ویرگول
ورودثبت نام
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
خواندن ۴ دقیقه·۲۳ روز پیش

سلطان یاووز سلیم: فیلسوف‌شاه افلاطونی و مارکوس اورلیوسِ جهان اسلام

«با رخصت از پیشگاهِ خرد و به رسمِ امانت، باید سخنی تلخ بر زبان آورم؛

فلسفه‌ی من، این راهی که من می‌روم، اندیشه‌ای‌ست که دل‌ها را می‌آزارد و غمگین می‌کند؛

چرا که من حقیقت را بی‌پروا عریان می‌کنم و حقیقت، همچون شربتِ مرگ، تلخ و جان‌سوز است.

امّا این مردمِ خواب‌زده و ظاهرپرست، تابِ دیدنِ رویِ حقیقت را ندارند؛

آنان ترجیح می‌دهند در سرابِ پندار بمانند،

و به خویش بباورانند که هر چه در این کارگاهِ هستی آفریده شده، سراسر نیکوست و عیبی ندارد!

بسیار خوب... اگر چنین است،

بروید به آستانِ کشیشان و صوفیانِ زراندوز پناه ببرید،

جامِ غفلت بنوشید و فیلسوفانِ حقیقت‌جو را به حالِ خویش رها کنید...

ما را با خوش‌باوریِ خلق چه‌کار؟»

« سلطان یاووز سلیم »

«دلم پر می‌کشد و هوایِ دیگر دارد؛

دلم می‌خواهد ما بچه‌های این خاکِ پاکِ ایران،

با کودکانِ دیارِ هند، بل‌که با تمامیِ طفلانِ این پهنه‌ی واسعِ آسیا...

نه! برای چه مرز بکشیم و بچه‌ها را از یکدیگر جدا کنیم؟

اصلاً بیایید تا دستِ تمنا در دستِ تمامِ بچه‌های روی زمین بگذاریم،

حلقه زنیم و در این دنیایِ خیال‌انگیزِ رنگارنگ، به رقص و پایکوبی برخریم؛

و از صمیمِ جان، این واژه‌های اصیل و مشترک را با یک صدا فریاد کنیم:

«دنیا... زندگی... دوست... محبت!»

تا از بانگِ این پاک‌دلان، دیوارِ کینه‌ها فروریزد و عالم از عطرِ اتحاد گلستان شود...

کودکی، معراجِ بی‌مرگِ آدمیت است.»

« سلطان یاووز سلیم »

«من آن کس را که دوست می‌داشتم، آن عزیزِ جان را، به دستِ تقدیر سپردم و رها کردم؛

نه از آن روی که ناتوان باشم؛

که من به عیان، آدمِ ساختن‌ام، مردِ ادامه‌ام و بارِ سنگینِ زمانه را به دندان می‌کشم.

امّا... شرطی‌ست و دردی‌ست سهمگین‌تر از فراق؛

اگر قرار باشد تمامِ عمر، نفس‌زنان در پیِ این باشم

که با هر زحمت و تلاشی به این و آن ثابت کنم «من نیز هستم، مرا ببینید و وجودم را باور کنید!»

به خدا سوگند که آن بساط را درهم می‌پیچم،

و ترجیح می‌دهم در گوشه‌ی فراموشی گم شوم، بی‌نام‌ومشان، بی‌نشان و خاموش بمانم...

وجود به زور، عینِ عدم است؛

گمنامی، تاجِ سرافرازیِ جانِ خسته است.»

« سلطان یاووز سلیم »

«چون بر سرِ راهِ خویش، انسانِ فرولغزیده‌ای دیدی که در باتلاقِ روزگار دست‌وپا می‌زند،

دستِ کرم و مروت به سویش پیش ببرید تا او را از این خاکِ محنت بالا کشید؛

و اگر دیدید که کار از کار گذشته و امیدی به نجاتِ جانش نیست،

زنهار تا لب به طعنه نگشایید،

بلکه در سوگِ بیچارگی‌اش زارزار و به تلخی اشک بریزید.

به غلتیدنِ او بر خاک مخندید و بلاهتِ روزگار را به رخ نکشید؛

او را دوست بدارید، با تمامِ زخم‌ها و کاستی‌هایش.

و در آینه‌ی وجودِ تیره‌اش، رخسارِ خود را به تماشا بنشینید؛

چرا که او تویی و تو اویی.

پس بر او همان‌گونه داوری کنید و حکم برانید،

که اگر روزی خود در آن ورطه افتادید، بر خویشتن حکم می‌کردید...

رحم بر افتاده، رحم بر جانِ خویش است.»

« سلطان یاووز سلیم »

«بسی به که در دوزخِ خویش، فرمان‌روا و میرِ میدان باشم،

تا آنکه در آسمانِ بندگی، سر بر آستانِ اطاعت بسایم.

آیا این همان خاک است؟ این همان اقلیمِ غربت و تاریکی‌ست؟

آن فرشته‌ی هبوط‌کرده، بال‌شکسته اما سرفراز، چشم در تاریکی گشود و ندایِ عصیان سر داد:

"آیا این همان جایگاهی‌ست که تقدیر است جایگزینِ آن آسمانِ بی‌کرانه سازیم؟

این تاریکیِ اندوه‌بار و سنگین، به جای آن نورِ مدهش و مطلق؟

اکنون که آن قادرِ مطلق هرآنچه را که خواست بر مسندِ عدالت نشاند،

زنهار که دورترین فاصله از او، عینِ سلامت و بهترینِ اقلیم‌هاست!

کسی که خردِ بیدار و نیرویِ بازویش او را با هم‌رتبگان برابر ساخته،

دیگر سرِ فرود آوردن ندارد.

خداحافظ ای دشت‌های مسرّت، ای فردوسی که شادیِ جاودانت اررزانیِ مطیعان باد!

سلام بر هول‌ها! سلام بر این جهانِ دوزخی و مستانه!

و تو، ای ژرف‌ترین دوزخ، ای ذهنِ ناآرامی که مکان و زمان را یارایِ تغییرِ تو نیست؛

ذهنِ آدمی را عالمِ خویش است؛

ذهن می‌تواند از اعماقِ دوزخ، بهشتی بآفریند،

و از دلِ بهشت، دوزخی سوزان بسازد.

چه تفاوت کند که جا و مقامِ من کجاست،

اگر من همان که بودم باشم،

و گوهرِ جانم در برابرِ آن قادرِ رعدآفرین سر خم نکند و کم نیابد؟

حداقل در این اقلیمِ تاریک، ما آزاد خواهیم زیست؛

اینجا از حسادتِ آن بالا‌نشینان تهی‌ست،

و ما را از این گوشه‌ی تنهایی بیرون نخواهد راند.

اینجا می‌توانیم به امن و امان فرمان برانیم،

و پادشاهی و فرمان‌روایی، حتی در دلِ این جهنم، ارزشِ بلندپروازی دارد؛

آری؛ بهتر است در دوزخ فرمان برانیم تا در آسمان، بنده‌ی مطیع بمانیم.

اما شگفتا... چرا دوستانِ وفادارِ ما، این هم‌سفران و هم‌پیالگانِ جامِ شکست،

چنین در حوضِ غفلت و فراموشی خیره مانده‌اند و بی‌حرکت آرمیده‌اند؟

چرا سهمِ خود را در این خانه‌ی شوم با ما قسمت نمی‌کنند؟

چرا بیدار نمی‌شوند تا بار دیگر با ساز و برگِ گردآمده،

بنگرند که چه چیزی را هنوز می‌توان از آسمان بازپس ستید،

یا در این دوزخ، چه چیزِ دیگری برای از دست رفتن باقی مانده است؟

برخیزید... عصیان، میراثِ آزادگان است."»

« سلطان یاووز سلیم »

«چگونه سرِ قلم بجنبانم و از جوششِ حیات و ترانه‌ی زندگی سخن گویم؟

هنگامی که این ساحتِ تاریک، سراسر پر از سایه‌ی مه‌آلودِ مرگ است؛

مرگ، نه در نقطه‌ای دور، که تنیده در تاروپودِ لحظه‌لحظه‌ی این تنِ خسته،

چنان در اطرافِ من خیمه زده و سایه گسترانیده است

که دیگر گنجایش و مجالی برای از زندگی سرودن نمانده است.

قلم در میانه‌ی این هجومِ خاموشی می‌خشکد؛

آنجا که مرگ با همه‌ی عظمتش نفس می‌کشد،

زندگی حسی‌ست رنگ‌پریده و فراموش‌شده...

قلم‌فرسایی در بزمِ مرگ، جز ناله‌ای بر مزارِ آرزوها نیست.»

« سلطان یاووز سلیم »

ادبیاتفلسفهشعرعرفان
۱
۰
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید