ویرگول
ورودثبت نام
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
خواندن ۷ دقیقه·۴ ماه پیش

سلطان یاووز سلیم: فیلسوف‌شاه افلاطونی و مارکوس اورلیوسِ جهان اسلام

​ای آن‌که در طراوتِ حُسن‌ات، جهان کم است

دستِ کرم به سویِ گدایان، مُکرّم است

​خورشیدِ صبح، محوِ رخ‌ات گشته در سحر

جامِ جهان‌نما که به کف، عینِ عالم است

​ای مظهرِ هدایت و رحمت برایِ خلق

دادِِِِ زمانه دستِ تو، در اوجِ این دَم است

​شوری به پا نمودی و غوغایِ صد قیام

چشمه‌ت پُر از شراب و، به جوشش زِ خُم‌ات غم است

​سر برنتابد آن‌که هوادارِ کویِ توست

بندِ قلاده‌ات به گردنِ ما، عینِ مَرهم است

​خیز ای دلا! که بانگِ صبوحی دهی به خلق

گرچه به بندِ مستی و، از پا فکنده هم است

​هر بامداد، یادِ تو در ذهنِ خسته‌ام

آن فتنه‌ای که عقل و خرد را، چه درهم است

​هم ساقیِ بهار و، هم آن شربتِ حیات

هم آتشِ کبابی و، هم باده‌یِ خَم است

​اسبِ طریقت‌ات تو، سواره کُند تو را

هرچند در پیاده‌روی، پایِ تو محکم است

​ذره به ذره‌یِ عالم، به سویت در نظر

مونسِ هر چه هست، از نر و از ماده، مُرهم است

​بگذر زِ بندِ خرقه و، این سجاده‌یِ ریا

تا تن زِ تن بشویی و، جانت بر آن یَم است

​لب بند و باده نوش، در این خلوتِ سکوت

کز نطقِ پوچ، ناطقِ جان، در ماتم است

​سلیمی، دستِ مستِ مرا گیر و، ره نما

سویِ بزمِ خویش، که شاهِ ره و جاده، خَم است

« سلطان یاووز سلیم »


سن‌سن باهاردا ان گؤزل گُل، ای نگاریم

بو عطرین‌له مست‌دیر، عقل و قراریم

​گؤزون‌دن لاله-زار اولدو بو کؤنلوم

او شوخِ نازنین، سن‌سن باهاریم

​مئیِ عشقین‌له مستانه باخیش‌لار

خمار ائیلر منی، ای شهریاریم

​لبی‌ن لعلِ بدخشان‌دیر، حیات‌دیر

بو جانیم‌دیر فدا، ای اعتباریم

​او گیسون‌دن کؤنول پیچ و تاب ایچره

سن‌سن بو یول‌دا صبر و انظاریم

​فراقین یوسفِ کنعان‌دیر، حیف‌ا

سلیم، سن‌سن بو غم‌ده غم‌گساریم

« سلطان یاووز سلیم »


گلیب‌سن، جان فدا ائتدیم، دایان، گئتمه، امان، سؤیلر

بو هجران‌دان جانیم چیخدی، دایان، گئتمه، عیان سؤیلر

​گؤزوم یول‌دا، قالیب‌دیر، ای مه‌ِ انور، گل ای دل‌بر

باشیم قویام کؤکسونه، گل، دایان، گئتمه، روان سؤیلر

​بو حیران کؤنلومون، ای جان، نظر قیل حالینا هر دم

او گؤزلر، مَست‌ ائدیر، گل، دایان، گئتمه، فغان سؤیلر

​اؤپوش‌دور آرزوم، ای گول، او خندان لعلِ لب‌لرده

بو سئودا، جان‌گیره‌م‌دیر، گل، دایان، گئتمه، بیان سؤیلر

​سنسن قلبیم‌ده سلطان، حُکم ائیله، مَن‌دیر فرمان‌بر

اطاعت‌دیر یولوم، گل، دایان، گئتمه، جِنان سؤیلر

​کویرِ تشنه‌یم، ای ابرِ رحمت، یاغ، بو جانیم‌دیر

بو تشنه‌، محتاجِ باران‌دیر، دایان، گئتمه، یانان سؤیلر

​گولوش‌لر آرتین‌دا، غم‌لر، نهان‌دیر، ای عزیزِ جان!

جانین‌دیر عزیزِ حق، سلیمی، دایان، گئتمه، رَوان سؤیلر

« سلطان یاووز سلیم »


​گلیب‌سن جانِ جانان، ایندی اما، نیچون؟ ای جان

یِخیلمیش‌دیر بو جان، یوخدور طاقتیم، نیچون؟ ای جان

​او نُوش‌دارو، او رستم، سهراب‌دان سونرا گلیب‌دیر

او سنگ‌دل، او بی‌مهریم، نیچون‌دور ایندی، نیچون؟ ای جان

​نه مهلت وار، نه فردا، بیز بو گون‌ده میهمان‌دیر

بو عُمرِ کوته، اول‌موش‌دور بیزه فانی، نیچون؟ ای جان

​جوانی‌م‌له وئردیم نازین‌ا، ایندی جوان‌لار

بو پیری، بو خزان‌دان، ناز ائدرکن، نیچون؟ ای جان

​سنی فرهادِ شیدا، او شیرین‌لبلر‌له گؤردوم

جوابین‌دا او تلخی‌لر، بو نیسگیل‌دیر، نیچون؟ ای جان

​فلک‌لر، بیز مشتاق‌لاری، داغیتدی، حیف‌ا عالم

داغیلماز‌می بو عالم، بو فاجعه‌دیر، نیچون؟ ای جان

​بو راهِ قیامت‌دیر، سلیم، بو یول‌دا بیر حبیب‌سیز

گئدیرسن، بو سفر‌دیر، عجب‌دیر، نیچون؟ ای جان

« سلطان یاووز سلیم »


​عشق آن باشد که هر دم، در پیِ زنجیرِ توست

نامِ تو بر لوحِ جان‌ام، در گروِ تفسیرِ توست

​عشق یعنی دیدنِِِِ آن چشمِ پُر‌مهرِ تو را

در دلِ آن دیده بنگر، حکمِ تقدیرِ توست

​در تعلل می‌کنی، ای جان! برایِ قتلِ من

چون تپش‌هایِ دلِ من، ذکرِ تکبیرِ توست

​خوابِ من آغشته در ابهامِ بیداری شده

چشمِ من در بست و باز‌اش، ماتِ تصویرِ توست

​منطقِ یونان و استدلالِ خشکِ آن‌سویِ باد

احترام‌ام هر نفس، وابسته بر تحقیرِ توست

​آواره‌یِ کویت، سلیم، در این بازارِ عشق

عمرِ من در هر نَفَس، مُحتاجِ زنجیرِ توست

« سلطان یاووز سلیم »


​از کنارم بی‌تفاوت، رد مشو ای مه‌لقا

یک دمی بنشین و حالِ زارِ این دل را بخوان

​روز و شب کارم نشستن بر سرِ راهِ تو شد

رهگذر گشتی به چشم‌ام، قدرِ این لحظه بدان

​هر قدم کز سنگفرشِ این گذر برمی‌نهی

آتشی در سینه افروزد، تو آتش در فشان

​سر به زیر و سرد و ساکت، در کمینِ یک نظر

تا که چشمانِ تو چرخد، ناگهان بر من عیان

​لحظه‌ای درنگ‌ات، بازآرد بهارِ غنچه را

گل بریزد از لب‌ات بر رویِ این جانِ نوان

​با کلامی از تو، این جانِ خسته می‌گیرد حیات

حرفی از لعل‌ات بزن، ای یارِ شیرین‌نطق‌ِ آن

​می‌خرامی همچو طاووسی و، آهِ سردِ من

می‌رود تا ورایِ چرخ و سویِ کهکشان

​ماهِ من! آهسته تر بگذر از این کویِ دلم

پای بر این خاک نِه، نگذار رو سویِ آسمان

​در زیرِ پای‌ات سلیما بنگر آن افتاده را

از کنارم بی‌تفاوت، رد مشو ای جانِ جان

« سلطان یاووز سلیم »


​گل، ای جان، بیر گولوِش‌له دردِ هجرانی مداوا قیل

بساطِ مِهرِ پاکی، کؤنلومون ایچره هویدا قیل

​او گؤزلر‌دن یول آچ، ای مَه، بو آواره پریشان‌ام

باخیش‌لارین‌لا ای جان، عالمی عالم‌ده زیبا قیل

​دوشوب‌دور حالیم، ای یار، هامی‌دان اوزاق‌ام، تنها

بو عُمرون باقی‌سین‌دا، سن منی جمع‌دن رها قیل

​دئگیل یانیم‌دا‌سان، توت ال‌لریمی، ای مه‌ِ رخشنده

اؤزوم‌دن گم‌اولوب‌دور جان، منی بیر لحظه پیدا قیل

​سَس‌له‌م، جان‌ وئر‌م هر دم، باخیش‌لارین‌لا جان‌گیر‌ام

بو عشقین عالمین‌ده، منی باز سَن‌له رسوا قیل

​بو وانفسایِ عالم‌ده، بو مست‌لیک، می-یِ نابدیر

مِی‌سیز، سلیمی، ای لیلی، بو کؤنلوم، مستِ شیدا قیل

​بو شب‌لر، بیر نفس‌له، صبحه دؤندر بو قاران‌لیغی

بو سیاه دونیامی، سن، بو نفس‌له، غرقِ فردا قیل

« سلطان یاووز سلیم »


​ای‌ که در بحرِ تفکّر، گوهری کَاندر مَکُن

خلوتِ دل را به نورِ بی‌بصَر، روشن مَکُن

​عقلِ کل، آن پادشاهِ مُلکِ جانِ بی‌قرار

بی‌حضورِ فکرِ روشن، مُلکِ خود مسکن مَکُن

​اندیشه، آن خورشیدِ تابانِ شبِ تاریکِ ماست

جانِ خود را دور از این انوارِ عالم‌افکن مَکُن

​فکرِ حق‌بین، تیغِ برّان در کفِ صاحب‌دلان

جز به ذکرِ حق، تو این شمشیر را جوشن مَکُن

​خاکِ غفلت بر سرِ دیهیمِ دانش می‌نشان

سلطنت جز در پیِ اندیشه، اندر تَن مَکُن

​چون سلیمی دیده بگشا بر حقایق، دم‌به‌دم

فکرِ پوچِ خلق را، زادِ ره و مأمن مَکُن

« سلطان یاووز سلیم »


ای که نورِ طلعتِ تو، عالم‌آرا کرده‌ام

مستِ آن چشمم که از وی، عشق پیدا کرده‌ام

​رخصتی ده تا به بویِ گلشنِ وصلت رسم

زانکه دردِ اشتیاقَت، بی‌شکیبا کرده‌ام

​آن دو چشمِ فتنه، محرومم مکن از دیدنش

کز غمش صد قصّه در مجنون و لیلا کرده‌ام

​جرعه‌ای از لعلِ شکربارِ خود بر جان فشان

کآنچنان نوشیدنش، در دل هویدا کرده‌ام

​تیرِ مژگانت نهان بر سینه بنشسته چنین

زان سبب در دامِ عشقت، جایِ مأوا کرده‌ام

​همچو نِی از بندبندم، ناله‌ها خیزد مدام

استخوان سوده، در این ره جانِ خود را کرده‌ام

​عشقِ تو شیرین‌تراز شیرین و فرهاد است و بس

دستِ خود بر دامنِ آن یارِ رعنا کرده‌ام

​تب‌زده در آتشِ سوزانِ عشقت سوختم

این حیاتِ جاودان را، وقفِ سودا کرده‌ام

​گردِ شمعِ رویِ تو پروانه-وش رقصان شدم

دودمانم رفت و من، خود را به یغما کرده‌ام

​سلیمی خونِ دل، شد بر درت آبِ وضو

من که جز کویِ تو، درِ دگر نه پیدا کرده‌ام

« سلطان یاووز سلیم »


​از این قومِ دگر‌رنگ و از این دوران، گریزانم

زِ خصمِ در لباسِ دوست، لرزان و هراسانم

​به ظاهر یار و در باطن، خریدارِ متاعِ ما

از آن سستی که می‌فروشد ارزان، در هراسانم

​چو در جایی رسد نادان، شود مستِ غرورِ خود

از این دون‌همتانِ بی‌خرد، در رنج و حیرانم

​هر آن کو خفته در خلوت، ولی بر پرده می‌تازد

زِ عصیانِ نهان و صورتِ عریان، گریزانم

​کسی کو سرکِشَد دائم به کارِ این و آن، بی‌جا

زِ جولانِ چنین مردِ نقیص‌افسان، گریزانم

​دبستان و دغل‌بازی، حکایت‌هایِ دیرین است

زِ هر چوپان‌صفت در مسلکِ کتمان، هراسانم

​نمی‌زیبد مروت بر تنِ مردانِ بی‌مردی

از این نامردمان در مُلکِ جان، در رنج و نالانم

​از نامردانِ این زمانه سلیم سخت بیزار است

که من از فتنهٔ این ناکسان، پیوسته لرزانم

« سلطان یاووز سلیم »


​بلبل‌ایدیم، ره-یِ عشقه دوشوب اولدوم زبون

خس‌ه اولدو عشقیم، بو غلط‌دیر، بو حَزین‌دیر بو فسون

​خس‌ه گُل دئدیم، اؤزگه گُله خس دئدی، نادان‌لیق‌دیر

عقلِ ناقص، بو قاران‌لیق، دؤنوب‌دور، ائیلر جنون

​شاهینِ بختیم، بلند پرواز ائدر، کرکس دئییل

لاشه ایچره، بو گؤزوم، گؤرمه‌دی بیر ذره سکون

​رهبرِ گمراهِ اولان، منزله هرگز یئتمز

گرچه بانگِ جرس آلار، اولماز دئییل، اولماز فزون

​نسبتِ سیمرغ و مگس، عالمِ جولان‌دا عیان

حُرمتِ میخانه‌ده، هوس‌ه اولماز هیچ‌بیر قشون

​آبِ کرج‌ده صفا یوخ، آرزوم آرازین سویودور

یادِ یاران، قفس‌ده اسیره، اولار بیر دَیرِ خون

​غم‌خوارین‌دیر شبِ تنهایی، سلیم، گؤز یاشین

بو غم‌دن قورتارار سنی، ائیلر بو جانی مَوزون

« سلطان یاووز سلیم »


آدمی در بندِ اندوه، چون نهان گردد دمی

در هوایِ بی‌کسی، باران‌فشان گردد غمی

​روزگارِ تیره‌بختان چون خزان گردد به جان

فصلِ گل‌افشانِ آنان، در زمستان ماتمی

​گر زِ داغِ قدِ رعنایی به بند افتد دلی

خلوتِ جانش به زندان، در پیِ آن درهمی

​آن دو نرگس‌مستِ او چون خیره گردد بر رقیب

جانِ مسکینِ پریشان، در پی‌اش گردد کمی

​زورقِ بشکستهٔ دل در یمِ پرشور و شین

غرقِ طوفان گشت و گم شد در میانِ مبهمی

​گرچه داغِ لعلِ جانان کهنه شد بر سینه، باز

مرهمی آید که سازد عاقبت، آن مرهمی

​دل به دریا زد سلیم، از بانگِ نای و ناله‌ها

در میانِ نیستان، جوید چنان راهِ کمی

​عطرِ زلفش چون بپیچد در مسیرِ دیده‌ها

اشکِ شوقی بر رخ آمد، غرقِ بارانِ یمی

​بغضِ دیرین در گلو ماند و به شب فریاد شد

از جفایِ بی‌مهری، جان شده چون ماتمی

​رفتی و از بی‌وفایی‌ها، حکایت‌ها بماند

سوزِ این هجرانِ ممتد، بر دلِ ما سلیمیا

« سلطان یاووز سلیم »


​ای نگاریم، نامِ پاکین، عالمِ جان‌دا بویوک

گؤزدن اولدوم، سِندی شیشم، عمریم اولدو دؤنه-دؤک

​اؤلوم‌دیر چاره، دئدیم، بو غصّه‌نین درمانینا

وصلین اولمازسا، اؤلوم ده، دردِ هجران‌دان بویوک

​اؤزگه‌م اولدو سن، من اولدوم، سن ده سن‌دیر، ای عزیز

عالمین حِی‌رتی‌دیر بو، بیزده‌دیر بو رسم و کؤک

​دوست و دشمن، هر که دَردیم، دینله‌دی، عاشق اولوب

بو نِگارین جلوه‌سی‌دیر، هر گؤز‌ه اولدو کؤل‌ک

​او گؤز‌لر‌کی، سلیمی، رویون گؤردو، خوابِ غفلت‌ده

بعدِ اول، گؤزلر‌ه باخماز، اولدو بو چشمه‌م کؤنک

« سلطان یاووز سلیم »

ادبیاتفلسفهشعرعرفان
۳
۰
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید