
همانطور که از نام کتاب بر می آید داستان، داستان جنایت است و مکافات پس از آن. راسکولنیکوف (شخصیت اصلی رمان) جوانی ضعیف، فقیر و شاعر مسلک است که به شکل بیمارگونه ای تاثیرپذیر و حساس می باشد و تحت تاثیر اندیشه ی عذاب آور و عجیبی است و خود را نابغه و موجودی خارق العاده تصور می کند. در هر قدمی که بر می دارد خطای خود را به شکل غیر ارادی و غریزی حس می کند اما توان آن را ندارد که از سیطره سحرانگیز آن رهایی یابد. جنایتی صورت می گیرد و در پس آن مکافاتی در تعقیب قهرمان (ضد قهرمان) است. نویسنده خیلی ژرف و زنده نشان می دهد که چطور ایده جنایت درون فرد پا می گیرد و تقویت می شود، اما جانش با آن سر جنگ دارد و خود به طور غریزی احساس می کند چنین ایده ای تا چه حد دهشتناک است. چطور انسانی که این فکر پلید را در خود پرورانده سرانجام اراده و عقل را می بازد و کورکورانه از آن پیروی می کند. چطور بی فکر و بی احساس مرتکب جنایتی مخوف می شود که از مدت ها قبل در وجودش ریشه دوانده و عاقبت ترس و خشم و بدگمانی او را ترغیب به چنین کاری می کند.
این کتاب با ترجمه روان و شیوای آقای حمید رضا آتش برآب توسط انتشارات علمی فرهنگی روانه بازار گشته است. از دیگر خصوصیات بارز این ترجمه ۲۰ تفسیری است که ضمیمه این کتاب شده است که باعث درک و توجه بهتر خوانندگان به این شاهکار داستایفسکی می گردد. این مطالب به منظور دیباچه ای بر شناخت بیشتر و بهتر از داستایفسکی و نیز جنایت و مکافات است که شامل نقد و تفسیر منتقدان و مورخان و اساتید بنام و و مشهور روسی همانند دمیتری میرسکی، دمیتری آخشاروماف و … می باشد.
برخی از تفاسیر به کوشش و ترجمه جناب آقای آتش برآب از متن روسی برگردانده شده اند، برخی دیگر از متون انگلیسی با تلاش مترجمان عزیزی چون سجاد غلامی، نیلوفر صادقی، پریسا شهریاری، یلدا بیدختی نژاد و رامتین ابراهیمی و فهیمه زاهدی انجام گرفته است که خواندن آنها خالی از لطف نیست.
رمان های رئالیستی از حدود ۱۸۴۵ تا ۱۹۰۵ بر ادبیات روسی حکمفرمایی کرد، در حالی که ژانرهای دیگر ادبی را زیر سیطره کامل خود داشت. رمان های رئالیستی روسی با آکساکوف و تورگنیف آغاز می شود و تا چخوف و حتی گورکی، بونین و دیگر نویسندگان سلف آنان و نیز روزگار ما ادامه می یابد. داستایفسکی نیز یکی از سردمداران و تاثیرپذیران این ژانر می باشد و رمان جنایت و مکافات یکی از آثار رئالیستی فاخر نویسنده است.