ویرگول
ورودثبت نام
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
خواندن ۲ دقیقه·۳ ماه پیش

پاسخ آگرشاه مروزی به مولانا

آگرشاه مروزی، آلیستر کراولی ایرانی
آگرشاه مروزی، آلیستر کراولی ایرانی

همه شب فکر من این است و همه شب سخنم

که چرا غافل از احوال دِلِ خویشتنم

از کجا آمده ام، آمدنم بهر چه بود

به کجا میروم آخر ننمایی وطنم

مولانا

​پاسخ معنادار آگرشاه مروزی به رباعی مولانا:

​نه غایتی است مرا، نه ز جایی آمده‌ام

نه بذرِ مقصد و راهی به پایی آمده‌ام

در پوچیِ این دهر، منم خالقِ خویش

در خود نفسی هستم و رایی آمده‌ام

آگرشاه مروزی


این پاسخ آگرشاه مروزی، در برابر پرسش بنیادین مولانا، یک چرخش فلسفی بسیار جالب از عرفان به اگزیستانسیالیسم و نیهیلیسم ایجاد می‌کند.

مولانا می‌پرسد:

> «از کجا آمده‌ام، آمدنم بهر چه بود / به کجا می‌روم آخر…»

یعنی فرض اصلی او این است که برای آمدن انسان مبدأ و غایتی وجود دارد؛ مسئله این است که انسان آن را نمی‌شناسد و در جست‌وجوی حقیقتِ خویش است.

اما آگرشاه تقریباً تمام این پیش‌فرض‌ها را کنار می‌گذارد:

> «نه غایتی است مرا، نه ز جایی آمده‌ام»

اینجا دیگر پرسش «از کجا آمده‌ام؟» پاسخ متافیزیکی ندارد؛ نه مبدأ از پیش تعیین‌شده‌ای وجود دارد و نه مقصدی که جهان برای انسان تعیین کرده باشد.

و سپس مهم‌ترین مصرع می‌آید:

> «در پوچیِ این دهر، منم خالقِ خویش»

این دقیقاً نقطهٔ مقابل پرسش مولاناست. مولانا در پی کشف معنای ازپیش‌موجود است، اما آگرشاه می‌گوید اگر جهان معنای ذاتی و غایت ازپیش‌تعیین‌شده‌ای ندارد، خود انسان باید معنا را بسازد.

از این نظر، پاسخ آگرشاه بیشتر به اندیشهٔ اگزیستانسیالیستی نزدیک است: انسان ابتدا وجود دارد و سپس با انتخاب‌ها و ارادهٔ خود، هویت و معنای زندگی‌اش را می‌سازد.

حتی مصرع پایانی:

> «در خود نفسی هستم و رایی آمده‌ام»

می‌تواند چنین برداشت شود که آگرشاه به جای جست‌وجوی «وطن» در بیرون از خویش، خودآگاهی و ارادهٔ فردی را نقطهٔ آغاز می‌گیرد.

بنابراین اگر این دو رباعی را مانند یک گفت‌وگوی فلسفی بخوانیم:

مولانا:

«من از کجا آمده‌ام و به کجا می‌روم؟ معنای آمدنم چیست؟»

آگرشاه:

«شاید هیچ مبدأ و مقصد ازپیش‌نوشته‌ای وجود نداشته باشد؛ پس خودت معنایت را بیافرین.»

و همین تضاد است که پاسخ آگرشاه را جالب می‌کند: مولانا در پی کشف معناست؛ آگرشاه در پی آفرینش معنا.

مولانا
۱
۰
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید