وقتی وارد بازار میشیم، معمولاً به یک چیز فکر میکنیم:
چقدر میتونم سود کنم؟
هدف هم طبیعیه.
بالاخره کسی وارد معاملهگری نمیشه که ضرر کنه.
اما شاید سؤال مهمتری وجود داشته باشه:
چقدر میتونم ضرر کنم و هنوز توان ادامه دادن داشته باشم؟
این سؤال، ما رو به یکی از مهمترین اصول معاملهگری میرسونه:
بقا.

بازار قرار نیست به ما فرصت دوباره بدهد
در زندگی خیلی از اشتباهها قابل جبرانن.
ممکنه پولی از دست بدیم و دوباره به دستش بیاریم.
ممکنه یک پروژه شکست بخوره و پروژهی بعدی رو شروع کنیم.
اما در معاملهگری یک محدودیت مهم وجود داره:
سرمایه محدود است.
اگر بخش بزرگی از سرمایه رو از دست بدیم، توانایی اجرای معاملات بعدی هم کاهش پیدا میکنه.
فرض کنیم یک حساب ۱۰ هزار دلاری داریم.
اگر ۲۰٪ از حساب رو از دست بدیم، ۸ هزار دلار باقی میمونه.
برای برگشتن به ۱۰ هزار دلار، باید ۲۵٪ رشد کنیم.
اگر ۵۰٪ از دست بدیم، فقط ۵ هزار دلار باقی میمونه.
و برای برگشتن به نقطهی شروع، به ۱۰۰٪ رشد نیاز داریم.
پس یک ضرر بزرگ فقط «یک ضرر» نیست.
توانایی ما برای جبران هم بعد از آن تغییر میکند.
بقا قبل از سودآوری
ممکنه یک استراتژی پتانسیل سوددهی داشته باشه.
اما اگر ریسک اجرای اون بیش از حد بالا باشه، ممکنه قبل از اینکه مزیت آماری سیستم خودش رو نشون بده، حساب با یک دورهی بد از بین بره.
اینجا یک مفهوم مهم وجود داره:
مزیت معاملاتی زمانی ارزشمند است که بتوانیم به اندازهی کافی آن را تکرار کنیم.
اگر بعد از چند معاملهی ناموفق دیگر سرمایهای برای ادامه نداشته باشیم، حتی بهترین سیستم هم برای ما کاربردی نداره.
پس گاهی مهمترین کاری که مدیریت سرمایه انجام میده این نیست که سود ما رو بیشتر کنه.
بلکه کمک میکنه زمان کافی برای اجرای سیستم داشته باشیم.

تصور کن سیستم تو واقعاً خوب باشد
فرض کنیم یک سیستم معاملاتی داری که در بلندمدت امید ریاضی مثبتی داره.
اما تو نمیدونی دقیقاً چه زمانی قراره بردها و باختها اتفاق بیفتن.
ممکنه در ۱۰ معاملهی اول عملکرد فوقالعادهای داشته باشه.
ممکنه در ۱۰ معاملهی بعدی وارد یک دورهی ضعیف بشه.
ممکنه چندین ضرر پشت سر هم تجربه کنی.
اگر ریسک هر معامله اونقدر بزرگ باشه که این دورهی بد حسابت رو نابود کنه، هیچوقت به بخش آماری بعدی مسیر نمیرسی.
اینجاست که مدیریت سرمایه به سیستم اجازه میده زمان خودش رو نشان بده.
«همهچیز را یکجا به خطر نینداز»
یکی از اصول سادهی بقا اینه که هیچ معاملهای نباید توانایی ادامه دادن ما رو از بین ببره.
این یعنی نباید یک معامله رو به عنوان:
«این معامله حتماً جواب میده.»
ببینیم.
حتی اگر ستاپ از نظر ما فوقالعاده باشه.
بازار احتمالاتیه.
ممکنه بهترین ستاپ ما هم شکست بخوره.
پس معاملهگر حرفهای به جای اینکه بگه:
«این معامله چقدر میتونه به من سود بده؟»
اول میپرسه:
«اگر اشتباه کنم، آیا فردا هنوز میتوانم طبق برنامه معامله کنم؟»
اگر جواب مثبت باشه، یعنی ریسک احتمالاً در محدودهی قابلکنترل قرار داره.

ریسک ورشکستگی
در مدیریت سرمایه مفهومی وجود داره به نام Risk of Ruin؛ یعنی احتمال اینکه مجموعهای از ضررها باعث بشه سرمایه یا توان ادامهی معاملهگری ما به شدت آسیب ببینه.
این مفهوم به عوامل مختلفی بستگی داره:
میزان ریسک هر معامله
نرخ برد
نسبت سود به ضرر
تعداد معاملات
سرمایهی اولیه
و نحوهی تغییر اندازهی معاملات
هرچه ریسک هر معامله بالاتر باشه، احتمال اینکه یک دورهی بد آسیب جدی به حساب بزنه بیشتر میشه.
به همین دلیل، معاملهگری فقط پیدا کردن معاملات سودده نیست.
باید به این هم فکر کنیم که:
اگر توالی نامناسبی از نتایج اتفاق بیفتد، چه بلایی سر حساب من میآید؟
چرا «جبران سریع» خطرناک است؟
یکی از بدترین زمانها برای افزایش ریسک، زمانی است که تازه ضرر بزرگی کردهایم.
ذهن معمولاً دنبال برگشتن به نقطهی قبلیه:
«فقط باید این ضرر رو جبران کنم.»
و بعد ممکنه حجم معامله افزایش پیدا کنه.
اما بازار هیچ تعهدی به جبران ضرر قبلی ما نداره.
معاملهی بعدی کاملاً مستقل از احساس ما نسبت به معاملهی قبلیه.
اگر ۱۰۰ دلار ضرر کردهایم، بازار نمیدونه که ما باید ۱۰۰ دلار پس بگیریم.
بازار فقط حرکت خودش رو انجام میده.
پس:
ضرر قبلی نباید اندازهی ریسک معاملهی بعدی را تعیین کند.
این یکی از مهمترین اصول بقاست.

سرمایه، مهمتر از فرصت است
گاهی یک تریدر فکر میکنه:
«اگر الان ریسک نکنم، این فرصت رو از دست میدم.»
اما واقعیت اینه که بازار هر روز فرصتهای جدیدی ایجاد میکنه.
ممکنه یک ستاپ فوقالعاده رو از دست بدیم.
اشکالی نداره.
چیزی که خطرناکتره اینه که برای گرفتن یک فرصت، بخش بزرگی از سرمایه رو در معرض نابودی قرار بدیم.
فرصتهای بازار تمام نمیشوند؛ اما سرمایهی ما محدود است.
این جمله شاید یکی از بهترین خلاصهها برای مفهوم بقا باشه.
بقا فقط مالی نیست
یک نکتهی دیگه هم وجود داره.
بقا در معاملهگری فقط به معنای باقی موندن پول در حساب نیست.
باید توانایی ذهنی ادامه دادن هم باقی بمونه.
اگر ریسک بیش از حد بزرگ باشه، ممکنه حتی قبل از نابودی حساب، نظم تریدر از بین بره.
ترس از ضرر.
طمع برای جبران.
افزایش حجم.
ورودهای عجولانه.
تغییر مداوم سیستم.
اینها میتونن نتیجهی مستقیم ریسک بیش از حد باشن.
بنابراین مدیریت ریسک در واقع از دو چیز محافظت میکنه:
سرمایه
و
توانایی تصمیمگیری.

اول زنده بمان
معاملهگری یک بازی یکروزه نیست.
اگر قرار باشه سالها در بازار فعالیت کنیم، لازم نیست هر معامله بهترین معاملهی عمرمون باشه.
لازم نیست هر روز سود کنیم.
لازم نیست هر فرصت رو بگیریم.
کاری که باید انجام بدیم اینه که:
ریسک رو کنترل کنیم،
سرمایه رو حفظ کنیم،
فرآیندمون رو اجرا کنیم،
و اجازه بدیم مزیت آماری، در تعداد کافی از معاملات خودش رو نشان بده.
به همین دلیل شاید یکی از بهترین نگرشها برای معاملهگر این باشه:
من نیامدهام هر معامله را ببرم؛ آمدهام آنقدر دوام بیاورم که در بلندمدت فرصت بردن داشته باشم.
در نهایت
در معاملهگری، سود هدف ماست.
اما بقا شرط رسیدن به هدفه.
اگر سرمایه باقی بمونه، فرصت برای معاملههای بعدی وجود داره.
اگر یک معامله رو از دست بدیم، معاملهی بعدی وجود داره.
اگر یک هفتهی بد داشته باشیم، هفتهی بعد وجود داره.
اما اگر با یک تصمیم، بخش بزرگی از سرمایه و توان ادامه دادن رو از بین ببریم، بازی خیلی سختتر میشه.
پس قبل از اینکه بپرسیم:
«چطور سریعتر رشد کنم؟»
گاهی باید از خودمون بپرسیم:
«چطور مطمئن شوم یک دورهی بد، من را از بازار بیرون نمیاندازد؟»
این شاید سادهترین تعریف از مدیریت ریسک باشه:
اول زنده بمان. بعد رشد کن.
در قسمت آخر این مجموعه، همهی این مفاهیم رو کنار هم میذاریم و میرسیم به یک سؤال مهم:
چطور برای خودمان یک سیستم مدیریت سرمایهی شخصی و قابل اجرا بسازیم؟