زهرا موسوی، ورودی ۹۸ مهندسی مکانیک
اکثر ما بعد از فارغالتحصیلی یا حتی در طول تحصیل، کارکردن را شروع میکنیم. برای اینکه بتوانیم در کارمان بهترین باشیم، لازم است که یک سری ویژگیها را در خودمان ایجاد و تقویت کنیم؛ ویژگیهایی مثل علم و دانش، انگیزه، خلاقیت، آداب معاشرت و البته اخلاق مهندسی!
چرا سرعت پیشرفت علمی، صنعتی و اقتصادی در کشور ما بالا نیست و از کشورهای پیشرفته پایینتر است؟ چرا مردم ایران در بین شادترین مردم دنیا قرار ندارند؟ چرا مهندسان و جوانان ایرانی میتوانند در کشورهای پیشرفته شکوفا شوند ولی در ایران از شکوفایی بالایی برخوردار نیستند؟
تفاوت بین کشورهای پیشرفته و عقبمانده
تفاوت بین کشورهای پیشرفته و عقبمانده، به عواملی مانند قدمت، میزان منابع طبیعی قابلاستحصال، سطح فهم و هوش و نژاد و رنگ پوست مربوط نمیشود. بلکه ریشهی این تفاوت در رفتارهایی است که در طول سالها، فرهنگ و اخلاق نام گرفته است. با تحلیل رفتار کشورهای پیشرفته و ثروتمند، متوجه میشویم که اکثر آنها از اصول زیر در زندگی خود پیروی میکنند:
1- اخلاق به عنوان اصل پایه
2- حدت
3- مسئولیتپذیری
4- احترام به قانون و مقررات
5- احترام به حقوق شهروندان دیگر
6- عشق به کار
7- تحمل سختیها به منظور سرمایهگذاری برای آینده
8- میل به ارائهی کارهای برتر و فوقالعاده
9- نظمپذیری
اما در کشورهای فقیر، تنها عدهی قلیلی از مردم از این اصول پیروی میکنند.
ما ایرانیان فقیر هستیم؛ نه بهخاطر اینکه منابع طبیعی نداریم؛ نه بهخاطر اینکه هوش و استعداد کافی نداریم؛ ما فقیر هستیم، برای اینکه رفتارمان اینچنین سبب شده است.
دِینی که بر گردن ماست
ما در ایران مشکلی در زمینههای علم، فناوری، صنعت، کشاورزی، اقتصاد، آموزش، بهداشت و درمان و... نداریم. تنها مشکل، مشکل اخلاقی و فرهنگی است. آیا ما دانشآموختگان، دِینی به وطن خود در رفع این مشکل نداریم؟ آیا ما که از تحصیل و کسب معلومات مهندسی برخوردار بودهایم و کشور برای این منظور برایمان سرمایهگذاری کرده است، به ایرانیان همسنوسال خود که در نقاط دورافتادهی کشور زندگی میکنند و از این سرمایهگذاری بیبهره بودهاند، مدیون نیستیم؟
یک فرد در حرفهی خود، به دلایل مختلفی ممکن است مرتکب اشتباه یا عمل غیراخلاقی شود؛ دلایلی مانند عدم آگاهی از روش درست و صحیح برای انجام کار محولشده، بیدقتی و بیتوجهی در انجام کار و عدم احساس تعلق به سازمان یا جامعه یا کشور خود، خودخواهی و درنظرگرفتن منافع شخصی برای کسب ثروت، شهرت یا قدرت. اساسیترین دلیلِ اینکه ما نمیتوانیم از نظر کسب رفاه و آسایش و دستیابی به آرامش خاطر پیشرفت کنیم، بیدقتی و بیتوجهی در انجام کار و عدم احساس تعلق به سازمان یا جامعه یا کشور خود، و خودخواهی و درنظرگرفتن منافع شخصی برای کسب ثروت، شهرت یا قدرت است. دِین ما به وطن، کاهش و درنهایت زدودن این دو موضوع در جامعه است.
اولین گام در ادای دِین خود به جامعه و وطن، الگوبودن در برخورداری از ارزشهای انسانی است. اینکه انسانها کاری غیراخلاقی انجام میدهند تا ثروت، شهرت یا قدرت کسب کنند، به این دلیل است که آنها باور دارند که ثروت، شهرت و قدرت میتوانند شادی انسان را افزایش دهند. انسان میتواند در این باور تجدیدنظر کند و شادی خود را با عشقورزیدن و محبت بیریا، خدمتگزاری بی توقع و پیشهکردن تقوا افزایش دهد.
رابطهی پیشرفتسنجی
تا اینجا به این نتیجه میرسیم که برخورداری از هوش و استعداد و داشتن منابع طبیعی و مالی، شرایط لازم و کافی برای پیشرفت نیستند و عوامل دیگری وجود دارند که پیشرفتکردن بدون آنها، کند یا حتی غیرممکن میشود. این نکات را میتوانیم در قالب رابطهی زیر بیان کنیم:
Ar = α MERKS
در این رابطه، Ar معرف میزان پیشرفت یا کیفیت در یک فعالیت، α یک ضریب، Mمعرف انگیزهی افراد، E معرف میزان برخورداری از اخلاق، R نشاندهندهی منابع مالی برای انجام کار، K نشاندهندهی دانش و تجربه و S معرف حمایت جامعه است؛ بنابراین اگر اخلاق صفر باشد، به موفقیت نخواهیم رسید.
پرورش اخلاق مهندسی یا مهندسی اخلاق بر چه باورهایی استوار است؟
1- برای هر کاری که انجام میدهیم، روش بهتری نیز وجود دارد. لازم است این روش بهتر را بیابیم. این بهینهسازی یک فرایند دینامیکی است و باید در تمام مراحل انجام آن کار ادامه داشته باشد.
2- برای روش زندگی که داریم، روش بهتری نیز وجود دارد. لازم است این روش بهتر را بیابیم. این بهینهسازی یک فرایند دینامیکی است و باید در تمام مراحل انجام آن کار ادامه داشته باشد.
3- روشهای بهتر در انجام کار یا زندگی، برای بیشینهشدن شادیِ واقعی است که خداوند ما را برای آن آفریده است.
4- بیشترین شادی دراز مدت انسان، با ارائهی مؤثرترین خدمت بیریا و عشقورزی فراوان به کسانی به دست میآید که بیشترین نیاز را دارند.
5- برای ارائهی موثرترین خدمت، لازم است سطح آگاهی و معلومات خود را در حرفهای که انتخاب کردهایم، بالا ببریم و دانش خود را همیشه بهروز نگهداریم.
6- باید خدمتگزاری بیریا به نیازمندترین افراد را یک عبادت بدانیم و از خداوند برای اینکه چنین فرصتی برایمان فراهم نموده سپاسگزاری کنیم.
7- با ایمان و اعتقاد به آیات
وَمَن یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا وَ یَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لَا یَحْتَسِبُ وَمَن یَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ ...
هر كس تقواي الهي پيشه كند، خداوند راه نجاتي براي او فراهم میكند و او را از جایی كه گمان ندارد روزی ميدهد و هر كس بر خداوند توكل كند، خدا برایش کافی است ... (سورهی طلاق آیات 2 و 3)
مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى إِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ
هر كس كار نيكی بياورد، ده برابر آن پاداش خواهد داشت و هر كس كار بدی بياورد جز به مقدار آن كيفر نخواهد ديد و ستمي بر آنها نخواهد شد. (سورهی انعام آیهی 160)
اضطرابی برای تأمین زندگی خود نداشته باشیم و با پیشهکردن تقوا (برخورداری از ارزشهای انسانی و اخلاق مهندسی) فقط برای خدمتگزاری بیریا به کسانی که بیشترین نیاز را دارند، تلاش کنیم و باور داشته باشیم که خداوند از طریق نظام دقیق و ظریف آفرینش خود نیازهای ما را تامین میکند، به فعالیت و حرفهی ما برکت میبخشد و در زندگی ما شادی میآفریند.
8- اخلاق را برترین و عالیترین سرمایهی بشری بدانیم.
9- پیشرفت اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی کشور را مرهون برخورداری مردم از اخلاق و ارزشهای انسانی بدانیم.
10- سرافرازی صنعتی و پیشرفت اقتصادی کشور را مرهون تربیت مهندسانی بدانیم که علاوهبر برخورداری از اخلاق مهندسی دارای ابتکار و خلاقیت هستند و ایران را متعلق به خود میدانند و به آن عشق میورزند و در حراست از منابع طبیعی و حفاظت از محیط زیست کوشا هستند.
اقوام روزگار به اخلاق زندهاند قومی که گشت فاقد اخلاق مُردنی است
ملک الشعرای بهار

https://www.aparat.com/v/kCOAb