ویرگول
ورودثبت نام
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
خواندن ۱۸ دقیقه·۲۵ روز پیش

سلطان یاووز سلیم: فیلسوف‌شاه افلاطونی و مارکوس اورلیوسِ جهان اسلام

​«ای آن‌که رفتنت خانه‌ی دل را به وادیِ هجران سپرد!

چندان در این راهِ بی‌پایان به انتظارت نشستم و دیده‌ام بر در دوختم

که گرمایِ آن پیاله چای در دستِ سردِ انتظار یخ بست و از جوشش بازماند.

گل‌های رنگارنگِ باغچه‌ی امید، از بی‌مهریِ فصلِ دوری، یک‌سر سر در گریبانِ پژمردگی فرو بردند

و از آن همه‌ی سرسبزی و آبِ زندگانی که در جویبارِ چشم جاری بود،

جز سیاهیِ شب و تاریکیِ مطلق بر این کاشانه‌ی ویران باقی نماند.

زمان در این دوری آب شد، رنگ‌ها خاکستر گشتند و جانِ منتظر در چاهِ هجران ماند؛

اما تو بازنگشتی تا ببینی که از باغِ وصل، جز سکوت و تاریکی نشانی نمانده است...»

« سلطان یاووز سلیم »

​«ای جان و جهانِ من! دلم می‌خواست با قلمِ مهر برایم بنویسی که "آبی بمان"؛

حتی اگر آن هنگام، بغضِ سنگینِ زمانه شبیه به طنابِ داری گلویم را می‌فشرد و جانم را می‌گرفت،

اما افسوس که چندان در این وادیِ بی‌کرانه‌ی انتظار به راهِ تو چشم دوختم

که گرمای آن پیاله‌ی چای در دستِ سردِ فراق یخ بست و از جوشش بازماند.

گل‌های لطیفِ باغچه‌ی امید، از بی‌رحمیِ فصلِ دوری، یک‌سر سر در گریبانِ پژمردگی فرو بردند

و از آن همه‌ی رنگِ آبیِ آسمان و زلالیِ زندگی که در جان جاری بود،

جز شبستانِ تاریکی و ظلمتِ مطلق بر این کاشانه‌ی ویران باقی نماند؛

تو رفتی و در این انتظارِ فرساینده، آبِ حیاتِ ما نیز در کویرِ دوری خشکید...»

« سلطان یاووز سلیم »

«او در این کورانِ غم، به دنبالِ بهانه‌ای کوچک و روزنی از حیات بود؛

شاید تا از سنگینیِ اندوهِ فراق و ترسِ خفتن در تاریکیِ خاموشِ گور، پناهی جوید.

بهانه‌اش نه تاجِ تخت بود و نه گنجِ جهان،

بلکه دل‌خوش به نشانه‌ای بود؛ به کاغذی پُر از مهر و نامه‌ای از یار،

به گرمایِ استکانِ چایی در آن دستانِ یخ‌زده،

و شاید به چند بوسه‌ی مُعجزه، که بر زخم و شکستگیِ آن ابرویِ دردمند بنشیند

و روحِ پژمرده‌اش را بار دیگر به زندگانی بازگرداند؛

که گاهی همین مرهم‌های کوچک، سپاهِ انبوهِ مرگ را از دلِ انسان فراری می‌دهد...»

« سلطان یاووز سلیم »

​«ای جانِ دردمند و مسافرِ این دشتِ بی‌برگ‌وبار! روی به من کن و با خطی از حقیقت بنویس که سرشتِ این روزگار همین است و بس؛

شاید روزی از تکرارِ این نقش‌های ملال‌آورِ ابرها بر بومِ سفیدِ آسمان چنان به ستوه آیی که جانت به لب رسد،

و شاید چنان در چاهِ هجران و غربتِ تنهایی فرو افتی که گویی تمامِ آدمیان از روی زمین رخت بربسته‌اند

و نسلِ انسان منقرض گشته است؛ تا تو بمانی و یکتاییِ خویش در این کویرِ بی‌سروصدا.

اما در این ستیغِ تنهایی نیز، چشمِ دل بگشا و ببین که رسمِ دنیا همین دردِ شیرین و بیداریِ غریب است...»

