
ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV یکی از شایع ترین ویروس هایی است که می تواند از طریق تماس جنسی و تماس مستقیم پوست با پوست ناحیه تناسلی منتقل شود. انواع مختلفی از این ویروس وجود دارد؛ بعضی از انواع آن می توانند باعث ایجاد زگیل تناسلی شوند و برخی دیگر با افزایش خطر ابتلا به بعضی سرطان ها ارتباط دارند.
واکسن HPV برای ایجاد ایمنی در برابر تعدادی از انواع مهم این ویروس ساخته شده است. این واکسن حاوی ویروس زنده نیست و باعث ایجاد عفونت HPV نمی شود.
واکسن باعث می شود سیستم ایمنی بدن با ساختن پادتن، انواع مشخصی از HPV را شناسایی کند. اگر فرد بعداً در معرض این ویروس ها قرار بگیرد، سیستم ایمنی آمادگی بیشتری برای مقابله با آن ها خواهد داشت.
بهترین اثر واکسن معمولاً زمانی ایجاد می شود که فرد پیش از قرار گرفتن در معرض HPV واکسینه شود؛ به همین دلیل واکسیناسیون در سنین پایین اهمیت بیشتری دارد. با این حال، واکسن ممکن است برای برخی افراد در سنین بالاتر نیز قابل استفاده باشد.
خیر. HPV می تواند هم زنان و هم مردان را درگیر کند. بنابراین واکسیناسیون می تواند برای هر دو جنس اهمیت داشته باشد. HPV در مردان نیز می تواند با ایجاد زگیل تناسلی و برخی سرطان ها ارتباط داشته باشد.
تعداد دوزهای مورد نیاز به عواملی مانند سن فرد هنگام شروع واکسیناسیون و وضعیت سیستم ایمنی بستگی دارد. به طور کلی، افرادی که واکسیناسیون را در سنین پایین تر شروع می کنند معمولاً به دوزهای کمتری نسبت به افرادی که در سنین بالاتر واکسینه می شوند نیاز دارند.
فاصله زمانی بین دوزها نیز اهمیت دارد و باید مطابق برنامه توصیه شده برای گروه سنی فرد رعایت شود.
خیر. واکسن HPV برای پیشگیری از عفونت های جدید طراحی شده است و درمان عفونت HPV موجود محسوب نمی شود. همچنین واکسن نمی تواند زگیل تناسلی یا ضایعات ایجاد شده در اثر عفونت قبلی را درمان کند.
با این حال، فردی که قبلاً به یکی از انواع HPV مبتلا شده است ممکن است همچنان در برابر انواع دیگری که واکسن پوشش می دهد، محافظت دریافت کند.
مانند بسیاری از واکسن ها، واکسن HPV نیز ممکن است عوارض موقتی ایجاد کند. شایع ترین موارد عبارت اند از:
درد، قرمزی یا تورم محل تزریق
احساس خستگی
سردرد
تب خفیف
درد عضلانی یا مفصلی
احساس سرگیجه یا ضعف کوتاه مدت
بیشتر این عوارض خفیف هستند و در مدت کوتاهی برطرف می شوند. واکنش های شدید حساسیتی بسیار نادر هستند.
بله. واکسن در برابر همه انواع HPV محافظت ایجاد نمی کند و به همین دلیل واکسیناسیون به معنی مصونیت کامل در برابر تمام گونه های ویروس نیست.
همچنین واکسن جایگزین روش های پیشگیری از بیماری های مقاربتی یا غربالگری های توصیه شده، مانند غربالگری سرطان دهانه رحم، نمی شود.
خیر. واکسن های HPV از ذراتی استفاده می کنند که توانایی ایجاد عفونت ندارند. بنابراین خود واکسن نمی تواند باعث ایجاد عفونت HPV شود.
سن مناسب واکسیناسیون به برنامه های بهداشتی هر کشور و شرایط فرد بستگی دارد. به طور کلی، واکسیناسیون در سنین نوجوانی و پیش از قرار گرفتن در معرض ویروس، بیشترین فایده پیشگیرانه را دارد.
افرادی که واکسیناسیون را در سنین توصیه شده دریافت نکرده اند نیز ممکن است در سنین بالاتر بتوانند از واکسن استفاده کنند، هرچند میزان فایده آن با افزایش سن و احتمال تماس قبلی با HPV متفاوت خواهد بود.
ابتلا به HPV بسیار شایع است و در بسیاری از افراد، سیستم ایمنی بدن می تواند عفونت را بدون ایجاد مشکل جدی کنترل کند. با این حال، بعضی عفونت های HPV ممکن است برای مدت طولانی باقی بمانند و در مواردی زمینه ساز ایجاد تغییرات سلولی و بیماری های جدی تر شوند.
به همین دلیل، واکسن HPV یکی از ابزارهای پیشگیری از برخی بیماری های مرتبط با این ویروس محسوب می شود؛ اما شناخت راه های انتقال، رعایت اصول پیشگیری و انجام غربالگری های مناسب نیز همچنان اهمیت دارد.