










«ای مظهرِ مطلقِ عشق و ای معشوقِ حقیقی! از فروغِ سهمگینِ تو چنان بیخود شدم که ناموسِ عقل شکست
و در نظرِ ظاهرپرستان، از بندِ رسم و دین گسستم و به کفرِ عاشقان درآمدم.
ای یارانِ طریق! این دیوانِ اشعار و دفترِ سوخته را چه در آتش افکنید و خاکستر کنید و چه بر جای گذارید، باکی نیست؛
که این کلمات نه از مرکبِ خاکی، که از جوهرِ خالصِ عشق تراوش کرده است
و جان و روحِ آن را هرگز به آتشِ فنا دستیازی نباشد؛
گرچه ظاهرِ این اوراق در آتش بسوزد و نقشِ حروف محو گردد،
اما دود و خاکسترِ آن، چون ققنوسی مستانه، دوده و شرارِ آتش را در دلِ خاک میکارد؛
و از آن خاکستر، گیاهانِ سبز و جانبخش سر برمیآورند تا زمینِ تفتیده را همچون گلستانِ ابراهیم، پر از خرمی و سلامت سازند!
پس آگاه باشید و بدانید: "خودِ سوخته" هزار بار به از "خودِ ناسوخته" است،
که طلا را تا در کورهی بلا نگدازی، گوهرِ پاکش هویدا نشود.
و اگر این دل در راهِ تو به کفر افتاد، ای عشق! بدان که آن کفر نیز از همان چشماندازِ اشتیاق و حقیقتِ توست...»
« سلطان یاووز سلیم »
«ما جملگی بازیگرانِ این صحنهایم و بر این تختِ بازی، نقشی از شوق و نیاز ایفا میکنیم.
کارِ ما نه قرار است و نه سکون، که سرتاسرِ جهان را در چرخشی مستانه به رقص درآوردهایم.
افلاک در این دایره پای میکوبند و ذراتِ خاک به سازِ عشق میلرزند؛
چرا که هستی خود سماعیست بیانتها و ما بازیگرانِ این رقصِ خداییام،
تا در این پایکوبیِ جان، حقیقتِ خود را از پردهی ظاهر به صحنهی شهود آوریم.»
« سلطان یاووز سلیم »
دانلود دیوان سلطان یاووز سلیم، فیلسوف شاه عثمانی = شماره1
دانلود دیوان سلطان یاووز سلیم، فیلسوف شاه عثمانی = شماره 2
آوردهام شفیع به درگاهِ دل نگارِ من
تا پندِ خود دهد بر آن نرگسِ جفاکارِ من
ای دوستی که سینه ز تو پر ز خنجر است
مرهم نمینهی بر دلِ خسته و بیمارِ من؟
مُردم از این که نازکتی و گرانباری
چون جان رسد به لب بر این بارِ سنگینبارِ من؟
از رشکِ چشمِ خویش نبینم رخِ تو را
تو نیز روی مپوش از آینهدارِ من
آزاد شد کسی که به پایت سر افکند
رست از بلا و محنتِ این نفسِ خونخوارِ من
قدِ تو بازگو که ز بهرِ نظارهاش
برپا کنم سرِ بختِ سرنگونسارِ من
سرها زدی تو پیش و سرِ من هم از طفیل
بستان که تا شود رونق در این کارِ من
دشنامِ توست در دهنم آرزویِ جان
تعظیم کن بر این طالعِ درهمبرهمکارِ من
چون خسرو از دو دیده بخوردم ز غم خوناب
سزد که نمک شود بر این زخمِ دلافگارِ من
خون خورد در هوایِ تو مژگانِ سلیمیا!
در کُشتنِ این عاشق فرزانه و هشیارِ من...
« سلطان یاووز سلیم »
گفتی که عشق چیست؟ بگفتم ز جان گذشتن
گفتی که وصل چیست؟ ز نام و نشان گذشتن
ایثار آن بود که ز دلبر جدا شوی
ورنه ستاره نیست ز سود و زیان گذشتن
بگشای بالِ جان و به اقلیمِ عشق شو
زیرا محال باشد با پایِ تن گذشتن
در امتحانِ صدق چو سیاوش به وقتِ کار
باید ز آتش و از مکروهفن گذشتن
در برکهزارِ عشق ز هجرانسرایِ دهر
باید ز دشتِ پرمحتنت و لجن گذشتن
هر لاله یادگارِ دلیران و کشتههاست
خونینکفن به دشت و ز کوه و دمن گذشتن
آزادهسرو باش که در بندِ عالمی
چون بویِ گل ز دامِ چمن بیمحن گذشتن
اندر طریقِ عشق سلیمی به جان بکوش
تا کامِ دل رسی ز سرِ این و آن گذشتن...
« سلطان یاووز سلیم »
برآمد روزگارِ ما، شد آغازین نوایِ ما
که تا عالم بپیماید طنینِ صدهدایِ ما
نگه کن تا کجا بستیم با خونِ جگر نقشــی
که بر اوجِ خطر دارد گذر پایِ تبارِ ما
بماندند این رفیقان جمله در گمگشتهٔ منزل
به جز سایه نماند کس میاور در قفایِ ما
روان گشتیم با خورشید سویِ مقصدِ هستی
که پشتمان بماندند آن غروب و سایههایِ ما
دریغا کز جفایِ دوست هم بردند گویِ کین
عجب کان آشنایِ دهر شد تیغِ بلایِ ما
نگر تا عاطفه چون از میانِ خلق برچیده است
وای بر ما اگر از پا نشیند دست و پایِ ما
ز طوفانهایِ این گرداب بگذر ای سوار امشب
که تا ساحل رسد کشتی ز موجِ پر بلایِ ما
به پیشِ آفتابِ حشر بگشا سلیما! پر،
که تا روشن شود از فرّ تو بزم و سرایِ ما...
« سلطان یاووز سلیم »
گل در بر و جام است به کف، دل به مراد است
من ماندهام اینجا که حلال است و کدام است؟
با فتویِ دل هیچ گناهی نبود هیچ
چون یار پسندید، سرانجام تمام است
در مذهبِ ما باده حلال است، دریغا
در شرعِ فقیهانِ زمان باده حرام است
گر قافیه برگشت، مگیر عیب بر این طبع
زیرا که نویسنده در این ملک به کام است
با محتسبِ شهر مگویید خطاییست
کش لب به لبِ لعلِ قدحنوشِ مدام است
آن ماهِ منور که برآمد به شبِ تار
یا رویِ نگار است که بر بامِ تمام است؟
دیریست که دلدار پیامی نفرستاد
چون شعرِ مرا دید که پُر شور و پیام است
ای سلیم! ز حالِ دلِ زارِ من و یار
پرسید طبیبند که احوال کدام است...
« سلطان یاووز سلیم »
الهی، پادشاها، ای بینیاز از ما
خداوندا، کریما، ای کارسازِ عالمآرا!
به حقِ سینههایِ پاکبازانِ رهت سوگند
به سوزِ عاشقانِ واله و شیدایِ این درگاه
به شبزندهداران و خستگانِ در قفس مانده
به آهِ آتشینِ مستمندانِ بلاکشراه
به صبرِ بیکرانهیِ آن ایوبِ دردآشام
به چشمِ خونفشانِ یعقوب در ماتم و اکراه
که بر جان و تنِ این زارِ مسکین رحمت آری باز
دری بگشا ز لطفَت بر منِ مسکینِ بیسرپناه
برآور آرزویِ این دلِ شوریده و مسکین
رسان با من نگارِ مهرخِ دلبرِ گمکردهراه
در این درگاهِ عزّت توبه کن از معصیت، هر دم
بیاور نامِ پاکِ تو به هر خلوت، سلیمی! راه...
« سلطان یاووز سلیم »
هر آن طعام که آید به سویت اندر کار
شود پلید چو در تن رود به زاری و زار
ز شیرِ دیو میاسا که رهزن است و فریب
کز این شرور فسرده شود دلِ بیدار
مریدِ خلوتِ ابلیس گشت هر که شنید
دمِ لعینِ غمی را به جان شود بیمار
دو کون پرتوِ مشرق بود به آینهٔ دل
یکی قریب بیابد، یکی شود ز آن دور و زار
هر آن دلی که ز تنهاییان برآرد جوش
شود به عاقبت از سوزِ دل چو گلشن و یار
کسی که صدر رها کرد و خاکِ درگه شد
کلیدِ گنجِ نهان یابد از خطایِ حصار
مگو ز شیرین و خسرو به تلخکامیِ خویش
که تا نگار برآید ز پرده در پدیدار
ز غوره صبر برآید که پخته گردد و قند
چو ماهِ روزه سرآید، عید آید از پسِ کار
خاموش باش و ز زنگِ جهان مپوش نظر
که تا به قیصرِ روم آید این حدیثِ نگار
در این معامله جانِ سلیمی از سرِ صدق
فتاد در ره و شد محرمِ سرِ اسرار...
« سلطان یاووز سلیم »
سخن نگفت و بگفت این که چشمهایت دو دون؟
که شد به خونِ جگر این دو برکه ستون؟
درنگ کرد و نکردهست چون چکاوکِ مست
که زد به آب پرو بال و گشت زود برون
نگاه کرد و نکرد آنچنان به گوشهٔ چشم
که هم درود در او بود و هم وفایِ درون
اگرچه هیچ نپرسید آن نگاهِ عجیب
تمامِ حیرت و پرسش بود و سوزِ جنون
که در زمانه چه زخمی زدی به جان و تنت؟
جوابِ خسته نیافت اندرین خموش و سکون
چه زخم؟ آه! از این خنجرِ جگرسوزت
که زخمِ خویش به تدریج آورد به مننون
ای سلیم! ز داغِ درون و زخمِ فراق
مکن گله کز این درد سوخت جان و تنم...
« سلطان یاووز سلیم »
باز از این طبعِ نگارین نقشِ تصویری بیار
از خرابآبادِ دنیا حکمت و پیری بیار
نقش کن پستی و بلندیهایِ این دل را به بوم
پس خطی کج زن بر این دنیا و تحریری بیار
وسعتِ قلبِ من و این صفحههایِ پوچِ دهر
دیدهها سنگین شد از خواب، خوابِ تعبیری بیار
زیر و رو کردم تمامِ ملکِ هستی را به دشت
نیست نقشی غیرِ زنجیر و غمی، تیری بیار
تا ندانم روزگارم چون شود در این دیار
هرچه پیش آمد، ز تقدیرِ خدا خیری بیار
پایان بده بر این محن در خلوتِ تاریکِ دل،
جامِ می از دستِ ساقی برکش، سلیمی!، به یار...
« سلطان یاووز سلیم »
«در این دیرِ خرابآباد، مرغِ جان را به عشقی باید آراست که از خاک برخیزد و به افلاک نظر کند؛
چنانکه حسینِ عشق را، عیسییِ جانی باید تا از دارِ فنا بگذرد و جانی دگر بخشد.
مپندار که شهید، مردهی خاک است و طعمهی مرگ؛
که آن کُشته، شمعِ خلوتِ انس است و خاموشیاش عینِ فروزش.
او زندهی جاوید است که پیراهنِ تن درید و در دریای بیکرانِ حیات باقی ماند.
پس مونسِ جان را بجوی، تا در کوچهی بلا، شهدِ شهادت را با حیاتِ ابدی درآمیزد و چراغِ راهِ گمگشتگان گردد.»
« سلطان یاووز سلیم »
«اگر میگویی شهید زنده است، مپندار که این زندگی، جنبشِ تن است و طپشِ خون در خاک؛
که زندگانیِ شهید، از جنسِ معناست، نه از قماشِ ماده و کالبد.
حیاتِ او، همان جانِ کلام است و جوششِ واژهای که در دهانِ روزگار میچرخد.
چون پرندهی جان از قفس پرید، تن خاک شد، اما نامش آتش شد و به جانها نشست.
پس پاسداشتِ آن زندهی جاوید را، بهجز با ذکرِ نام و زندهداشتنِ کلمه نتوان کرد؛
که واژه، صندوقچهی اسرارِ اوست و کلام، گورش نیست، بلکه مأمنِ بقای اوست.
تا یادِ او در دلِ سخن موج میزند، آن شهید، همچنان بر تختِ ابدیت نشسته است و نفس میکشد.»
« سلطان یاووز سلیم »
«ای جان! اصلِ ما از جوهرِ عشق است و از آتشِ این عشق است که طبلِ وجودِ ما به صدا درآمده.
چون از عشق روییدهایم، پس جملگی «شهیدِ» این راهیم؛ چه آنکس که در خاک خفته و چه اینکس که بر روی خاک نفس میکشد.
مپندار که «زنده» و «مرده» را مرزیست در این کوی؛ که هر که دل به عشق داد، پیش از مرگ، جان باخت و شهیدِ این درگاه گشت.
زندگان نیز، مردگانِ راهِ عشقاند، و مردگان نیز، زندگانِ جاویدانِ این بارگاه.
کالبدها گرچه خاکیاند و پراکنده، اما جانِ جهان در آتشِ یک عشق میسوزد؛
پس همگان شهیدند، همگان زندهاند، و مرگ، نقابیست بر چهرهی این حیاتِ بینهایت.»
« سلطان یاووز سلیم »
«شهدا را اگر در ترازویِ لفظ و قالبِ کلمه سنجی، حیاتشان تنها در یاد و خاطرهی دلهاست؛
که حقیقتِ آنان فراتر از خاک و زمان است، اما دامنِ کلام نیز از یادِ ایشان تهی نیست.
اگر حقیقتِ جانِ آنان به عالمِ بقا پیوسته است و از تنگنای الفاظ میگریزد،
اما صبغه و نشانهی این حیات، همواره در آیینهی دلهای بیدار، زنده و روشن میماند.
پس کلمه و یاد، حجابی نیست؛ بلکه جویباریست که از آن سرچشمهی ازلی سیراب میشود،
و تا دل باقیست، یادِ آن مستانِ حق نیز در رگهای روزگار خواهد تپید.»
« سلطان یاووز سلیم »
«مپندار که مردگانِ خاک و شهیدانِ راه، به فرمانِ تمنا و ارادهی این مشت خاکپوشان از پسِ پردهی عدم سر برمیآورند؛
که آنان اسیرِ دستِ فرمانِ هیچ بشری نیستند و زنجیرِ هیچ خواهشی بر پای ندارند.
بلکه این کارگاهِ اندیشه و خیالِ توست که چون به راز سر میزند، بر کالبدِ خاموشِ هر شهید و مردهای جان میدمد.
آدمی با جوششِ فکر و تپشِ یاد، مردهریگِ خاک را صیقل میدهد و از دلِ خاموشی، نالهی جانانه برمیآورد؛
وگرنه تن در خاک خفته را با قیل و قالِ این جهان چه کار؟
این تویی که در آیینهی ذهن، به جانِ رفته حیات میبخشی و او را در پهنهی دل، جاودانه به تماشا مینشینی.»
« سلطان یاووز سلیم »
«گوشِ تن را ببند و چشمِ سر را از این رنگوبویِ فریبندهی جهان برگیر؛
که این دیدهی ظاهربین را یارای دیدنِ حقیقت نیست و این گوشِ خاکی را توانِ شنیدنِ آن بانگِ غیبی نه.
صدای شهیدان و آوازِ رفتگان، از کوچهی دل برمیآید و به خانهی دل مینشیند.
در این دنیای پرهیاهو که سراسر مکر و سراب است، حقیقت در حجابِ غفلت پنهان است؛
اما چون دل از تعلقات تهی شود و صیقل یابد، نوا و زمزمهی آن مردگانِ زندهدل را با جان میشنود؛
که سخنِ عشق، گوشِ دل میخواهد، نه ابزارِ این دنیای فانی.»
« سلطان یاووز سلیم »
«در آیینهی حقنما، فرق میانِ این موسمها و نامها چیست؟
گاه تجلیِ جود در جامهی کریسمس جلوهگر شود و بابانوئل با یارانِ وفادارش، بارِ رحمت بر دوش کشد و دلِ افتادگان و یتیمان را به هدیهای شاد کند؛
و گاه در حاشیهی محرّم، خورشیدِ خونینِ حسین (ع) سر برآورد که با تمامِ قوا و از جانگذشتگی، سفرهی کرم بگسترد و نذوحات و مرادِ دلِ درماندگان و محرومان را به خونِ دل سیراب کند.
نامها گوناگوناند و رنگها متکثر، اما جوهرِ این بخشش یکیست:
دستگیری از خلق، ایثارِ جان، و گرهگشایی از کارِ یتیم و بیسرپناه.
هر جا که دستی برای بخشش دراز شود و جانی از روی عشق فدا گردد، همانجا کربلا ست، همانجا میلادِ نور است.»
« سلطان یاووز سلیم »
«در اقلیمِ عشق و آستانِ رحمت، ترازو را چه حاجت است و نامها را چه اعتبار؟
گویند: آیا مهرِ ضامنِ آهو فزونتر است یا لطفِ بابانوئل در شبِ برف و ستاره؟
اما ای دلِ بیدار! دریای رحمت را کرانهای نیست و خورشیدِ عنایت را مرزی نبسته است.
آنجا که گرهی از کارِ دردمندی باز شود و دستی برای بخشش دراز گردد، مأمنِ عشق است؛
چه در شبِ میلادِ عیسی با چراغانِ کریسمس، و چه در حریمِ توس با کبوترانِ دلشکسته.
شبِ امامرضایی نیز، همان شبِ پُرافسونِ کریسمس است، الّا به جلوهای دیگر؛
که در هر دو سو، آستانِ حاجتخواهیست و بابِ کرمِ الهی باز.
مهربانی را رنگ و نامی نیست؛ هر جا که دل بشکند و حاجتی برآید، همانجا کعبهی رحمت است و کوی مهربانی.»
« سلطان یاووز سلیم »
«در میدانِ جود و بارگاهِ کرم، چشمانِ نیاز به سوئیست که بخشش بیدریغ باشد و بیمنت.
اگر بابانوئل در شبِ زمستان، کولهبارِ هدایا بر دوش کشد و دلِ مسکینان را شاد گرداند،
شاهِ طوس را لطفیست بیکرانهتر و عطاییست تیزتر از بادِ سحرگاه؛
او سریعتر از هر دستِ بخشندهای، گره از کارِ فروماندگان میگشاید و حاجتِ هر دردمند را اجابت میکند.
پس چون به دهلیزِ این آستانِ پرفیض درآمدی، زبانِ تمنا به عافیت و سلامتیِ جان گشای؛
که در ترازویِ حکیمان، نخستین گنجی که باید از خزانهدارِ عشق طلبید، سلامتِ وجود است و تندرستیِ روان.»
« سلطان یاووز سلیم »
«در اقلیمِ عشق و آستانِ راز، آیا ترازو را تابِ سنجشِ این دو خورشید هست؟
گوئی: آیا میتوان از منظرِ حاجتروایی و گرهگشایی، قامتِ مظهرِ لطفِ رضوی (ع) را با سایهروشنِ افسانهایِ بابانوئل یکی پنداشت و از یک جام نوشید؟
ظاهرِ قصه هر دو را در یک صف نشانْد؛ آنجا که دستِ نیازمندی دراز شود و عطایی فرو بارد.
اما ای دلِ هوشیار! یکی تجلیگاهِ خورشیدِ ولایت است که از سرچشمهی ازلیِ غیب میجوشد،
و دیگری نمادِ خیالیست از بخششِ آدمیان در شبِ برف و ستاره.
اگر چه جوهرِ مهر در هر دو یکیست و هر دو پناهِ دردمنداناند،
اما شناختِ مقامِ این دو را، چشمی دگر باید و اندیشهای تا از پوستهی ظاهر به مغزِ حقیقت راه یابد.»
« سلطان یاووز سلیم »
«درگاهِ این سلطانِ توس، خانهی بیخویشان است و ملجأِ هر دردمند؛
نه درش بر کسی بسته است و نه ترازویِ خویشی و بیگانه به دست دارد.
هر آنکس که پیروِ کیشِ ترسا و آیینِ عیسیست نیز میتواند گام در این صحن و سرا نهد؛
و همانگونه که در شبِ پربرفِ میلاد، با امیدی کودکانه از بابانوئل دستگیری میجوید،
در این آستان نیز سر بر آستانهی ضامنِ آهو نهد و حاجتِ دلِ خویش را بازطلبد.
که خورشیدِ کرم چون برتابد، بر کافر و مؤمن یکسان میتابد؛
و دستِ تمنا که دراز شد، از چشمهی این لطف، بینصیب و تهیدست بازنخواهد گشت.»
« سلطان یاووز سلیم »
«رو به آن آستان آور و هر تمنّایی که در دل داری، از آن بابانوئلِ جان و سلطانِ طوس (ع) درخواست کن؛
که دستِ کرمِ او پیش از تمنای دلت، به یاری برمیخیزد و حاجتها را در کوتاهترین زمان به سرمنزلِ مقصود میرساند.
چه در شبهای خلوت و رازآلودِ رضایی، و چه در هنگامهٔ شبِ برف و ستارهی کریسمس،
این خورشیدِ لطف غایب نگردد و با سرعتی چون برقِ لامع، گره از کارِ افتادگان بگشاید.
پس در خانهٔ این پادشاهِ بیچونوچرا را بزن، که درگاهش را غروب و زوالی نیست.»
