یکبار دوستی ازم پرسید دلیل خوش خیالی تو چیست؟ آخر با این وضعیت چطور هنوز به بشریت امید داری؟ .
تئودور آدورنو، فیلسوف برجسته نظریه انتقادی، زندگی پس از واقعه آشویتس را ننگین و مایه شرمساری می دانست. جمله معروف آدورنو این بود: «پس از آشویتس، شعر سرودن وحشیانه و دور از تمدن است» به یک معنا فاجعه آنقدر دهشتناک بوده که بشریت زیر سوال رفته و دیگر مناسبات قبل از فاجعه اعتباری ندارند.
.
در جواب دوستم به فرمولِ «آشویتس» شخصی خودم اشاره کردم. گفتم سالها پیش کتابی خواندم از دکتر #ویکتور_فرانکل بنام #انسان_در_جستجوی_معنا. فرانکل از معدود بازماندگان کوره های آدم سوزی نازی ها در آشویتس بود. او در این کتاب از تجربه وحشتناک زنده ماندن در اردوگاه مرگ نازی ها سخن می گوید. فرانکل می نویسد نازی ها همه چیز ما را گرفته بودند. روح و جسم و هویت و مرتبه انسانی و ... در واقع آنها را تبدیل به ناانسان کرده بودند. بسیاری از زندانیان پیش از رسیدن به اتاق های گاز از ناامیدی و فشار و بیماری و گرسنگی و... تمام می شدند. .
فرانکل می گوید وقتی همه چیز خود را از دست رفته دیدم دریافتم که تنها یک چیز است که نازی ها نمی توانند به هیچ وجه از من بگیرند. اندیشه ی من. فکر و روح من آن چیزی است که هیچ قدرتی بدان دسترسی ندارد...
.
اینطوری بود که به فرمول آشویتس رسیدم. بعد از آن در سختی ها ی زندگی وقتی دارم کم میارم از خودم می پرسم «از آشویتس بدتر است؟» خب، نه. پس زنده می مانم و ادامه می دهم... .
البته هنوز نمی دانم اگر فاجعه ای از آشویتس بدتر بود چه جواب بدهم و بعدش چه کنم! اگر زنده ماندم برایتان می نویسم ...