنی. او میرود به سمت افقهایی نامعلوم.
ای که متن مرا میخوانی، با تو سخن میگویم. دوست ندارم پدرانه با تو سخن گویم و یا به تو نصیحتهایی گزاف کنم. چون خودم جوان هستم و میدانم که یک جوان، از نصیحت گریزان است. بهخصوص نصیحتهایی که فقط به جوانان میشود؛ انگار که جوانان، همة جرمهای دنیا را مرتکب میشوند. من فقط دوست دارم برای مدتی گرچه کوتاه با خودت دو دو تا چهار تا کنی. (ناسلامتی قرار است مهندس شوی)! با خودت فکر کن چه قلههایی را میخواهی در آینده تصرف کنی. بلندای آرزویت را به چشم همه بکش. سرزمینهایی که قرار است بر آنها حکمرانی کنی را بنویس.
میدانم گاهی آرمانهایت مسخره میشوند، گاهی طرد میشوی و گاهی سرنوشتت را مبهم یا پوچ میپنداری. ولی بدان که تمام قلههای آینده از آن توست. قلههایی که بشریت هنوز به آن پا نگذاشته است. تمام زیباییها از آن توست و قلب تو، کانون گرم زمین است. مغناطیس زمین تویی! و زمین جایگاهی سرد و بیروح بود تا خدا جوان را خلق کرد. اگر تو نباشی، که فریاد بزند؟ که ترانههای آزادی بخواند؟ چه کسی هست که نترسد؟ جهان امروز نیازمند کسانی است که حقیقتها را فریاد میزنند، گوشها را شنوا و قلبهای تاریک را روشن میکنند.
و چه کسی جز تو عهدهدار این مسئولیت است؟ لطفاً نگو که «آسمان بار امانت نتوانست کشید، قرعة کار به نام من دیوانه زدند». تو از آسمان بلندتری. تو نویدبخش شکوفههایی هستی که بهار را نوید میدهند؛ بهار آزادی، بهار عدالت. و این را بدان که تو آفریده شدهای تا بیافرینی، تا مهر بورزی، تا لبخند بزنی وگاهی قهقهه بزنی. خندة تو پایانبخش اندوههاست؛ اندوهایی که از ازل در قلب بشر ریشه دواندهاند و هنوز هم که هنوز است، پابرجا هستند. تمام داروسازان و پزشکان و مهندسان و ... از درمان آن عاجز شدهاند. هنوز یک ماشین اسباببازی نتوانسته جای یک پدر را بگیرد و هنوز قویترین مسکّنها از درد بشر نکاستهاند. دقت کردی که حتی در بهترین شرایط هم یک جای کار میلنگد؟ شاید آدمی، در غم معنا پیدا میکند و در غمها ساخته میشود. ولی با این وجود، باز هم لبخند رافراموش نکن؛ چراکه لسانالغیب میگوید: «چون غمت را نتوان یافت مگر در دل شاد، ما به امید غمت خاطر شادی طلبیم».
بیدغدغه نباش! همین حالا بلند شو، زانوهایت را بتکان و رویاهایت را بیباکانه فتح کن. حواست به آرزوهایت هست؟ خیلی وقت است که چشمبهراه تو هستند؛ اما بدان که در این مسیر، با سختیهای زیادی مواجه خواهی شد. گاهی میترسی، گاهی دلسرد و گاهی دلتنگ میشوی و گاهی طرد. در آن لحظههاست که بیشتر آدمها تسلیم میشوند. بعضیها در مرحلة اول، بعضیها در مرحلة دوم و بعضیها ...، ولی وجود داشتهاند انسانهایی که تسلیم طبیعت سرد نشدند.
نمیگویم در این مسیر عصبانی نشو، نمیگویم که ناراحت نشو و نیز هیچگاه نخواهم گفت گریه نکن؛ بلکه میگویم که سرت را بالا بگیر و گریه کن. مقتدرانه گریه کن. میفهمی چه میگویم؟ البته از هیچکس توقع نداشته باش که اشک را از گونههایت پاک کند. تو بهتنهایی در این مسیر قدم خواهی گذاشت. تو در بیابانی سرد و شبی مهآلود سفر میکنی، ولی مسیر تو افقهای روشنتر است. تو در این مسیر، دنبال کسی خواهی گشت. نمیدانی آن شخص کیست و نیز نمیدانی که در کجا زندگی میکند. فقط میدانی که وجود دارد. هر لحظه تب دستانش را روی بازویت حس میکنی و صدای اوست که هر شب در سرت میپیچد و بارها و بارها تو را از خواب بیدار میکند؛ گویی تو را به ادامة مسیر دعوت میکند. شبها برایت لالایی میخواند و صبح را با او سر میکنی. چه قلبهایی دیدم که روزی خالی از این عشق شدند و چه شورهایی دیدم که به خاموشی گراییدند.
ای جوان با تو سخن میگویم. در این راه، انسانهایی را ملاقات خواهی کرد که نمیتوانی بین آنها و حیوانات تمایزی قایل شوی! از آنها هیچگاه نترس. در این راه با قلبهایی مواجه خواهی شد که با هر تپششان تو را میخوانند. آن قلبها را دوست بدار. معمولاً این قلبها درشلوغیهای زندگیات گم میشوند و تو را با کولهباری از خاطره تنها میگذارند. و این را بدان که در این مسیر کسانی را میبینی که از تو بیزارند؛ تو تلاش کن مثل آنها نباشی و نیز بدان که شناگری ماهر است که بتواند درخلاف جهت رودخانه شنا کند.
سعی کن مثل دریا باشی، نه برای کشتیهایی که در تو تجارت کنند، آدم بفروشند و بخرند. بلکه برای کودکانی که در تو شنا کنند و ماهیهایی که در تو نفس بکشند. سعی کن آتش باشی، نه برای کسانی که با تو صید را بسوزانند، بلکه برای قلبهایی که به تو دلگرم باشند. سعی کن ترانه باشی، ترانهای که کودکان خیابانی میخوانند. تلاش کن که همیشه به بالا نگاه کنی، ولی گاهی به زیردستت هم توجه کن؛ چراکه او ریشة توست و تو بدون ریشه نمیتوانی زندگی کنی. در آخر سعی کن آسمان باشی، نه برای جنگندههای هوایی که قتل عام کنند، بلکه برای گلی تشنه و تنها که در یک شورهزار روییده است. نمیدانم تو چه کسی هستی که متن مرا تا اینجا دنبال کردهای. نمیدانم این متن چه اثری در تو گذاشته است. ولی میدانم که تو یک جوانی. هیچگاه اجازه نده کسی قلب تو را بیازارد. قلب تو مقدستر ازکتب آسمانی است؛ چراکه کلام وحی بر یک قلب پاک نازل شد. به خود بیا! خواب شیرین است، ولی دیدهام آدمهایی که سالها دراین خواب، سِیر کردهاند و به اندازة تعداد نفسهایشان زیست نکردهاند. آدمهایی خواب که روی زمین حرکت میکنند، ساعتها کار میکنند، شبها را خوش میگذرانند و ...، ولی درخوابند. پس حرکت کن و برقص. بدان که هیچ رقاصی در دنیا به زیبایی تو نمیتواند برقصد. البته نه رقصی که از تقلید باشد، چراکه رقص تقلیدی متعلق به بردگان است. برای خود و به کام خودت برقص. و نیز بدان که مهلت هنرنمایی تو روزی به اتمام میرسد و روزی خواهد رسید که میبینی چه بغضهایی داشتهای که اشک نشده و چه استعدادهایی که کشف نشدهاند. راهی دراز روبهروی خود میبینی، در حالی که بازوهایی ناتوان داری. پس، از ملامت هیچکس نترس. به هیچکس اجازه نده تو را ناامید کند. یأس برای انسانهایی است که هیچگاه طعم پیروزی را نچشیدند. آواز بخوان! نه برای شادی دیگران، بلکه برای طراوت روح خودت. روزی خواهد رسید که همة اشکهای امروزت برای تو خندهدار میشوند. آن روز که دانهدانة قرصها را مثل آبنبات میخوری و وقتی با همسرت کنار کرسی نشستی به جای جملة دوستت دارم، از درد پایت شکایت میکنی.
این را بدان که هر انسانی دو راه در پیش رو دارد؛ ایستادن و حرکت. کسانی که مسیر اول را انتخاب میکنند، تبدیل به مردابهای تاریخ میشوند. دیگر یادی از آنها در کتابهای تاریخ نمیماند، دیگر کسی نمیداند که آنها که بودند، درچه عصری زیستند و چه کردند. راه اول برابر است با هضمشدن در زمان، هضمشدن در روزمرگی و ...، ولی تو میتوانی رود باشی، رودی که غرنده است و هر سنگی را از مسیر برمیدارد. رودی که آینده را میشکافد. رودی که در مسیر آن، گلها میرویند. گلهایی سرخ که نوعروسان از آنها عبور میکنند. رودی که میسازد، رودی که میماند.