« سلطان یاووز سلیم »

«چنان خستگیِ این روزگارِ سنگین بر شانه‌هایم نشسته که دیگر یارایِ قدم برداشتن ندارم؛

و در این کورانِ درد، هیچ مَنزلتی آرامش‌بخش‌تر از این نیست

که همین حالا در یک گورِ خاموش و خالی دراز بکشم

و خاکِ سرد بر تنِ خسته‌ام بریزند تا از این غوغای بی‌سرانجام آسوده شوم.

بنگر و به چشمِ دل ببین؛

رنج‌ها در این جهان فانی هرگز به پایان نمی‌رسند و مرگِ یک غصه، آغازِ ماتمی دیگر است؛

غم‌ها رنگِ مرهم به خود نمی‌گیرند، بلکه در درازنایِ زمان کش می‌آیند

و روح را در کشاکشِ این فراقِ بی‌پایان، قطره‌قطره آب می‌کنند...»

« سلطان یاووز سلیم »

​«در آن هنگام که طوفانِ قیامتِ تو برپا شد و زمین و زمان در هم پیچید،

از این منِ خاکی، خاکستری بیش نماندی؛ و چیزِ زیادی از وجودم بر جای نگذشت.

اما شگفتا از این جانِ بی‌رمق! که همین حالا نیز، تنها و تنها به امیدِ چشیدنِ آن بوسه بر لبانِ سُرخِ توست که نفس می‌کشد و زنده مانده است.

اکنون در گوشه‌ای از این ویرانه‌ی دهر نشسته‌ام و چشم به راهِ قدم‌های توأم؛

تا بیایی، ردای کهنسالی و فرسودگی را از این تنِ خسته به در آوری،

و در گوشِ جانم زمزمه کنی که ای عاشقِ بی‌قرار،

بدان و آگاه باش که من و این آتشِ عشقِ من، از تمامِ اندوه‌های این جهان نیز وفادارتر هستیم؛

و مرگ و زمان را هرگز یارایِ شکستنِ عهدِ ما نخواهد بود...»

« سلطان یاووز سلیم »

​«تو مرا مژده می‌دهی که: "صبر کن؛ چون چرخِ زمان بگردد و ایام سپری شود، زخم‌های جانت التیام یابد و کاملاً خوب خواهی شد!"

اما ای بی‌خبر از آتشِ درون! ترا به خدا مرا پاسخ ده و بگو:

آدمی تا روزگارِ گذشتنِ این زمان و رسیدنِ آن مرهم، چگونه در این کویرِ نحوست و اندوه‌های جان‌کاه تاب بیاورد؟

وقتی رگ‌رگِ تن از سوزِ هجران درهم می‌شکند،

چگونه می‌توان به انتظارِ فردایی نشست که امروزِ خسته‌اش را سگی و سیاهی می‌بلعد؟

مرهم اگر پس از مرگِ بیمار برسد، طبابت را چه سود؟

به من بیاموز که در این فاصله‌ی میانِ زخم تا التیام، با این جانِ لرزان و بی‌قرار چه باید کرد...»

« سلطان یاووز سلیم »

​«ایران‌دُختِ دردآشنا! ای دخترِ این خاکِ تفتیده و ستم‌دیده! تو خود جگرخسته‌ای و از تیغِ روزگار جراحت‌برداشته،

و مائیم که در این بوم و بر، خشت به خشت بر خاکت زیسته‌ایم؛

امّا ببین که حالِ ما نیز در این ماتمکده چون تو تباه است:

طوفانِ بلا خیمه زده، سرمایِ نومیدی جان‌ها را درنوردیده

و تمامیِ کشتی‌های امیدِ ما در این دریایِ بی‌پایان، در گل نشسته و راهِ پس‌وپیش گم کرده‌اند.

تو از درون می‌سوزی و ما از برون؛

همه در این کشتیِ شکسته، هم‌سرنوشت و هم‌آوازیم؛

کشتی‌بان رفت و بادبان‌ها درید و از این پهنه‌ی طوفان‌زده، جز حسرت و خاکسترِ باقی‌مانده نشانی نماند...»

« سلطان یاووز سلیم »

«نیک مدانیم که ذاتِ رنج، کیمیایِ جان است و آدمیزاد را از خامی به پختگی می‌آورد؛

چنان‌که پولاد در کوره‌ی بلا آبدیده شود و گوهرِ وجود از ناخالصی پاک گردد.

رنج است که قدومِ جان را بالا می‌برد و قامتِ روح را به اوجِ آسمانِ معرفت می‌رساند.

اما هان! ای یارِ دردآشنا! حکایتِ این‌بارِ من حکایتِ دیگری‌ست؛

این رنجی که چون باری گران بر تارکِ قلبم نشست، نه تنها مرا به اوج نبرد،

که با سنگینیِ بی‌حدّه‌اش، مرا در اعماقِ تیره‌ی اندوه زنده به گور کرد و در خاکِ نومیدی دفن نمود؛

گاهی بارِ آتش چنان سنگین شود که پرنده‌ی جان را پیش از پریدن در خاکستر فرو ببرد...»

« سلطان یاووز سلیم »

«هیچ‌چیز دگر در این روزگار بر منوالِ سابق نیست؛

بنیادِ جهان از هم گسسته و رنگِ صفا از چهره‌ی ایام پریده است.

نشستن و برخاستن با این مردمانِ ظاهربین و سنگ‌دل، چونان خاری‌ست که پیوسته در چشمِ جان می‌خلد و قلبم را از درد می‌رنجاند.

اما شگفتیِ این رنج در آن است که در میانِ این غوغا، دردمند و بی‌صدا می‌سوزم؛

بی‌آن‌که چشمِ هیچ بیدارری ببیند و بی‌آن‌که کسی از این ماتمِ پنهان باخبر شود،

قطره‌قطره آب می‌شوم و در سکوتِ این فراق، پیر و فرسوده می‌گردم...»

« سلطان یاووز سلیم »

«واقعیتِ تلخِ این سرایِ فانی همین است و بس؛

که اگر او نیز از این آستان کوچ کند—چنان‌که پیش از او دیگر عزیزان رفتند و دل به خاک سپردند—

من باز هم از رویِ عادتِ تن زنده خواهم ماند و نفسِ عمیق در این سینه‌ی خون‌گرفته جریان خواهد داشت.

اما آگاه باش و نیک بنگر:

این‌گونه زنده ماندن و تنفس در غیابِ خورشیدِ رخسارش،

خویشتن را به دستِ خویش کشتن است؛

و این حیاتِ تهی و بی‌روح، دردناک‌ترین و در عین حال،

مقدس‌ترین و شیرین‌ترین مرگی‌ست که این جانِ خسته برای خویش برمی‌گزیند؛

مردن در حیات و سوختن در سکوت، زیباترین تمنای این دلِ به گل‌نشسته است...»

« سلطان یاووز سلیم »

«مدتی‌ست که در سرایِ سینه، میلی غریب به نامرئی شدن و محو گشتن جوانه زده است؛

شاید تا از این حصارِ تن و قفسِ دیدگانِ اغیار بگریزم.

اگر تقدیر یاری نکرد و این کالبدِ خاکی در دیدرسِ روزگار باقی ماند و ناپدید نشد،

حداقل چاره‌ای جویم تا این داغِ سهمگین و شعله‌وری که بر دل نشسته است را

از چشمِ خودِ خویش نیز پنهان کنم؛

تا خود نیز این سوختنِ پنهان را نبینم و از تماشایِ جراحتِ خویش، بار دیگر جان نسوزانم...

چه سود از دیدنِ دردی که دوا نشود؟ گاهی نامرئی شدن، پناهگاهِ آخرِ عاشقانِ دل‌شکسته است.»

« سلطان یاووز سلیم »

«در اعماقِ این اقیانوسِ تاریک و خوفناک،

جایی که نور از یادِ امواج رفته و سایه‌ی مرگ بر آب‌ها سنگینی می‌کند،

نهنگی تنها در میانِ تیرگی‌ها سر در گریبانِ تفکر فرو برده است؛

در این وادیِ بی‌سرانجام، ماهی‌های گوشت‌خوار و طمع‌کار از هر سو خیمه زده‌اند تا پاره‌ای از جان بربایند،

اما شگفتا از این پهنه‌ی آب‌!

نه تنها این نهنگِ خسته و نه تنها آن ماهیانِ حریص،

بلکه سرتاسرِ این دریایِ بزرگ و فسرده، از بس که بارِ ماتم کشیده،

یک‌سر بویِ خون و غم و هجران می‌دهد؛

آب نیز در این ماتمکده، از دردِ درونِ این نهنگِ غریب، شور و گریه‌آلود گشته است...»

« سلطان یاووز سلیم »

«من از آن رفتن‌هایی که بویِ بازگشت و امیدِ خام می‌دهند، سخت بیزارم؛

چرا که آمدنِ پس از رفتن، زخمِ کهنه را تازه می‌کند و جراحتِ دل را التیام نمی‌بخشد.

اگر بارِ سفر بستی و عزمِ هجران کردی، دگر بار پشتِ سرت را نگاه مکن؛

بلکه هروقت که از این آستان پای بیرون گذاشتی، خود به یادم بینداز تا برخیزم

و در را از درون پشتِ سرت دو قفله کنم؛

تا راهِ برگشت مسدود شود، خیالِ وصل از سر بپرد،

و این خانه‌ی ویران برای همیشه در تاریکیِ تنهایی و خاموشیِ مطلق آرام گیرد...

رفتن باید بی‌بازگشت باشد، کِشتِ هجران را داسِ قاطع لازم است.»

« سلطان یاووز سلیم »

«نامه‌ای به من نگاشت و در آن پند داد که:

"به این دلِ بی‌خبر و آرامِ خویش که هرگز زنجیرِ عشق را بر گردن نیفکنده است، شادمان مباش و مبالغه‌کن؛

که این‌جا سرایِ بلاست و در این وادیِ پرآشوب،

هیچ‌کس نیست که از این آتشِ خانه‌سوزِ عشق جانِ سالم به در برده باشد."

آری؛ در این بازارِ بلا، هر آن‌کس که پای نهاد، یا سوخت و خاکستر شد،

یا جان و دل را یک‌جا به طوفان سپرد.

عشق اژدهایی است که همه‌ی وجود را می‌بلعد؛

پس به این سلامتیِ دروغینِ خویش مَناز، که در مکتبِ عاشقان، زنده ماندن جز در فنا شدن میسر نیست...»

« سلطان یاووز سلیم »

​«در این وادیِ بلا، دست به قلم بردیم و نگاشتیم؛

چرا که در این جهان، هیچ مرهمی نبود و تنها با کلمات و حروف بود که توانستیم زخم‌های عمیقِ جانمان را بانداژ کنیم و از خونریزیِ هجران بازداریم.

از ما در این خاکِ تاریک، طومارها و نامه‌هایی به یادگار خواهد ماند

که سرتاسر آغشته به آن فروغِ شرقی و آسمانیِ چشم‌های توست؛ چشمانی که خورشیدِ بیداریِ ما بودند.

امّا دلتنگِ این زمین مَباش؛

دیدارِ ما و وعده‌گاهِ وصلِ ما، بماند برای آن روز که از این قفسِ خاکی پر بگشاییم؛

روزی در آن پهنه‌ی آسمان‌ها، جایی میانِ ابرهای سپیدِ رهایی و عهدِ ازلِ اَلست،

دست در آغوشِ یکدیگر افکنده و در رقصِ کیهانیِ عاشقان، گم شویم...

آن‌جا دیگر فراق را راهی نیست.»

« سلطان یاووز سلیم »

​«ساعات و ایام چون باد می‌گذرند و تنِ رنجور را در گذرِ زمان تنها می‌گذارند؛

اما در این بایرِ بی‌کس‌وکارهایِ دنیا، رازی شگفت پنهان است:

هرچه زمان بیشتر می‌گذرد، آن «غمِ عزیز» در دلِ آدمی محترم‌تر و گرامی‌تر می‌شود.

چرا که مردمان همه بیگانه گشته و پشت کرده‌اند،

امّا این غمِ آشنا، وفادارترین رفیقِ این خانه‌ی ویران است؛

که حداقل شب‌هنگام، به صرفِ یک استکان چایِ داغ در این خلوتِ سرد،

به سراغت می‌آید، دستِ نوازش بر سرِ جان می‌کشد

و سراغِ این دلِ شکسته را می‌گیرد...

چه مبارک است غمی که از یار به یادگار مانده و از هزار هم‌نشین مونس‌تر است.»

« سلطان یاووز سلیم »

«ای پناهِ دل‌های بی‌سامان! در این پهنه‌ی خاکی که هر مسافری در آن غریب و بی‌خانمان است،

نگاهِ تو رازی دیگر دارد و وادیِ دیگری‌ست.

چشم‌های تو شبیه وطنی‌ست امن و آباد،

کجاوه از سفر بازمی‌ماند و دل از هرچه تشویش است، فارغ می‌گردد؛

وطنی که در آن، هیچ مسافرِ دردمندی احساسِ غربت نمی‌کند

و از بارِ سنگینِ دوری و تنهایی آسوده می‌شود.

آنجا که خورشیدِ نگاهت می‌تابد، خاکِ غریبی معنا ندارد؛

چرا که چشم‌های تو، همه‌کس را به خانه‌ی خویش بازمی‌گرداند...»

« سلطان یاووز سلیم »

«در آن لحظه‌هایی که سنگینیِ این دنیا و تازیانه‌ی روزگار تن و جان را درهم می‌کوبید،

بیش از هر طعام و آبی، بیشتر از هر تمنایی در این جهان،

نیازمندِ آن بودم که دست به دامانِ تو شوم؛

تا خودِ خویش و تمامیِ رنج‌های انباشته‌ام را در آغوشِ گرمِ تو جای دهم و از این بارِ گران آسوده شوم.

بیاویزم بر شانه‌هایت و آرام گیرم؛

تا تو دستِ لطف بر سرم کشی، فرقِ سرم را از سرِ مهر ببوسی،

و در گوشِ جانم زمزمه کنی که:

"غم مخور ای مسافرِ من، فدایِ سرت..."

و با همین یک کلام، تمامیِ آتشِ درونِ این سینه به یک‌باره گلستان شود...»

« سلطان یاووز سلیم »

در این تاریکی و هجومِ بی‌رحمِ ایام، بیش از هر تمنایی نیازمندِ آنم که مرا در آغوش بگیری؛

جسمِ خسته‌ام را در میانِ بازوانت بپوشانی

و با بوسه‌ای آرام، این پلک‌های سنگین و شب‌زده را به خوابی بی‌تردید دعوت کنی.

بنگر و گوش فرا دار؛

این روزها در خلوتِ تنگِ این اتاق و در سکوتِ هولناکِ این آستان،

دیگر نوای زندگی به گوش نمی‌رسد،

بلکه بانگِ مداوم و سهمگینِ سمفونیِ مرگ است که در و دیوار را می‌لرزاند

و مرگ، آرام و ریتم‌وار، آهنگِ کوچِ نهایی را می‌نوازد...»

« سلطان یاووز سلیم »

​«ای مسافرِ وادیِ دل! گولِ چشم‌های نافذ و افسون‌گر را مخور؛

فریفته‌ی حرف‌های زیبا و لطیف مَباش؛

و دل به گرمایِ این دست‌ها در روزِ سردِ بلا مبند.

تمامِ این‌ها عاریتی‌ست و گذرا؛

آنچه از همه باارزش‌تر است، از همه گران‌قدرتر و کیمیایِ راستینِ عشق است،

همان "میلِ به نرفتن" است؛

اینکه بدانی و با تمامِ وجودت مطمئن باشی که او ماندنی‌ست؛

کسی که پایِ عهدش ایستاده است و سنگِ بلا هم اگر ببارد،

حتی اگر صورِ اسرافیل دمیده شود و قیامت به پا خیزد،

پای از این آستان بیرون نمی‌گذارد و هرگز نمی‌رود...

ماندن، آیینِ مردانِ حقیقت است.»

« سلطان یاووز سلیم »

​«می‌دانم؛ نیک می‌دانم و به چشمِ دل می‌بینم که این کالبدِ خسته و جانِ به‌لب‌رسیده، دگر بار به هیچ آفریده و پدیده‌ای برخورد نخواهد کرد که آتشِ شوق را در این سینه شعله‌ور سازد و شورِ تندی را در جان برانگیزد.

ای دوست! آغازیدن به مهرِ کسی، کارِ کوچکی نیست؛

دل سپردن، اقدامی سهمگین و کارستانی بزرگ است.

برای این راه، به جادوگریِ نیرو نیاز است، به سوزِ کنجکاوی احتیاج است، و بیش از همه، به یک "کوریِ مستانه" که عقلِ حسابگر را به بند بکشد.

بدان که در نخستین گامِ عاشقی، لحظه‌ای‌ست حیرت‌آور و خطیر؛

لحظه‌ای که باید چشم بست و از بلندایِ پرتگاهِ هستی، خود را به پایین پرتاب کرد.

پرتگاهی که اگر کسی پیش از پرش، به عاقبتش بیندیشد و در اما و اگرِ خرد بماند،

هرگز دست به این قمار نخواهد زد و پَر نخواهد گشود.

امّا هان! نیک آگاه باش...

من آن پرنده‌ام که بال‌وپرشکسته در این خاک افتاده است؛

و خوب می‌دانم که این‌جانِ داغ‌دیده، دگر بار هیچ‌وقت از آن پرتگاه نخواهد پرید...»

« سلطان یاووز سلیم »

«در سرایِ نیرنگ و رنگ! نیک بنگر و در این کارگاهِ آفرینش باریک شو؛

که پیمانه‌ی اشک‌ها و خنده‌های این جهان، مقادیر و کمیتی ثابت و دست‌نخورده دارد.

چرخِ فلک به عدالتِ محتوم می‌گردد:

چنان‌که اگر در گوشه‌ای از این پهنه‌ی خاکی، دیدگانی از فرطِ اندوه به گریه بنشیند

و سیلی از اشک روان گردد،

در همان دم، در جایی دیگر از این کره‌ی خاک، نفسی لبریز از تسلا گشته

و یک نفر دامن از اشک می‌چکاند و دست از گریستن برمی‌دارد.

و این قانون در بساطِ خنده و شادی نیز جاری‌ست؛

شادیِ هرکس گروگانِ ماتمِ دیگری‌ست،

و ترازو‌ی هستی میانِ تبسم و سوگ، همواره در تعادل و تقاص است...

هیچ‌چیز از این دایره کم یا زیاد نمی‌شود، جز دست‌به‌دست گشتنِ دردها و لبخندها.»

« سلطان یاووز سلیم »

«می‌پرسی که چگونه می‌توان ارواحِ ازدست‌رفتگان و عزیزانِ سفرکرده را در این سینه‌های تنگ حفظ کرد و پاس داشت؟

پاسخ در نهان‌خانه‌ی این دلِ شکسته پنهان است؛

حجمِ تنهایی را نگاه کن و به بارِ سنگینِ این قفسِ خاکی بیندیش:

ما برای نگاه داشتنِ آنان، نیازی به سنگ و خاکِ گورستان نداریم؛

چرا که هر کدام از ما، از روزی که پا به این جهانِ پرهجران گذاشته‌ایم،

گورستانی خاموش و پرآواز را با خود از این سو به آن سو حمل می‌کنیم...

گورستانی درونِ سینه‌هامان برپاست

که در هر گوشه‌اش، خاطره‌ای، قامتی و روحی از دست‌رفته به خواب ابدی رفته است؛

و ما گورکنِ خویش و نگاهبانِ این امواتِ عزیه‌ایم...»

« سلطان یاووز سلیم »

«هنگامی که بارِ سنگینِ فکر و خیال بر دوشِ جان فزونی می‌یابد،

ذهن در حصارِ استدلال و تفسیرِ جهان گم می‌شود؛

و در این میان، از فرطِ اشتغال به چون‌وچرا، دیدنِ جمالِ حقیقت را از یاد می‌بریم.

گوش سنگین می‌شود و شنیدنِ نغمه‌ی هستی را فراموش می‌کنیم؛

مشام از بویِ جانان محروم می‌گردد، چشیدنِ طعمِ زندگی از دست می‌رود،

و دستِ حس، دیگر حرارتِ خاک و لطافتِ آفرینش را لمس نمی‌کند.

افسوس که ذهنِ پیله‌باف، چنان غرقِ تأویل و تفسیرِ افسانه‌ی جهان می‌شود

که خودِ باغ و بهارِ جهان را یک‌سر از دست می‌دهد؛

پندار حجابِ دیدار می‌گردد و از اصلِ حیات بازمی‌مانیم...

پایِ استدلالچیان چوبین بود.»

« سلطان یاووز سلیم »

« حذر کن از این مدعیانِ زاهدنما و راهزنانِ دین‌دار،

آنان که جامه‌های فاخر بر تن کردند و بر سرِ راهِ جان نشستند؛

کسانی که با زبانِ چرب‌ورم، مدام از نعیمِ فردوس و وعده‌ی بهشت‌های موعود سخن گفتند

و راهِ آسمان را به تو نشان دادند.

اما نیک بنگر و به چشمِ دل حقیقت را ببین:

آنان با تمامِ این وعده‌های فریبنده و ارمغان‌های دروغین،

جز دوزخی از سوزش، تاریکی و ماتم در این خاک خلق نکردند؛

بهشتِ بر زبانشان، سراب بود

و حاصلِ کارشان، همین جهنمِ سوزانی‌ست که اکنون تن و جانِ ما را در خود می‌سوزاند...