« سلطان یاووز سلیم »
«در آن شبِ پربرف و ستاره که جهان جامهی کریسمس به تن میپوشد و چشمها در انتظارِ بابانوئل به آسمان دوخته است،
ای جان! آگاه باش که سرچشمهی لطف را یک جویبار نیست و دهلیزِ کرم را به یک نام محدود نسازند.
در همان هنگامهی راز و نیاز، میتوانی دل را به سویِ خورشیدِ طوس روانه کنی و در شبهای پرفروغِ رضایی، دستِ تمنا به آستانِ امام رضا (ع) دراز کنی؛
که دستِ کرمِ او نیز چون سحابِ بهاری، بارانِ اجابت میبارد و گره از کارِ فروماندگان میگشاید.
چون مقصد، رسیدن به بخشش و برآمدنِ حاجت است، هر جا که دل بشکند و نامِ او بر زبان آید، همانجا مأمنِ اجابت است و شبِ روشنِ برآوردنِ تمنا.»
« سلطان یاووز سلیم »
«در دیارِ عشق و بارگاهِ جود، پادشاهیست که او را به مهرِ پدرانه، بابا امام رضا (ع) خوانند؛
چنانکه بابانوئل در شبی تاریک و زمستانی بارِ عنایت بر دوش میکشد و حاجتِ مسکینان میفرماید،
این سلطانِ ولایت نیز با آغوشی گشوده و دستی پربرکت، سرچشمهی اجابتِ هر نیاز و تمناست.
درگاهِ او مأمنِ بیچارهگان است و دستِ بخششِ او هیچ سائلی را تهیدست بازنمیگرداند؛
هر حاجتی که در خلوتِ دل بگذرد، چه خرد و چه بزرگ، در آیینهی کرمِ او برآورده میشود؛
که مهرِ او را کرانهای نیست و عطایش را مرزی نبسته است.»
« سلطان یاووز سلیم »
«اگر بابانوئل در شبِ برف و سرما دستِ بخشش گشاید و دلِ نیازمندان را به عطایی شاد گرداند،
آگاه باش که مهرِ سلطانِ طوس، امام رضا (ع)، از هر خورشیدی سوزانتر و از هر دستِ بخشندهای فراختر است.
او را مهریست بیکرانه که در ترازویِ هیچ قیاسی نگنجد و لطفیست که از حدِ هر خیالی درگذرد.
در آن شبهای پرفروغ و رازآلودِ رضایی، که درهای آسمان به روی زمین گشوده میشود،
سفرهی کرمِ او چنان گسترده است که هیچ انسانی — با هر آیین و در هر مرتبهای — دستِ خالی و محروم از خواسته و تمنای دلِ خویش بازنمیگردد؛
که عطای او نه بر اندازهی استحقاقِ سائل، بلکه بر پهنایِ بیانتهایِ رحمتِ خویش است.»
« سلطان یاووز سلیم »
«درگاهِ عشق را شایسته نیست که دهلیزِ اندوه گردد و صحنِ حریم را روا نباشد که بر روی عاشقان، گردِ غم افشاند.
ای پاسدارانِ این بارگاهِ قدس! درهای این حرم را به روی هیچ محبّی با بارِ گرانِ غصّه باز نگذارید؛
که این آستان، مأمنِ سرورِ جان است و خلوتگاهِ رهایی از محنتِ جهان.
غم، چون دزدیست که میخواهد چراغِ دلِ دوستداران را خاموش کند؛
پس بر آستانهی این حریم، صفای مهر بنشانید تا هر دلسوختهای که قدم درون مینهد،
پیرهنِ اندوه بدرد و در خندهی مستانهی جان، حیاتِ تازه یابد.»
« سلطان یاووز سلیم »
«ای دلباختگانِ این آستان! مپندارید که عشق را بیمبالاتی نشانه است و ادبِ حضور در احتیاط نکردن.
دستِ آلوده به هزاران ناپاکی، میکروبِ غفلت و غبارِ نادانی را با خود حمل میکند؛
پس آیینهی ضریح و مشبکهای پاکِ این حرم را به دستامالِ بیمحابا میازارید و مَسح مکنید.
زیرا حریمِ قدس را تنِ پاک باید و دستِ پرهیزکار؛
نگهداشتنِ حرمتِ این بارگاه، تنها به بوسه و دست کشیدن نیست،
بلکه در پاس داشتنِ جان از گزندِ بیماری و حفظِ تن از ناپاکیست؛
که طهارتِ ظاهر و باطن، شرطِ اولِ عاشقیست در این کویِ مقدس.»
« سلطان یاووز سلیم »
«صاحبِ خرد را زبانی دادهاند تا صدفِ دُرِّ اندیشه باشد، نه راهنمایِ بیمبالاتی و دستدرازی.
آنکس که از جوهرِ عقل بهره دارد و گویشِ حقیقت را میشناسد، حریمِ هر بیگانه و درگاهِ هر ناآشنایی را به بیمحابا دستمالی نمیکند؛
بلکه حرمتِ آستانها را میشناسد و فرقِ میانِ سراب و چشمه را نیک درمییابد.
اما آستانِ سلطانِ طوس، امام رضا (ع)، را قصهای دیگر است؛
که آنجا حریمِ عشق است، نه جایگاهِ طمعِ بیگانگان.
صاحبِ زبان، حرمتِ حریم را پاس میدارد و هر درگاهی را مقصدِ نیازِ خویش نمیسازد.»
« سلطان یاووز سلیم »
«ای امامِ رضایِ عزیز و همیشه مهربان! دلهای ما در این شبهای پرفروغِ رضایی، چشمبهراهِ عنایتِ توست؛
همچو آن شبِ برف و ستاره که منتظرِ بشارتیم، از جانبِ خود قاصدی فرست و نامهی اجابت را به دستِ دلِ ما برسان،
تا از کرمِ تو آگاه شویم و مژدهی برآمدنِ حاجت، ما را از خود بیخود کند.
ما بر آستانِ تو، دستِ بیمحابا دراز نکنیم و تنِ مشبکِ ضریح را با دستِ خاکی و آلوده نیازاریم؛
که طهارتِ ما در این کوی، نه به لمسِ تن، که به جانِ پاک است.
در عوض، زبانِ خود را به ذکرِ جمیلِ تو صیقل میدهیم؛
تا این ذکر، همواره پاک و سالم بماند و نامِ مبارکِ تو، جاودانه در رگهای حیاتِ ما جاری باشد.»
« سلطان یاووز سلیم »
«در آن حریمِ قدس که خونِ عشق بر خاک ریخت و چراغِ هدایت تا ابد روشن ماند،
حسین (ع) در میانِ مشبکهای ضریح و در لایهلایهی این رازِ سرپوشیده، چشمبهراهِ دلسوختگان است؛
او حاجتِ هر دردمندی را در آستانهی دل اجابت میکند و بساطِ کرم میگسترد.
از خوانِ بیکرانهی اوست که روزیِ جانها میرسد و نذر و نیازِ نیازمندان به سرمنزلِ مقصود میافتد؛
که دستِ بخششِ او را خستگی نیست و سفرهی رحمتش را پایان و کرانهای نبسته است.
هر آنکس که در این کوی سر نهد، نه حاجتش گم شود و نه روزیش بیجواب بماند.»
« سلطان یاووز سلیم »
«در میدانِ اعجاز و بارگاهِ فیضِ الهی، چشمی باید تا ببیند که چون دستِ تمنا به آستانِ سلطانِ طوس، امام رضا (ع)، دراز شود، چه تجلیها که پدیدار نمیگردد.
حاجت گرفتن از این حریمِ پرفروغ، چنان کیمیاییست که صورتی بیجان را حیات میبخشد؛
که اگر اشارتِ عنایتِ او بر آن تعلق گیرد، همان چوبِ خشکِ عصایِ موسی را توانِ آن میدهد که جنبش یابد و به اژدها و ماری سهمگین بدل گردد.
نزدِ عارفان، خرقِ عادت و دگرگونیِ صورتها شگفت نیست؛
چرا که قدرتِ غیب چون از مجرایِ اولیای خدا بجوشد، جماد را جامهی جان میپوشاند و محال را به ساحلِ امکان میرساند.
پس درگاهِ او را دستِ کم مگیر، که هر حاجتی در آیینهی کرمِ او، آفرینشِ معجزهای نوست.»
« سلطان یاووز سلیم »
«ای آفتابِ جان! تیرِ نگاهت را بر دیده و دلِ عاشقِ بیخویشتن رها مکن؛
که با همان یک اشارتِ چشمت، جهانی شعلهور شود و عقلِ پابست را پرده بردرد.
عاشق خود در میانِ آتشِ اشتیاق سوزان است؛ پس با نیمنگاهی دگر، او را عاشقانهتر و بیتابتر مساز.
در ترازویِ عارفان، یک نظر از جانبِ تو، کارِ صد سال مجاهده کند و جانِ شیدا را از خویشتن بیخبر گرداند.
چون چشمِ توانای تو پرگارِ هستی را برهم میزند، به رحم درآ و با آن یک نگاه، این عاشقِ افتاده را بیش از این در آتشِ شیدایی مسوزان؛
که طاقتِ جانِ خاکسترشده را اندازهایست و پیمانهی صبرش را کرانهای.»
« سلطان یاووز سلیم »
«ای مسافرِادیانِ حقیقت! در وادیِ ایمنِ طلب، پایِ دل را با بیم و امید بر زمین گذار؛
چنانکه کلیمِ طور، موسی (ع)، چون عصا از دست بشکست و به فرمانِ حق به مارِ سهمگین بدل گشت،
از آن تجلیِ ناگهانی تنلرزه گرفت و روی از هراس بگرداند.
ای دلِ غافل! تو نیز در برابرِ عظمتِ پروردگار، چنان موسی از مارِ قدرتِ او بترس؛
که این ترس، نه از بابِ نومیدیست، بلکه عینِ بیداریست و آستانهی وصل.
تا از هیبتِ حق نترسی و خود را در آن آتش نسوزانی، به سرمنزلِ ایمنی و مقامِ قرب نخواهی رسید؛
پس لرزشِ جان را گرامی دار، که این خوف، گویایِ حقیقتِ توحید است.»
« سلطان یاووز سلیم »
«در وسعتِ بیکرانهی رحمت و لطف، آستانِ سلطانِ طوس، امام رضا (ع)، چندان تجلیگاهِ مهرِ الهیست
که گویی از ازل، بارانِ محبت را از همان ابرِ کرم فرو میبارد؛
او را گوشیست حقشنو و دلیست مهربانتر از هر پناهگاهی.
چنانکه پروردگارِ عالم در پنهان و آشکار، از رگِ گردن نزدیکتر است و فریادِ خاموشِ هر بندهای را از دور و نزدیک اجابت میکند،
این ولیِ حق نیز از دوردستترین نقاطِ عالم و از پسِ هزاران فرسنگ هجران،
صدای شکستنِ دلها و نجواهای خستهی نیازمندان را میشنود؛
که در آیینهی عارفان، صفاتِ حق در مظهرِ اولیاء جلوه گر است و گوشِ کرمِ او را هرگز خواب و غفلتی نیست.»
« سلطان یاووز سلیم »
«ای مسافرِ وادیِ تحقیق و تاریخ! دفترِ روشنِ قرآن را بگشا و در سرگذشتِ امانتِ الهی نظر کن؛
که خداوندِ حکیم، از روزگارِ آدمِ صفوتالله تا عهدِ خلفای راشدین،
سلسلهی خلافت و زمامداریِ امت را بر تارکِ سنتِ خود نگاشته است.
از گامهای نخستینِ بشر تا پایداریِ صدیق در روزِ محنت،
تا عدالتِ فاروق که سنگِ ترازوی حق بود،
و تا حیا و نورِ ذوالنورین در مسندِ تدبیرِ کارِ امت؛
همه را در آیینهی تنزیل و حکمت، مظهرِ خلافتِ الهی قرار داد و تدبیرِ کار را به این میزان سپرد.
در این نهاد و سیره، امرِ خلافت آشکار است و نام و نشانی از جریانِ دیگر نیست؛
که خورشیدِ سنت بر همین مدار چرخیده و دفترِ هدایت بر همین صراط رقم خورده است.»
« سلطان یاووز سلیم »
«ای آنکه در سر هوای جهانگشایی داری و بر آنی که پرچمِ ظفر بر بامِ آفرینش برافرازی،
گوشِ دل به رازِ انبیا بسپار و مرزهای جهان را به شمشیرِ خشم و تندیسِ آهن مزن؛
که جهانگشای واقعی، نه ملکِ تن، که اقلیمِ جانها را تسخیر کند و کلیدِ گنجِ دلها را به دست آورد.
راهِ پیامبران نیز همین بود؛ آنان ملکِ قلوب را با تیرِ محبت گشودند و لشکرِ عشق را بر صراطِ حق روانه ساختند.
پس آگاه باش که هر دلسوختهای در این وادی، اگر قدم در مکتبِ عشق نهد، پیامبریست
که با معجزهی نگاه و مرهمِ مهر، شهرهای بسته و حصارِ سنگینِ سینهها را فتح میکند؛
زیرا سلطنتِ جاودانه از آنِ کسیست که تاجِ عشق بر سر نهد و دلها را به بندِ بندگیِ خویش درآورد.»
« سلطان یاووز سلیم »
«پروردگارِ جهان، انسان را تاجِ کرامت بخشید و او را در این پهنهی خاکی، خلیفهی خویش خواند.
در این گسترهی امانت، گوهرِ آدمیت یکیست و تفاوت را بر آن راهی نیست؛
همهی انسانها در جوهرِ جان و شرافتِ خاکی، همسنگ و همسرشتند
و در این آیینهی پاک، بزرگانی چون عمر (رض) نیز از جنسِ همین آدماند
که با عدل و تقوا، قامتِ انسانیت را بر تارکِ روزگار برافراشتند.
پس هیچکس را بر دیگری به نژاد و رنگ برتری نیست؛
که هر انسانی فرزندی از این خیل است و قاصدیست از سویِ حق، تا بارِ خلافت را به سرمنزلِ مقصود رساند.»
« سلطان یاووز سلیم »
«آنکه در پیِ معماریِ درونی و آباد کردنِ ویرانهی دلِ خویش است باید نیک اندیشد که ملکِ دل بیمرمتِ همنوع و بیتیمارِ خلق، آباد نگردد.
آدمیزاده را روا نباشد که تنها در خلوتِ خویش بنشیند؛
بلکه چون دولتمردی فرزانه و پدری مهربان، باید دیدهای بیدار داشته باشد
بر حالِ مردمانِ همنژادِ خویش و بر دردِ همهی انسانها در پهنهی زمین.
زیرا ریشهی جانِ آدمیان به یک خاک بند است و تا چراغِ مهر در دلِ دیگران فروزان نشود،
شهرِ دلِ خودِ انسان نیز در تاریکی و ویرانی خواهد ماند.
آبادگریِ حقیقی آن است که مرهمی باشی بر زخمِ خلق،
که خدمت به انسان، معراجِ جان است و رازِ آبادانیِ سرایِ درون.»
« سلطان یاووز سلیم »
«ای جهانِ پرراز! ای پهنهی چرخِ نیلی و آستانِ بیکرانه! با این دلِ شیدا به سازِ عشق برقص؛
چنان در این دایرهی مستانه پای بکوب که ستارهگان از جا بجنوند
و این کرهی خاکی، از ژرفایِ مهر و وفای تو، سر تا پا در لرزش و تبوتاب افتد.
رقصِ عارف، بازیِ تن نیست؛ بلکه زلزلهی جان است در اقلیمِ هستی،
تا از گامهای این اشتیاق، بنیادِ ستم فرو ریزد و گنجِ وفا در دلِ خاک جوانه زند.
پس با من در این سماعِ ازلی درآ؛
چرا که جهان تا پایِ مهرِ تو بر زمین نکوبد، از چرخیدنِ بیحاصل آسوده نخواهد شد!»
« سلطان یاووز سلیم »
«تا دمِ حیات در تن داری و چراغِ جانت روشن است،
حاجتِ خویش را از خاکِ مردگان و آستانِ خاموشِ قبور مسألت مدار؛
که حاجت را باید از درونِ جان گرفت و از ژرفایِ دلِ زندهی بیدار طلب کرد.
وگرنه، آن آرامگاهها و سنگِ مزارها خود گنجینههایی از دلهای آرامیافتهاند
که روزگاری در صدقِ بندگی و صفایِ دل با خداوند زیستهاند.
پس قبور را اگر حرمتیست، از آن روست که آیینهی آن دلِ پاک و صادقاند؛
گنجِ حقیقت در دلِ زندهی تو نهفته است؛ چشمِ نیاز از خاک بردار و به درونمایهی جان دوخت!»
« سلطان یاووز سلیم »
«تنهایی، ملالِ خاطر یا هجرانِ یار نِی؛
که با دلِ خویش خلوت گزیدن و تنا تن با خویش بودن، یعنی گشودنِ دریچهای به وسعتِ رؤیا.
در آن خلوتکده که غوغای جهان خاموش شود، رویاها جان میگیرند و حقیقتِ نهان چهره مینماید؛
چرا که خلوت با دل، عینِ حضور در اقلیمِ رؤیاست و تنهابودن با خویش،
همنشینی با ستارهگانِ صفا و پریدن در آسمانِ بیکرانهی آرزوهاست.
پس از این تنهاییِ مستانه مبادا ترسی به دل راه داد، که در این خلوتِ پاک، جان با رؤیای خویش یکی میشود و جهانِ تازه میآفریند.»
« سلطان یاووز سلیم »
«ما این دفتر را با مدادِ عشق نگاشتیم و حروفِ هستیمان را بر صفحه ی جان رقم زدیم؛
اما آگاه باش که عشق را قانون چنین است و تقدیر چنان:
آنچه با آتشِ عشق نوشته شود، از جنسِ نور است و جانِ نور را جز سوزاندن سزایی نیست.
قلمِ ما در این وادی خاکستر شد و نامِ ما در این شعله گم گشت،
چرا که کلامِ عاشقانه را پختگی در خاکستر است و پروانهی این آتشکده را گریزی از سوختن نیست؛
ما سوزاندیم و سوختیم تا از این نوشته، نه حرفی بماند و نه نشانی، جز تپشِ بیامانِ دل در میانِ خاکستر!»
« سلطان یاووز سلیم »
«در آن روزگاران که فریبِ اهرمن، جامهی مار پوشید و از بستانِ بهشت به خاکِ هجران رانده بشد،
سرنوشتِ آن صورت را رازی دیگر بود؛
تا روزی که در وادیِ ایمنِ طور، به فرمانِ جلالِ حق و به دستِ کلیمالله، موسی (ع)،
همان مارِ دیرینهسال بار دیگر از پسِ پردهی غیب سر برآورد و ظهور کرد.
در حکمتِ ازل، هیچچیز بیحکمت از میان نرود؛
ابلیس اگر در لباسِ مار فریب داد، کلیمالله همان مار را به فرمانِ خدا عصایِ معجزه ساخت.
چرخِ روزگار بازیچهی دستِ قدرتِ اوست؛
و اینگونه است که ابلیس و مار، هر یک ابزاری شدند در دستِ حق، تا بیداریِ جان و سلطنتِ ایمان آشکار گردد.»
« سلطان یاووز سلیم »
«ای جستجوگرِ اسرارِ نهان و ای پرندهی غریب در طوفانِ معرفت! گوش فرادار تا رازِ ازل را بر تو هویدا کنم؛
که آدمیزاده را از مکتبِ غوغا و فرمانِ شیطان نیز راهیست تا به اوجِ مقامِ پیامبری رسد.
مگر نمیدانی که ابلیس، خود پیامبری بود از جنسِ آتشِ پاکِ عشق؟
او در وادیِ محبت چنان از کینهی عاشقانه و غیرتِ ازلی سوخت که هزار بار جان داد و مقامِ شهادت را درنوردید.
صبر او را در این آتشِ هجران، صبری چون ایوب بود؛ بلکه از آن نیز فزونتر،
تا آنجا که در دانشِ باطن، از خضرِ راهنما آگاهتر گشت و سرّ پنهانِ سینهها و دلِ آدمیان را همچون حق به عیان دید.
او باطنِ انسانها را چون خضر میشناسد و رازِ سر به مهرِ هستی را عیان میبیند.
اما شگفتا از این خلقِ ظاهربین! پاکان و صدیقان، این صداقتِ سوزانِ شیطان را از روی صداقتِ خود بازنمیشناسند؛
چرا که او را مکر و دروغی بود که از سرِ مصلحتِ عشق، بر جانِ خویش خرید.
بنگر تا حقیقت بر تو آشکار شود: همهی پیامبرانِ حق، در این مکتبِ بلا، از معلمیِ ابلیس مدد جستند و بر علیه آن نفسِ قهار قیام کردند تا به مقامِ رسالت رسیدند.
شیطان از این منظر، پیامبریست برتر و فراتر از قامتِ آدمیان؛
چرا که گوهرِ او از آتشِ عشق سرشته شده است و در این ترازویِ وحدت،
بدی عینِ خوبیست و خوبی به میزانِ بدی گره خورده است؛ که در آیینِ عشق، دوئی گم است و تار و پودِ هستی یکیست!»
« سلطان یاووز سلیم »