
وقتی پروستات بزرگ میشود، ممکن است به مجرای ادرار فشار وارد کند و عبور ادرار را دشوار سازد. شروع ادرار ممکن است طول بکشد، جریان ادرار ضعیف شود یا فرد مجبور شود چندین بار در طول شب به دستشویی برود.
در بعضی افراد، داروها نمیتوانند علائم را به اندازه کافی کنترل کنند و پزشک روش جراحی را پیشنهاد میدهد. یکی از روشهای شناختهشده در این شرایط، تراشیدن پروستات از راه مجرای ادراری یا TURP است.
اما این عمل دقیقاً چگونه انجام میشود و بیمار بعد از آن چه شرایطی خواهد داشت؟
TURP مخفف عبارت Transurethral Resection of the Prostate است. در این روش، پزشک بدون ایجاد برش روی شکم، از مسیر مجرای ادرار به قسمت بزرگشده پروستات دسترسی پیدا میکند.
ابزاری باریک به نام ریسکتوسکوپ از طریق مجرای ادرار وارد بدن میشود. این وسیله به جراح اجازه میدهد قسمتهایی از بافت پروستات که باعث انسداد مسیر ادرار شدهاند را مشاهده و بهتدریج خارج کند.
در نتیجه، فضای بیشتری برای عبور ادرار ایجاد میشود.
در این روش قرار نیست تمام غده پروستات خارج شود.
قسمتی از بافت داخلی پروستات که مسیر مجرای ادرار را تنگ کرده، به صورت قطعات کوچک برداشته میشود. به همین دلیل در زبان عمومی از عبارت «تراشیدن پروستات» استفاده میشود.
بافتهای خارجشده نیز میتوانند برای بررسی آزمایشگاهی ارسال شوند. این بررسی به پزشک کمک میکند وضعیت بافت برداشتهشده را ارزیابی کند.
قبل از جراحی، بیمار توسط تیم درمان و متخصص بیهوشی ارزیابی میشود. نوع بیهوشی میتواند عمومی یا بیحسی نخاعی باشد و انتخاب آن به شرایط فرد و نظر تیم درمان بستگی دارد.
پس از آماده شدن بیمار، وسیله مخصوص جراحی از طریق نوک آلت وارد مجرای ادرار میشود.
در این روش، برشی روی شکم یا پوست اطراف ناحیه جراحی ایجاد نمیشود.
ریسکتوسکوپ تا ناحیه پروستات پیش میرود. پزشک با کمک دوربین یا سیستم دید موجود روی ابزار، محل انسداد را مشاهده میکند.
سپس با استفاده از حلقه مخصوص جراحی، بخشهای اضافی بافت به صورت تدریجی برداشته میشوند. در روشهای رایج TURP، جریان الکتریکی برای برش بافت و کنترل خونریزی به کار میرود.
قطعات جداشده در طول عمل خارج میشوند و در صورت نیاز برای بررسی پاتولوژی ارسال خواهند شد.
عمل تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی انجام میشود؛ بنابراین بیمار نباید حین جراحی درد ناشی از برش بافت را احساس کند.
بعد از عمل ممکن است احساس سوزش هنگام ادرار، ناراحتی در ناحیه مجرای ادرار یا احساس نیاز مکرر به ادرار کردن ایجاد شود. این علائم معمولاً بخشی از دوره ابتدایی بهبودی هستند و با گذشت زمان کاهش پیدا میکنند.
یکی از بخشهای معمول مراقبت بعد از TURP، قرار دادن سوند ادراری است.
بعد از جراحی، ممکن است بافت اطراف مجرای ادرار متورم باشد و مقداری خون نیز وارد ادرار شود. سوند به تخلیه ادرار کمک میکند و در صورت نیاز میتوان از طریق آن مثانه را شستوشو داد تا لختههای خون باعث انسداد مسیر خروج ادرار نشوند.
مدت باقی ماندن سوند برای همه بیماران یکسان نیست و به شرایط فرد و روند بهبودی بستگی دارد.
مشاهده مقداری خون در ادرار پس از تراشیدن پروستات میتواند اتفاق بیفتد.
گاهی پس از خارج شدن سوند نیز برای مدتی ادرار کمی خونی یا صورتیرنگ دیده میشود. حتی ممکن است حدود یک تا دو هفته بعد، با جدا شدن لایههای ترمیمشده از محل جراحی، مقداری خونریزی دوباره مشاهده شود.
اما خونریزی شدید، ایجاد لختههای زیاد یا بسته شدن مسیر ادرار موضوع متفاوتی است و نیاز به بررسی پزشکی دارد.
اولین دفعات ادرار کردن پس از خارج شدن سوند ممکن است با سوزش یا احساس فوریت همراه باشد.
برخی بیماران برای مدتی احساس میکنند باید زودبهزود به دستشویی بروند. تکرر و فوریت ادرار نیز ممکن است مدتی ادامه داشته باشد و معمولاً بهتدریج بهتر میشود.
گاهی کنترل ادرار نیز برای مدت کوتاهی دشوارتر میشود. تمرینات کف لگن میتوانند در روند بازگشت کنترل مثانه مفید باشند.
هدف اصلی TURP برداشتن بخشی از بافتی است که مسیر خروج ادرار را مسدود کرده است.
به همین دلیل، در بسیاری از بیماران جریان ادرار پس از برطرف شدن شرایط اولیه جراحی بهتر میشود. با این حال، سرعت برطرف شدن همه علائم یکسان نیست. برخی مشکلات مربوط به مثانه، مانند تکرر یا فوریت ادرار، ممکن است دیرتر از ضعف جریان ادرار بهبود پیدا کنند.
دوره بهبودی به شرایط بیمار و نظر پزشک بستگی دارد، اما معمولاً لازم است برای مدتی از فعالیتهای شدید و بلند کردن اجسام سنگین خودداری شود.
مصرف مایعات کافی نیز معمولاً در دوره ابتدایی توصیه میشود، مگر اینکه پزشک به دلیل بیماری دیگری محدودیت مصرف مایعات تعیین کرده باشد. همچنین جلوگیری از یبوست اهمیت دارد، زیرا زور زدن هنگام دفع میتواند فشار ناحیه جراحی را افزایش دهد.
زمان بازگشت به فعالیتهای معمول نیز برای همه افراد یکسان نیست.
یکی از موضوعاتی که ممکن است ذهن بیماران را درگیر کند، رابطه میان TURP و عملکرد جنسی است.
یکی از عوارض شناختهشده این عمل، انزال برگشتی است. در این حالت، هنگام انزال، مایع منی به جای خارج شدن از آلت وارد مثانه میشود.
در نتیجه ممکن است فرد احساس طبیعی ارگاسم را داشته باشد، اما مقدار منی خارجشده بسیار کم یا حتی صفر باشد. این موضوع با ناباروری و اختلال نعوظ یکسان نیست، هرچند میتواند روی باروری تأثیر بگذارد.
تأثیر عمل بر نعوظ نیز باید به صورت جداگانه با پزشک بررسی شود.
وجود مقدار کمی خون در ادرار یا سوزش خفیف میتواند در دوره بهبودی دیده شود، اما برخی علائم نیازمند توجه سریع هستند.
از جمله:
ناتوانی در ادرار کردن
خونریزی شدید
وجود لختههای زیاد در ادرار
تب و لرز
درد شدید یا رو به افزایش
بدتر شدن قابل توجه علائم ادراری
این علائم میتوانند نشانه عوارضی مانند عفونت یا انسداد مسیر ادرار باشند و نباید نادیده گرفته شوند.
مدت بهبودی به شرایط فرد، وضعیت عمومی بدن و نوع فعالیت روزمره او بستگی دارد.
بعضی افراد طی چند هفته میتوانند به فعالیتهای معمول برگردند، اما ترمیم کامل ممکن است بیشتر طول بکشد. فعالیتهای سنگین معمولاً باید برای مدتی محدود شوند و زمان دقیق بازگشت به آنها را پزشک مشخص میکند.
همچنین ممکن است برخی علائم مثانه، مانند تکرر یا فوریت ادرار، مدتی پس از عمل باقی بمانند و بهتدریج کاهش پیدا کنند.
خیر.
در TURP تمام پروستات برداشته نمیشود. هدف اصلی، خارج کردن بخشی از بافت داخلی پروستات است که باعث تنگ شدن مسیر ادرار شده است.
به همین دلیل، این عمل با جراحیهایی که برای برداشتن کامل پروستات انجام میشوند تفاوت دارد.
تراشیدن پروستات از راه مجرای ادراری یا TURP روشی است که در آن بدون ایجاد برش روی شکم، ابزار مخصوصی از طریق مجرای ادرار وارد میشود و بخشهایی از بافت پروستات که مسیر خروج ادرار را مسدود کردهاند، برداشته میشوند.
قرار دادن موقت سوند، مشاهده مقداری خون در ادرار، سوزش و تکرر ادرار از مواردی هستند که ممکن است در روزها و هفتههای ابتدایی پس از عمل دیده شوند. در مقابل، خونریزی شدید، ناتوانی در ادرار کردن، تب یا ایجاد لختههای زیاد نیاز به بررسی پزشکی دارد.
برای بیمار، آگاهی از روند عمل و دوره بهبودی میتواند باعث شود تغییرات طبیعی بعد از جراحی از علائمی که نیاز به پیگیری دارند بهتر تشخیص داده شوند.