دروغ‌پردازانِ فردوس، مهندسانِ دوزخند.»

« سلطان یاووز سلیم »

«رازِ غریبی‌ست کارِ دل؛

پنداری هرگاه که آدمیزاد دلبسته‌ی یکتاکسی در این روزگار می‌شود،

بارِ تنهایی‌اش گران‌تر و وسعتِ غربتش بی‌کران‌تر می‌گردد.

چرا که در این جهانِ بیگانه، دیگر یارای آن نداری که رازِ درون به زبانی بگویی؛

دیگر هیچ‌کس را، هیچ هم‌نشین و آشنایی را یارای آن نیست که حرفِ دل بشنود،

جز همان یک نفر که قبله‌ی جانِ تو گشته است.

امّا هان! اگر کار به جایی رسد که همان محبوب،

همان کسی که تمامِ پناهِ توست،

تو را به خاموشی تشویق کند و به بندِ سکوت درآورد؛

آن‌گاه است که حصارِ تنهایی‌ات تنگ‌تر و تاریکی‌اش مطلق می‌شود،

حرف در گلو می‌خشکد، فریاد در سینه مدفون می‌گردد،

و این تنهاییِ بی‌انتها، به کمالِ خویش می‌رسد...

عشق، زندانی‌ست که کلیدش را هم به دستِ یار نمی‌دهند.»

« سلطان یاووز سلیم »

«هیچ بلا سهمگین‌تر از این نیست،

و هیچ زهر کشنده‌تر از آن نمی‌باشد که خشتِ جامعه‌ای را بر پا داری،

که در آن، توده‌ی مردمان احساس کنند هیچ سهم و بهره‌ای از این سفره ندارند.

بنگر به آیینِ خلقت و سنتِ روزگار:

مردمانی که در جانِ خویش احساس کنند از این بوم و بر سهمی دارند،

چون پروانه‌ای بر سرِ شمعِ آن می‌گردند، جان‌نثار و نگهبانِ حصارِ آن می‌شوند؛

امّا هان! اگر کار به جایی رسد که از این خانه محروم بمانند،

و حسِ بیگانگی بر دل‌ها چیره شود،

آن‌گاه ناخودآگاه و از سرِ دردِ نهفته، دست به کارِ ویرانی می‌زنند؛

از درون می‌جوند، ریشه‌ها را می‌برند،

و میل به نابودیِ این بنای بی‌رحم، در خلوتِ جانشان جوانه می‌زند...

خانه‌ای که میزبان نباشد، گورستانِ سازندگانش خواهد شد.»

« سلطان یاووز سلیم »

«شمشیرِ خرد برکش و با این بتِ بزرگِ «تقدس‌گرایی» دلیرانه بجنگ؛

که این پرده‌های پندار و حصارهای تعصب، راهزنِ اصلیِ جانِ آدمیانند.

بنگر و بدان که در این کارگاهِ آفرینش، هیچ‌کس، از هیچ مرتبه و پایه‌ای،

و هیچ اندیشه، دفتر و باوری، آن‌قدر منزه و قدسی نیست

که نتوان تیغِ تیزِ «نقد» را بر تن‌اش کشید و به ترازویِ عقل‌اش سپرد.

هر آن‌جا که راهِ چون‌وچرا بسته شود و لب‌ها از پرسش باز بمانند،

همان‌جا گورستانِ اندیشه و آغازِ بندگی‌ست.

پس بت‌ها را بشکن، نقاب‌ها را فرو درآر،

و هیچ قداستی را بی‌چون‌وچرا مپذیر؛

که حقیقت در شعله‌ی بی‌پرده‌ی نقد است که چهره می‌نماید...

چرا که خرد، خود عینِ تقدس است.»

« سلطان یاووز سلیم »

«چشم بگشا و ببین که جانِ تو چگونه در این دشتِ بایر، در بندِ پندار گرفتار آمده است.

شمارِ آن بلاها و ترس‌هایی که مدام سایه بر دلت می‌افکنند و تو را نگران و مضطرب می‌سازند،

به‌مراتب بسیار فزون‌تر و بی‌شمارتر از آن حقایقی‌ست

که روزی در آینه‌ی تقدیر صددرصد بر سرت فرود خواهند آمد.

افسوس که ما آدمیان، پیش از آنکه شمشیرِ واقعیت تنمان را بخراشد،

هزاران بار در آتشِ خیالِ خویش خاکستر می‌شویم؛

ما غالباً در این دالانِ تاریکِ توهم،

آن‌قدر که در خیالبافی‌هایِ دردناک رنج می‌کشیم،

در واقعیتِ روزگار و در میدانِ عمل، رنج نمی‌کشیم...

سایه از خودِ تن سنگین‌تر است.»

« سلطان یاووز سلیم »

« بی‌تلفظِ راز بگویم و از سرِ درد زمزمه کنم که:

برای این رنجِ بزرگِ زمینی بودن، برای این خاک‌نشینی و تن‌دروانگی،

هیچ دوا و درمانی در این جهان آفریده نشده است.

طبیبانِ دهر هرچند مرهم آرند و دوا جویند،

دردِ اصلِ هبوط و داغِ فراقِ آسمان را چاره نتوانند کرد؛

چرا که ریشه‌ی این درد در ذاتِ همین خاک خفته است.

زخمِ زمینی بودن را مداوایی نیست؛

یا باید این بارِ گران تا ابد بر دوش کشید،

یا از این قالبِ خاکی رها شد و به آشیانه‌ی ازلی بازگشت...

دردِ هبوط را درمان، جز مرگِ اختیار و وصلِ جانان نیست.»

« سلطان یاووز سلیم »

«دیگر مرا با بازارِ رنگ و ریا و جمعِ بیگانگان کاری نیست؛

من از این بیماریِ کهنه و جان‌سوز — بیماریِ جستجویِ لذت در دلِ اجتماع و هلهله‌ی آدمیان — کاملاً شفا یافته‌ام.

زنجیرِ این تعلقات را از دست‌وپایِ دل گسسته‌ام و در این گوشه‌ی خلوت،

آنجا که تنهایی با معشوق معنا می‌یابد، صفا دیده‌ام.

بگذار تا مردم در آن غلغله‌ی خاکسترین بمانند؛

من بهایِ آزادیِ جان را پرداختم

و از شرِّ این هم‌نشینی‌های عاریتی، به دامنِ خلوت پناه آوردم...

درمانِ دل، گریختن از انبوهیِ نامردمان است.»

« سلطان یاووز سلیم »

«در این سیر و سلوکِ حیرت‌افزا، این رازِ تلخ بر جانم مکشوف گشته است؛

که بیشترِ این ماهیانِ اسیر در تنگِ روزگار، چون به روزگارِ پیری و فرتوتی می‌رسند،

با ناله و فغان شکایت سر می‌دهند که سراسرِ عمر را به باطل تلف کرده‌اند؛

دم‌به‌دم نفرین نثارِ چرخِ کبود می‌کنند و از هر پدیده و مقدراتی شاکی و بیزارند.

امّا در این میان، جانِ بیدارِ من پرسشی سهمگین در سر دارد:

راستی راستی، معنایِ این زندگی همین است که آدمی میانِ این چاردیواریِ تنگ، مدام برود و برگردد،

دورِ خود بچرخد تا پیر شود و بارِ تن زمین بگذارد و دیگر هیچ؟!

یا آنکه در این پهنه‌ی آفرینش، راهی دیگر، شیوه‌ای دگر و طرزی آسمانی‌تر برای زیستن هست؟

بدان که مرگ، این سایه‌ی نزدیک، بسیار آسان می‌تواند همین دم بر آستانِ من فرود آید؛

امّا تا آن دم که نفس باقی‌ست، تا زنده‌ام نباید به پیشوازِ نیستی شتابم و دست از کارِ حیات بشوم.

البته اگر روزی، ناچار و حتمی، تن با مرگ روبه‌رو شوم — که بی‌شک خواهم شد — باکی نیست؛

زیرا اصلِ کار این نیست، بلکه وزنه‌ی اصلی آن است که:

بودنِ من، یا رفتنِ من، چه اثری و چه گلی بر دامنِ حیات و زندگیِ دیگران به جای گذاشته است...

آثارِ جان، هرگز در خاک گم نمی‌شود.»

« سلطان یاووز سلیم »

ادبیاتفلسفهشعرعرفان
۰
۰
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راوید
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید